وبلاگ دکتر مهدی زارع

پنجمين دوره مراسم تجليل از مشاهير و نخبگان مازندران

2012-02-11T08:52:00.000+03:30

درعصرپنج شنبه ٢٠-١١-٩٠ در مراسمي در باشگاه نفت محمد آباد از سوي بنياد نخبگان و فرزانگان مازندران از ١٢ نفر به عنوان مشاهير و نخبگان مازندران تجليل شد. كه من هم يكي از اين ١٢ نفر بودم. استاد داوود رشيدي (بازيگر)، دكتر باقر لاريجاني (استاد و رييس دانشگاه علوم پزشكي تهران ) و استاد اسرافيل شيرچي (هنرمند خوشنويس) از برگزيدگان اين دوره بودند. صداي تبرستان (راديو ساري) مصاحبه اي با من به همين مناسبت براي برنامه مشاهير خور در سه قسمت - براي پخش در اسفند ماه- انجام داد كه فايل ضبط شده آن را در اين لينك در فورشيرد قرار دادم:(
http://www.4shared.com/get/xuLb_ImF/Dr_Zare_barnameh_Mashahir_Seda.html )
و فيلم خبري اين برنامه كه در تارخ ٢١-١١-٩٠ در تلويزيون تبرستان در بخش خبري شب اين كانال پخش شد در اين لينك : ( http://www.4shared.com/get/3Kkhp_mJ/TV_Tabarestan_News_20_11_90_Kh.html )
قرار دادم.

برد تاریخی امروز پرسپولیس در دربی مقابل استقلال: ۳-۲

2012-02-02T22:16:00.002+03:30

بردتاریخی ۳-۲ پرسپولیس امروز در برابر استقلال با مربی فهیم و با کلاسش - مصطفی دنیزلی، و پس از ۱۰ نفره شدن (با اخراج نا عادلانه ) نشان داد که برد تاریخی ۱۶ شهریور ۵۲ (۶-۰) در مقابل استقلال (تاج) امروز در سال ۹۰ هم ممکن است.
زدن سه گل در ۹ دقیقه (هتریک ایمون زاید) ُ وقتی تیم ۱۰ نفره بودُ و هنرنمایی مهدویکیا، ایمون زاید و بادمکی (هرسه بازیکنان تعویضی پرسپولیس) از نکات خاص بازی امروز بود.
پرسپولیس زلزله/ همینه همینه

پرسپولیس زلزله/ محبوب هرچی دله

فوج خردزمینلرزه های داوود آباد اراک- در شمال کویر میغان: پدید ه ای جالب

2012-01-26T06:52:00.006+03:30

در طی ۱۲ روز گذشته از شنبه 24-10-90 تا پایان وقت چهارشنبه ۵-۱۱-۹۰ تعداد ۴۲ زمينلرزه با بزرگاي 2.5 تا 4 بر اساس گزارش شبكه ملي باند پهن پژوهشگاه رخ داده است. (بزرگترين زمينلرزه با بزرگاي 4 روز يكشنبه 2-1-90، 22 ژانويه 2012، در ساعت 13:14 به وقت محلي رخ داد). وقوع اين زمينلرزه ها به صورت فوج گونه در محدوده كوير ميغان و كنار گسل توزلو جالب توجه است. با توجه به روند هاي گسله موجود در منطقه به نظر مي رسد كه محل تلاقي دو روند ساختاري در شمال افتادگي توزلو موجب وقوع اين زمينلرزه ها شده باشد. احتمال وجود دياپير در بخش هاي زيرين پوسته (و ظاهرا بدون بيرون زدگي سطحي) ممكن است موجب آزادي انرژي يه صورت تدريجي در گسلهاي اين منطقه شده باشد . يه هر حال پديده فوق زمينلرزه در ناحيه ايران مركزي قبلا در محدوده ساحتاري ناحيه گرمسار در سالهاي 1367 و 1386و همچنين در محدوده قم در سالهاي 1361 و 1386 ديده شده بود ولي در ناحيه اراك اين فوج زمينلرزه ها در محدوده زماني كه امكان برداشت خرد لرزه ها امكان پذير شده است (به ويژه در دهه اخير) براي اولين بار چنين پديده اي لرزه اي ثبت مي شود . به هر حال اينكه قبلا هم در همين محدوده فوج زمينلرزه – به جاي وقوع زمينلرزه شديد – رخ داده باشد ممكن است، و بديهي است كه با توجه به اندازه رخداد – با بزرگاي كمتر از 4 ثبت نشده باشد. جالب توجه بودن اين نحوه رخداد زمينلرزه ها به صورت فوج زمينلرزه از سوي همكارانم در پژوهشگاه براي مطالعه بيشتر مورد توجه قرار مي گيرد.

یاد جان باختگان زمینلرزه 5 دیماه 82 گزامی باد

2011-12-26T06:22:00.003+03:30

امروز 5 دیماه و هشتمین سالروز زمینلرزه 5 دیماه 1382 بم است. زلزله ای که دربامداد آنروز موجب ویرانی بیشتر قسمتهای شهر بم شد و بر اساس آمار رسمی موجب مرگ بیش از 33 هزار نفر از هموطنان ما در بم و بروات گردید. گسل بم در این زلزله فعالیتی مجدد کرد و گسیختگی های سطحی جدید در اثر این جنبا شدن در راستای افتگاه گسل بم - به قول بمی ها افراز بروات یا افراز بورا- و راستای موازی آن در بخشهای شرقی شهر مشاهده شد. زلزله بم حدود نیمی از جمعیت حاضر در شهر را در زمان زمینلرزه کشت و با سه پیشلرزه نیز همراه بود. بعضی از مردم با هراس ناشی از این سه پیشلرزه - که آخری حدود 50 دقیقه قبل از لرزه اصلی رخ داد- از خانه ها بیرون آمده بودند و جان به در بردند. در واقع این زلزله بم بود که لزوم توجه به مطالعات علمی در زمینه پیش بینی زلزله را در ایران برانگیخت چرا که قبل از آن چنین مطالعاتی یه صورت جدی مورد توجه نبود، ولی وقوع یک زلزله فاجعه بار با این وسعت تلفات و خرابی با ووقوع پیشلرزه ها نشان داد حداقل بعضی از زمینلرزه ها ممکن است با پیشرویداد همراه باشند. با تجربه زلزله بم بود که بعضی زلزله های بعدی که با پیشلرزه همراه بودند نظیر زمینلرزه 11 فروردین 1385 چالانچولان -بروجرد، با پیش آگاهی و هراس از اتفاقی مشابه با بم، و خروج به موقع مردم از خانه ها، با تلفات بسیار کمتری همراه شدند. البته متاسفانه بیشتر زمینلرزه های مهم و مخرب با پیش رویداد همراه نبوده اند - مثلا زلزله 1360 منجیل، زلزله 1376 اردکول قائن و ... - و نخواهند یود و به همین دلیل شاید تجربه مثبت زلزله 1385 بروجرد را نتوان در همه جا تکرار کرد. به هر حال هر چه که بود زلزله بم فاجعه ای شد که عملا یک شهر آباد، مولد و با مردمی مهربان، فعال، خلاق و بسیار فرهنگی را به خاک نشاند. امسال در تابستان پس از 8 سال فرصتی برای بازدید مجدد از بم به همراه خانواده پیدا کردم. هنوز زخمهای زلزله 82 بم بر چهره این شهر زیبای کویری ما دیده می شود ولی در چهره جوانان و کودکان بم تولدی بمی جدید با عزم و سخت کوشی مردم خلاق بم را دیدم.
یاد جانباختگان عزیز این زمینلرزه و مصدومان و معلولان این زلزله مخرب گرامی باد.
به مناسبت این رویداد هر سال ما در پژوهشگاه زلزله برنامه ای ویژه به صوزت کارگاه تخصصی علمی برگزار می کنیم که به مرور درسهای زلزله بم و زلزله های رخ داده در یکساله منتهی به این 5 دیماه اختصاص دارد. امسال نیز چنین برنامه ای داریم و درسهای زلزله بم را به ویژه از دید گاه جامعه شناختی و روانشناختی - که معمولا کمتر به آن پرداخته می شود- به همراه درسهای علمی و فنی زلزله های اخیر در ژاپن و ترکیه را بررسی و مرور خواهیم کرد.

بزنامه روز زلزله و ایمنی در پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله

2011-12-25T17:22:00.002+03:30

هر سال در روز 5 دیماه در سالروز زلزله 5-10-82 بم که به کشته شدنن یش از 33 هزار نفر از هموطنانمان در بم انجامید، و در ایران به عنوان روز زلزله و ایمنی شناخته می شود، در پژوهشگاه برنامه و مراسم خاصی به صورت یک کارگاه علمی برگزار می شود. امسال هم برنامه ای به شرح آنچه در جدول آمده است برگزار می شود.

برنامه گفتگوي روز- راديو گفتگو- 3-10-90، با حضور دكتر زارع، خانم شاهسواري و دكتر نصيري

2011-12-25T08:04:00.001+03:30

ديروز3-10-90 راديو گفتگو در ساعت 18 تا 19 كه به پخش برنامه گفتگوي روز اختصاص داشت، به موضوع ترويج علم پرداخت. مجري برنامه دكتر نيلفروشان و ميهمانان علاوه بر من، خانم شاهسواري، دبير اتحاديه صنفي معلمان فيزيك ايران و دكتر نصيري فيزيكدان و نماينده مجلس شوراي اسلامي بودند. فايل صوتي اين برنامه را در اين لینک در صفحه خودم در فورشيرد قرار داده ام.

فايل صوتي سخنراني استاد دكتر شاهين آخوند زاده در مورد اخلاق علمي در پژوهشگاه زلزله

2011-12-20T08:38:00.000+03:30

ديروز در پژوهشگاه زلزله استاد دكتر آخوند زاده- استاد روانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي تهران - سخنراني بسيار جالبي در مورد اخلاق علمي در داوري مقالات علمي داشتند كه در اين لينك در صفحه من در فورشيرد فايل صوتي آن را قرار دادم و قابل شنيدن است.

خرد لرزه هاي اخير تهران- گفتگو با روزنامه دنياي اقتصاد- دوشنبه 21-9-90

2011-12-14T22:11:00.000+03:30

روز دوشنبه 21-9-90 روزنامه دنياي اقتصاد با من در مورد خردلرزه هاي اخير اطراف تهران مصاحبه ای داشت كه به بقل از صفحه 7 اين روزنامه مي آورم:
مهدي زارع معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله، درباره رابطه احتمالي بين زلزله‌هاي خفيف با زلزله بزرگ در تهران به «دنياي‌اقتصاد» گفت: در تهران روزانه چندين زلزله كوچك و خفيف با بزرگي يك تا حداكثر 5/2 ريشتر رخ مي‌دهد كه اين زلزله‌ها به خاطر موقعيت جغرافيايي تهران كه در منطقه خطرزلزله قرار گرفته، رخ مي‌دهد.وي افزود: وقوع زلزله‌هاي خفيف نشانه‌اي از نزديكي زلزله بزرگ نيست و در عين حال نبايد خوش‌بين بود كه با چنين زلزله‌هاي خفيفي، پايتخت از احتمال زلزله‌هاي بزرگتر فاصله مي‌گيرد يا در امان خواهد بود.معاون پژوهشگاه بين‌المللي زلزله تصريح كرد: علم زلزله‌شناسي مي‌گويد هر كجا زلزله‌هاي مهيب قبلا اتفاق افتاده، دوباره احتمال دارد تكرار شود و بنابراين در تهران كه طي‌ سال‌هاي دور سه بار زلزله‌ بزرگ رخ داده، خطر وقوع زلزله همچنان وجود دارد.

هفته پژوهش و فناوری فرصتی برای پرداختن به مقولات انسانی، مدیریتی و جامعه شناختی در حوزه پژوهش

2011-12-12T21:27:00.001+03:30

هر سال 25 آذرماه، به عنوان روز پژوهش و هفته ای که 25 آذر در آن قرار گرفته است به عنوان هفته پژوهش (از سه سال قبل به عنوان "هفته پژوهش و فناوری") گرامی داشته می شود و از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و تمامی دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور برنامه های مختلفی برای بررسی فعالیتها و بزرگداشت پژوهش و پژوهشگران کشور برگزار می شود. خوشبختانه در سالهای اخیر کلیه دستگاههای اجرائی کشور نیز به این موضوع توجه نشان می دهند و دیده می شود که برای گرامیداشت پژوهشگران برگزیده در تمام دستگاهها و سازمانهای کشور برنامه هایی در این هفته (عمدتاً در دو هفته آخر آذرماه) ترتیب می دهند. این اتفاق خجسته ای است، چرا که اگر به فکر آینده هستیم و نمی خواهیم همیشه مصرف کننده تولیدات دیگران و دنباله روی بقیه باشیم، و در جهان "پیرامونی" بمانیم، اصل و اساس کارمان باید توجه به پژوهش باشد. از حدود 10 سال قبل شعاری از سوی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مطرح شده به عنوان"قبل از تصمیم گیری، پژوهش کنیم"، که بسیار شعار خوبی است که البته به رسم عادت دیرین، ظاهرا توجه چندانی به چنین شعار خوبی نداریم!

در نهادهای پژوهشی کشور که عمده ترین آنها دانشگاهها و پژوهشگاههای وابسته به وزارت علوم و پارکهای علم و فناوری و سازمانهای علمی تحقیقاتی وابسته به موسسات و سازمانهای اجرایی دیگر هستند، محققان و متخصصان خوبیفعال هستند که در طی سال مشغول به انجام پژوهشهای تخصصی در حوزه کاری خویشند، لذا بر اساس شناخت خود در حوزه تخصصی خویش به پیشبرد اهداف علمی مشغولند و در حد توان به فرآیند تولید علم و توسعه فناوری در کشور کمک می کنند. نکته ای که معمولاً مورد غفلت یا کم توجهی واقع می شود، "مقولات انسانی و مدیریتی و جامعه شناختی" مربوط به پژوهش و توسعه فناوری است که در این هفته فرصت خوبی برای پرداختن هر چند گذرا و کوتاه مدت و سریع به این موارد است. البته لازم است تا در طی سال نیز در دانشگاهها و پژوهشگاههای کشور به این موارد پرداخته شود. به باور نگارنده موضوعاتی از قبل اخلاق علمی، اخلاق پژوهشی و اخلاق حرفه ای، همچنین بحثهای نسبتاً جدیدی نظیر بزرگ طرحها (مگا پروژه ها)، لزوم و نحوه توسعه شرکتهای دانش بنیان (که قانون آن خوشبختانه در مجلس مصوب شده است ولی هنوز آیین نامه اجرایی آن ابلاغ نشده است) با توجه به لزوم توسعه اقتصاد دانش بنیان و مساله اشتغال فارغ التحصیلان و مقابله با مهاجرت غیر طبیعی نخبگان و بحثهای مربوط به ترویج و همگانی کردن علم (برای آشنا کردن عموم مردم با اهمیت علم و توسعه تفکر علمی در کشور و علم محور کردن تصمیمات در سطح جامعه) از مواردی است که در طی سال، برای پژوهشگران حرفه ای و متخصص، معمولا به عنوان دغدغه و موضوع اصلی و محوری مطرح نیست. به هر حال آنچه که در کشور ایران در طی سالهای اخیر در این زمینه ها انجام شده زمینه ای ایجاد می کند تا به بحثهای مرتبط با جنبه های مدیریتی و جامعه شناختی پژوهش و فناوری هم بتوان با دیدی تخصصی و از زبان متخصصان حوزه های مربوطه پرداخته شود. به این منظور مناسب است تا از جامعه شناسان، روانشناسان، روانپزشکان، فلاسفه، و متخصصان مدیریت، برنامه ریزی و اقتصاد دانان در هفته پژوهش دعوت شوند تا در این زمینه ها به بحث و بررسی و آموزش و انتقال مفاهیم به جامعه پژوهشگران کشور بپردازند.

به این منظور از متخصصان و اهل فن دعوت شده است تا در پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله در طی روزهای هفته 26 تا 30 آذر 90 در کارگاهها و سخنرانیهای تخصصی به موضوهای طرح شده در فوق بپردازند. از همه متخصصان و علاقه مندان به این جنبه های پژوهش دعوت می شود تا در برنامه های این هفته در پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله شرکت نمایند.

آلبوم عكس عاشوراي 90- نارمك - تهران

2011-12-07T09:06:00.000+03:30

عكسهايي كه از مراسم عاشوراي سال 90 در تاريخ 15-9-90 در منطقه خودمان - خيابان دردشت، نارمك، تهران- گرفته ام در اين آلبوم شخصي ام در گوگل فوتو قراردادم

عاشورا - روز پاسداشت آزادگي

2011-12-06T20:08:00.001+03:30

امروز روز عاشوزاست. روز پاسداشت جانبازي و سرافرازي امام حسين -ع- امام آزادگان جهان و ياران باوفايش. شهادت امام حسين و يازانش در روز دهم محرم سال 61 هجري قمري - 21 مهرماه سال 59 هجري شمسي - رخ داد و از آن تاريخ در طول حدود 1400 سال گذشته، شيعيان و همه آنها كه حسين -ع- و يارانش را بزرگ و عزيز مي دارند، اين سالروز را به تقويم قمري، به عنوان روز عاشورا (روز دهم) به طور خاص و دهه اول محرم به طور عام بزرگ مي دارند. روز عاشورا روز بزرگداشت انساني است كه در مقابل بيعت اجباري خليفه - يزيد اين معاويه، دومين خليفه اموي - نرفت و حركت خود را براي پايداري و زنده ماندن دين محمد -ص- و راه پدرش (امام علي -ع-) سامان داد. حركت آن بزرگوار براي ايستادن در مقابل دستگاه سلطنتي يزيد كه بنايش اعمال حكومت با زور و غلبه با ايجاد فضاي وحشت بود، گرچه در دنياي مادي به حكومت او در كوفه بر اساس دعوت هزاران مردمي كه دعوتش كرده بودند و البته از سر ترس بر سر پيمان نماندند، نيانجاميد، ولي در عمل با حركتي حماسي -منجر به شهادت خود و يارانش و اسارت خانواده اش-ماندگار شد و نمادي شد براي ايستادن در برابر ظلم و البته پاسداشت روز شهادتش با يادآوري حركت بزرگ و انقلابي امام آزادگان، به مرور سالانه اين انقلاب اسطوره اي تاريخ براي ما شيعيان و دوستداران حسين -ع- تبديل شد.

باشد كه در روز شهادت آن عزيز و 72 تن از يارانش، شاهد بازدميدن روح معنويت، دوري از ريا ، تعظيم شعاير ديني (به ويژه نماز و باور آگاهانه و هوشمندانه به خدا) و بزرگداشت نمادهاي ماندگار مذهب شيعه، آزادگي و خواستن آزادي براي ديگران و آيين هاي جديد و جالبي جون اهداي خون و آيين هاي قديمي و هميشگي چون اطعام نيازمندان، كمك به همنوع، تقويت روح همدلي و همياري باشيم. ياد حسين و عباس و علي اكبر، علي اصغر و قاسم و البته زينب، پيام آور انقلاب عاشورا (كه درود و سلام خداوند و رسولش بر آنان باد) تا ابد در دل عاشقان نهضت حسيني زنده باد و حرمشان مرجع و ماواي آزادگان جهان.

برنامه روز زلزله و ایمنی- 8-آذر 90- رادیو ایران

2011-11-30T07:38:00.002+03:30

سه شنبه 8 آذر 90 برنامه مانور سالانه زلزله و ایمنی در مدارس ابندایی و راهنمایی برگزار شد. رادیو ایران ویژه برنامه ای در این مورد داشت که در اینجا فایلهای صوتی این برنامه را آورده ام:
بخش اول
بخش دوم
بخش سوم
بخش چهارم
بخش پنجم
بخش ششم
بخش هفتم
بخش هشتم

Nov 29: 13th Iranian National Earthquake Drill

2011-11-28T19:11:00.001+03:30

Tomorrow: 13th Earthquake National Drill in Iran: by IIEES:
13 million School Children will attend in a national drill designed and planned by my colleagues in IIEES and will be implemented by the collaboration of Ministry of National Education, Ministry of Interior, Iranian Red Crescent, and Iranian National Radio and Television (IRIB). This is an important practice for a country like Iran, having such an important level of Earthquake Risk.

گزارش بازدید شناسایی مناطق زلزله زده در زلزله وان

2011-11-26T15:57:00.000+03:30

گزارش بازدید شناسایی مناطق زلزله زده در زلزله وان، ترکیه -اول آبان 1390، 23 اکتبر 2011)
Mw7.2
توسط تیم شناسایی پزوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله

دکتر مهدی زارع ، دکتر ابراهیم حق شناس، دکتر مرتضی بسطامی

زمان: چهارشنبه: 9/9/90، ساعت 14

مکان سالن همایش اصلی پژوهشگاه

in Van Kriz Merkezi, Van Crisis Center

2011-11-22T19:44:00.000+03:30

In AFAD, Sivil Savuma (civil defence) Kriz Merkezi, Van, we are told that the total victims who are reported by hospital resources, are 644 people (477 in Ercis). 222 people are rescued from debris. The number of search abd rescue staff 476 team 3503 personals attended in the maibshock of 23 Oct 2011. In the second event (9 nov aftershock) 36 team and 896 personals had eorked as search and rescue.
The number of Tent was 71000 , installed.
128000 people used the food support from Kriz Merkezi.
The total of about 3 to 5% of injured had the problem in a body member for which a member cut was neccesary in order to rescue them.
The goverment body to make search and rescur is Sivil Savuma and Kizilay us responsible for temporary setellment and first aids. There are some other minor (private) search and rescue bodies like Acut and ...
Un village it mwas breathing problem after the event but in modern buildibg such problem was less. However the concrete structures have been demolished, suffered from a sandwich collaps, there left almost no or vety few hope to resuce people.

in the Van General Hospital

2011-11-22T19:42:00.001+03:30

Van University Hospital.
The Van Hospital Construction started in 2008 and started to work in the end of September 2011, one month before earthquake. The hospital is restarted to work 2 days after event (the staf left the hospital and feared to comeback within 48 hours). There are actually 3 fonctioning hospitals in Van.
5 private hospitals were working in Van before EQ. 15 engineers came to visit after the event.
First day of EQ 1000 injured people reffered to Van hospital and about 200 majorly injured people trasferred to other cities by ambulance and air ambulances.
1st day there prepared they prepared a field hospital (Sahra hastanesi).
After the 1st event they used the Sahra hastanesi.
There are 700 beds about 50 icu , 20 Hemodyalize, 30 beds for burned peoples.
The total death in hospital 35 peoples and some 100 might be passed awys after being transfer to other cities.
There was no damages to Gaz system, the electrical deficencies are reported.
After the earthquake all electricities facilities stoped, but repaired just after. Communation facilities became one way after event.

Report of 4th Day visit in Van, Turkey

2011-11-20T23:02:00.000+03:30

4th day visit in Van region: the north Van area between north Van, Van Eskekesi, Bardakci, Zeve, Topaktas, and Citoren up to Mullakasim, is visted. The surface fissures are obvious around Zeve. There are some lateral spreadings and landslides around Topaktas. The fault surface ruptures are visible in the north of Bardakci towards the north of the Van university Campus (marking some surface displacements on the road and irrigation Channels). The Van Golu (lake) beach is visited in the morning of 20 Nov 2011, and a previous collapse of Sea Terras Clifs is visible, the collaps might be aincient (may be corresponding to shaking in 1664, 1935 (Van) or 1976 (Caldiran) earthquakes in this region.
Afternoon visit was concentrated on the citadel of Van, dated by about 2500 years Go, having a hirogliph historical writing possibly relating to Sirous, the Great. The citadel is renovated and partially reconstructed in 2010. The ancient city of Van in located in the south of the carbonate rock based Citadel, and evidently demolished. There is a wall in the east of the hill. There are some minor fissures on the walls of the citadel, due to the 23 oct 2011 Van earthquake.

2011-11-19T19:40:00.001+03:30

روز سوم بازديد در منطقه زلزله زده وان ، به شمال دریاچه وان و شهر ارجیش رفتیم.، در ارجيش؛ تخريب شديد در ساختمانهاي ٥ و ٦ طبقه، حذف طبقه اي اول و دوم ساختمان، احتمالا اثر ساختگاه عامل اين تخريب زياد در حدرد ٥٠ كيلومتري كانون و در فراديواره گسل بوده به همراه اثر جهت پذيري به دليل تغيير مكان شديد در راستاي عمودبرگسل

در شهر ارجيش به نظر ميرسد كه دليل بيشتر خرابي ها (٥٠٠٠ ساختمان از ١٦٠٠٠ ساختمان ويران شده ) در ارجيش، واقع شدن شهر بروي يك ترراس آبرفت لسي و مساله اثر خاك، و مساله تشديد در پريود حدود نيم ثانيه
بوده است.

Reconnaissance Visit to Van Earthquake (23 Oct 2011, Mw7.3)Prone area, Day-2

2011-11-18T20:16:00.003+03:30

Day 2: Friday: 18 Nov. 2011:
2nd day in Van, We visited different districts of Van, a Semi-demilished mosque (Hz. Omer Jamii) and the main Square of Van (Cumhuriyet Meydani).

Van itself suffered from the 23 oct 2011 and nov 9 aftershock (they call it as 2nd earthquake, because it was the second destructive earthquake). There are mostly 5/6 story buldings in the city center and most demolished buildings are such type of structures. There might be an important site effect, as the case of the damages.

We will try to visit the area in the north of Van this afternoon in order to visit possible surface ruptures.

Reconnaissance Visit to Van Earthquake (23 Oct 2011, Mw7.3)Prone area, Day-1

2011-11-18T20:13:00.002+03:30

Day-1: 17 Nov. 2011:
We just arrived in Van, Turkey, for a reconnaissance Visit to the Ercis (Van) Earthquake (23 Oct 2011, Mw7.3). We are a team, of IIEES, comprised from Myself, Dr Ehrahim Haghshenas and Dr Morteza Bastami.

we visited this afternoon the city center of Van and the location of some demolished buildings. it seems that there are some site effect reasons for some localized building collapses. Some buildings are not totally collapsed, however there are essentially out of order and ready to collapse (!) maybe by a following aftershock.

The people in Van are mostly the Kurds and Turks and all are very kind and ready to help us in any way they can. There is a problem of English speaking for communication, however one of our colleagues, Dr Bastami, is Iranian Kurd, and we may have a way of communication with a mixture of Kurd/Turk/Persian/English combination of words! and it works!!!

یادداشت وارده از آقای محمد کمیجانی- ورودی ۵۳ - زمین شناسی- دانشکده علوم، دانشگاه تهران

2011-11-18T20:01:00.004+03:30

همکلاسی های من سلام – امروز که روز 7 / 7 / 1390 است ، تصمیم گرفتم اسامی دوستان دانشگاهی ام را که روزگاری _ بله واقعا 37 سال هم خودش یک روزگار طولانی است – قبل , مدتی را باهم در یک رشته و یک کلاس دانشگاهی درس خواندیم در اینجا بنویسم . ما دانشجویان روزانه ورودی سال 1353 از طریق کنکور سراسری بودیم که خواسته یا ناخواسته در رشته زمین شناسی دانشکده علوم دانشگاه تهران قبول شده بودیم و این فرصت را پیدا کردیم که مدت 4 سال در کنار هم روزهای خوش و خوبی را داشته باشیم . کلاس ما 30 نفر دانشجو داشت که 24 نفر آنها پسر بودند و 6 نفر هم دختر همکلاسی بودیم . دوتا از این دخترا چادری بودند و عضو انجمن اسلامی و خیلی از بقیه رو میگرفتند و در هیچیک از برنامه های دوستانه مشارکت نمیکردند و جداً می گویم که اسمشون رو بیاد ندارم . دخترها عبارت بودند از : 1- زهره افطسی 2- رویا لیوانی 3- شهربانو ملک زاده 4- بهجت یزدانی و همون دوتا دختر چادری که گفتم اسمشون یادم نیست . پسرها خوب تعدادشان زیادتر بودند و تا اونجا که بیادم مونده سعی میکنم اسماشون رو بنویسم : 1- سیروس اتردی 2- ناصر سعدالدین 3- اسماعیل احمدی 4- فروهر شایگانفر 5- رضا حمیدی 6- سرمد روزبه کارگر 7- محمدرضا عبدالهی 8- جمشید زندی 9- علیرضا طباطبایی 10- حسن جمالی 11- مجتبی صالحی 12- علی اصغر خسروجردی 13- شاکر آویشن 14- محمدحسن صفری 15- کاظم (جمشید ) رستمی 16- علی (امیر) شاهوردی طرخورانی 17- محمدرضا فرزاد افلاکیان 18- محمد کمیجانی 19- محمد دانش 20- همایون علمی سرابی 21- عزت الله اورعی 22- آقای 23- آقای 24- آقای .... دلیل اینکه اینبار سعی کردم اسم تعداد کثیری از بچه های کلاس رو بیاد بیارم و بنویسم اینه که سعی کنم اونها رو یکی یکی پیداشون کنم . تاکنون تعدادی از اونارو طی سال های گذشته جستجو و پیدا کردم و در مورد سرنوشت تعدادی از اونا هم اطلاعات ناگواری بدستم رسیده که می نویسم : حسن جمالی , شاکر آویشن و اسماعیل احمدی هریک بنا به دلایلی از دنیا رفته اند و من بطور اتفاقی در جریان درگذشت آنان قرار گرفتم . - شاکر آویشن - مثلاً یکروز که مشغول خواندن روزنامه در اداره آب سمنان بودم ، ناگهان چشمم به خبر تصادف مرگبار اتومبیل لندروز سازمان آب ایلام و مرگ شاکر آویشن کارشناس آن سازمان را دیدم . - اسماعیل احمدی که سه فرزند داشت و یکبار هم شانس دیدار با خانواده اش را داشتم , در اثر بیماری سرطان معده از دنیا رفت . - حسن جمالی هم در سال های قبل از 67 بعلت مرگ آنی از دنیا رفته بود . افراد مختلفی را که بمرور پیدا کردم عبارت بودند از : 1- سرمد روزبه کارگر کارشناس سازمان زمین شناسی کشور 2- ناصر سعدالدین از مدیران سازمان زمین شناسی کشور 3- فرزاد افلاکیان متخصص ژئوتکنیک در کالیفرنیا آمریکا 4- فروهر شایگانفر ساکن هامبورگ آلمان 5- علیرضا طباطبایی ساکن آمریکا 6- رویا لیوانی ساکن آمریکا 7- زهره افظسی ساکن تهران و نویسنده کتب آموزشی کودکان 8- کاظم رستمی تولیدکننده لوازم بهداشتی وسرامیک ساختمانی در تهران در سال اول ورود خیلی از بچه ها با جو دانشگاه آشنایی زیادی نداشتند ولی برخی از دوستان قدیمی به من توصیه کرده بودند که در صورت امکان نماینده کلاس بشوم و شاید از همان سال اول بود که در جریان یک انتخابات کلاسی ، من بعنوان نماینده کلاس برگزیده شدم و در تمام سالهای بعد کار های هماهنگی کلاس بامن بود و بلحاظ این نمایندگی گاهی مجبور به تندی با سایرین می شدم . دوران تحصیل دانشگاهی ما مصادف بود با سالهای پر تنش 54 و 55 و 56 و 57 که نهایتاٌ منجر به انقلاب شد و طبیعتاٌ در زمان تحصیل با مسایل مختلفی از قبیل فعالیت های خارج از برنامه , تعطیلی و یا برگزاری کلاس ها و اعتصابات و غیره مواجه بودیم که گاهی حتی بنا به مصلحت جمعی با همدیگر بحث های طولانی و زیادی داشتیم و من امیدوارم تک تک آن دوستان همکلاسی بدقلقی ها و تندی های مرا به من ببخشند . امروز 37 سال از سال ورودمان به دانشگاه می گذرد و همه ما به سن بالای 55 رسیده ایم و من دربدر بدنبال یافتن ردپایی از آن دوستان و همکلاسی های قدیمی هستم . محمد کمیجانی

زلزله مخرب با بزرگای 7.3 وان (تابانلی) ترکیه : 23 اکتبر 2011 – اول آبانماه 1390

2011-10-23T17:55:00.002+03:30

1- زلزله 23 اكتبر 2011 (اول آبانماه 90) در ساعت 13:41 به وقت محلي (14:11 به وقت تهران) در شمال شرق شهر وان تركيه – در پهنه شرقي درياچه وان و در حد فاصل درياچه وان و مرز ايران – در پهنه اي بسيار لرزه خيز به لحاظ آمار رخداد زلزله ها روي داد. اين ناحيه با تلاقي گسلهاي ناحيه شرق تركيه با شمال غربي ايران و جنوب غربي قفقار پهنه اي است كه در آن زلزله هاي مهم تاريخي و سده بيستم رخ داده است.

2- در نزديكي پهنه رومركزي اين زلزله ، زلزله 24 نوامبر 1976 – بيست و چهار سال قبل- با پنج هزار نفر كشته، مهمترين زلزله در سده اخير محسوب مي شود كه در آن زلزله نيز علاوه بر خسارت سنگين در تركيه به ويژه شهر چالدران، خسارتهايي در ايران، به ويژه به شهر هاي سيه چشمه و خوي و روستا هاي اطراف وارد شد.

3- زلزله وان (تامانلي) در تمامي بيست و چهار ايستگاه شبكه لرزه نگاري باند پهن پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله با كيفيت بالا ثبت شد كه پژوهشهاي اوليه بر روي اين ركورد ها در جريان است. ضمنا گزارش هاي اوليه حاكي است كه حداقل سه ايستگاه شتابنگاري (در شبكه ملي شتابنگاري ايران زير نظر مركز تحقيقات ساختمان و مسكن) نيز در ناحيه سيه چشمه و خوي شتابنگاشتهاي اين زلزله را (با شتاب حداكثر 0.02
g
ثبت كرده اند.

4- منطقه اي كه اين زلزله در آن رخ داد ناحيه اي است كه گسلهاي فعال به موازات سامانه گسلي آناتولي شمالي (با روند شمالغرب-جنوب شرق) از نزديكي آن عبور مي كنند. اطلاعات اوليه نشان مي دهد كه يكي از گسلهاي مرتبط با سامانه گسله اناتولي شمالي مسبب اين رويداد بوده است.

5- كانون زلزله در نزديكي روستاي تامانلي قرار داشت. ژرفاي اوليه 8 كيلومتر براورد شده و شهر هاي دياربكر، آگري، ارزروم، و موش در تركيه و شهر هاي سيه چشمه و خوي و ماكو در ايران به شدت اين زلزله را احساس كردند. 6- اين زلزله در يك ساعت و نيم اول با چهار پسلرزه با بزرگاي بيش از 4 همراه بود كه بزرگترين آنها تا زمان نگارش اين گزارش 15 دقيقه پس از رخداد لرزه اصلي با بزرگاي 5.6 اتفاق افتاد.

7- زلزله وان با فروريختن ساختمانهاي متعددي در شهر وان و روستاهاي استان وان –به ويژه تابانلي- همراه بوده است. فروريختن يك ساختمان 7 طبقه در منطقه اي از شهر وان كه در آن مجتمع هاي مسكوني – ارزان قيمت – متمركز بودند، موجب اعزام نيروهاي امدادي و البته تمركز توجه رسانه هاي بين المللي –صوتي و تصويري و وب- به اين ساختمان فروريخته شد. براورد مي شود كه اين زلزله با چند هزار نفر كشته همراه باشد. در دو ساعت اول بعد از رخداد، تعداد تلفات بيش از 1000 نفر براورد شده است.

8- از نظر گزارش رخداد زلزله نيز تمامي شبكه هاي جهاني لرزه نگاري از همان دقايق اوليه بزرگاي زلزله را به صورت اوليه 7.3 (در مقياس بزگاي گشتاوري) براورد وگزارش كردند: به ويژه مركز ملي اطلاعات زلزله آمريكا
(NEIC)
و مركز زلزله شناسي اروپا-مديترانه
(CSEM)
در حدود 20 دقيقه پس از رخداد چنين اطلاعاتي را روي وب سايت خود گزارش كردند و نگارنده نيز خبر و اطلاعات اوليه رخداد را با پيامك –اس.ام.اس.- از مركز اطلاع رساني سريع مديريت بحران سوييس
(GDACS)
در حدود 25 دقيقه پس از رخداد روي گوشي تلفن همراه خود در تهران (با اعلام بزرگاي 7.3) دريافت نمود. رصدخانه كانديلي در استانبول، وابسته به دانشگاه بوغازيچي تركيه در ساعات اوليه پس از رخداد زلزله بزرگاي در مقياس امواج دروني را 6.6 اعلام كرد، كه تا حدود دوساعت پس از وقوع رخداد نيز زسانه هاي تركيه و هلال احمر تركيه بزرگاي 6.6 را به عنولن بزرگاي زلزله اعلام و تكرار مي كردند. البته رييس رصدخانه كانديلي، جناب پروفسور مصطفي ارديك در مصاحبه اي بزرگاي زلزله را اصلاح كرده و – به درستي – توضيح داد كه به دليل محدوديت بزرگاي در مقياس امواج دروني و اشباع شدن آن، امكان گزارش دقيق نبوده و بنابراين مقدار بزرگاي به 7.2 اصلاح و اعلام شد. اين موضوع نكته مهمي را نشان مي دهد كه شبكه هاي ملي – مثل شبكه هاي ايران و تركيه – در صورت اعلام سريع بزرگاي زلزله هاي بزرگ با مقياس امواج دورني، همچنان امكان اشتباه در اعلام سريع بزرگاي زلزله هاي اصلي (با بزرگاي بيش از 7) را دارند (و چه بسا سازمانهاي مديريت بحران به اين دليل سردرگم شوند). البته امروزه با وجود اينترنت و دسترسي سريع به داده هاي شبكه هاي جهاني، هم امكان اطلاع رساني و تصحيح براورد وجود دارد، و هم لارم است تا بزرگاي گشتاوري به عنوان مبناي گزارش چنين مراكزي –به ويژه در ايران و تركيه- قرار گيرد.

9- زلزله وان هشداري مهم براي وقوع اتفاقي مشابه با بزرگاي بيش از 7.0 در فلات ايران است كه اكنون 14 سال و شش ماه است كه پس از رخداد زلزله 20 ارديبهشت 1376 اردكول قائن با بزرگاي 7.2، سكوتي لرزه اي نسبتا طولاني (نسبت به وقوع زلزله اي با بزرگاي بيش از 7) در آن برقرار شده است. اين در حالي است كه فلات ايران به لحاظ آماري به طور متوسط هر 10 سال يك يا دو زلزله با بزرگاي بيش از 7 در پنجاه سال اخير تجربه كرده است. زلزله وان زنگ خطر مهم ديگر در كنار مرزهايمان است. به هوش باشيم.

ایران 6 -بحرین 0: ایران بحرین را شش تایی کرد

2011-10-11T22:03:00.002+03:30

ایران امشب در استادیوم آزادی بحرین را شش تایی کرد. این شب به یاد ماندنی و پیروزی پر گل تیم ملی فوتبال ایران را به همه ایرانیان و فوتبال دوستان تبریک می گویم.
ضمنا این پیروزی شروع خوش یمنی برای وب لاگ نویسی مجدد من - انشاالله !- خواهد بود

زلزله در ایران پیش بینی شد

2011-08-25T19:53:00.003+04:30

بالاخره این فرایند جدید پیش بینی زلزله این بار در کهنوج جواب داد ! و زلزله از کهنوج پیش بینی شد.
البته واقعیت آن است که منطقه کهنوج ناحیه ای در انتهای پهنه گسله جیرفت و در تلاقی ساختاری با پهنه گسلهای شرقی-غربی کهنوج واقع است، منطقه ای است که در آن زلزله های فوج گونه فراوانی رخ می دهد. این منطقه در سه ماهه گذشته محل وقوع زلزله های متعددی بوده است و عملا زلزله های کوچک تا متوسط در آن به صورت فوج گونه بسیار فراوان رخ داده است.
بنابراین حتی بدون روش علمی هم می توان گفت که در آینده نزدیک وقوع زلزله های کوچک در کهنوج همچنان محتمل است، و این پیش بینی نیست. پیش بینی زلزله هنگامی علمی است که اولا روش علمی آن قابل تبیین باشد، مخفی نباشد و با بیان فیزیکی قابل اثبات و قابل ابطال باشد - به گزاره های متافیزیکی مرتبط نشود- و ضمنا با دقت مناسب زلزله ای شدید - با بزرگای ۶ یا بیشتر - با زمان و مکان و مرتبط با گسلی قابل کنترل و قابل آزمایش میدانی پیش بینی شود.

متاسفانه این نوع ادعاها از جنس ادعای حاضر که اول اردیبهشت ماه هم در همین نشریه مطرح شد، به صورت تصویری ساده سازی شده از مساله ای پیچیده است و از سوی مطبوعاتی منتشر می شود که در زمینه کسب و کار در زمینه ساختمان و مسکن فعالند. نوع ابراز ادعا در این نوع نشریات نیز مسولانه نیست و تفاوتی بین بعضی گزاره های درست و بعضی تخیلات و در نهایت چند جمله ادعا گونه - البته بی اساس - در آنها واضح نیست

لينك گفتگو با استاد دكتر مخدوم، رييس انجمن محيط زيست ايران در مورد مساله درياچه اروميه و انرژي هاي نو

2011-08-25T19:01:00.000+04:30

امروز در برنامه جام ارگ راديو تهران گفتگويي با جناب آقاي دكتر مجيد مخدوم - استاد دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران و رييس انجمن محيط زيست ايران - در مورد مساله درياچه اروميه و انرژي هاي نو داشتم، كه به دليل اهميت موضوع فايل صوتي آن را براي علاقمندان در اين لينگ قرار داده ام.

گفتگوي ايسنا با من در مورد زلزله ۱-۶-۹۰ ويرجينيا- آمريكا با بزرگاي ۵.۸

2011-08-24T20:50:00.001+04:30

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: علمي در پي زلزله 5.9 ريشتري روز سه شنبه ويرجينياي آمريكا كه از سوي برخي زلزله شناسان وقوع لرزه‌اي با چنين بزرگي در اين ايالت نامعمول و دور از انتظار عنوان شده، معاون پژوهشي پژوهشگاه زلزله شناسي و مهندسي زلزله با اشاره به تاريخچه لرزه خيزي منطقه، رخداد زلزله‌اي با چنين بزرگي را در اين منطقه طي هر سده، طبيعي و مورد انتظار خواند.

به گزارش سرويس علمي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، برخي زلزله شناسان خارجي شدت زمين‌لرزه روز سه‌شنبه منطقه شرق آمريكا را با توجه به مركزيت آن در بخشي از ويرجينيا كه به زمين‌لرزه‌هاي كوچك شناخته‌ شده، نامعمول خوانده‌اند. زمين‌لرزه 5.9 ريشتري از منطقه كاروليناس تا نيوانگلند احساس شد.

در گزارش‌هاي برخي منابع خبري به نقل از برخي زلزله شناسان علاوه‌بر غيرمعمول بودن بزرگي اين زمين‌لرزه، انتشار گسترده امواج لرزشي آن در تمام ساحل شرقي آمريكا نيز نامعمول و شگفت‌انگيز خوانده شده است. مساله عجيب ديگر وقوع زلزله در سواحل شرقي آمريكاست كه وقوع زمين‌لرزه در آن نادرتر است.

دكتر مهدي زارع، معاون پژوهشي پژوهشگاه زلزله شناسي و مهندسي زلزله در گفت‌وگو با خبرنگار علمي ايسنا با تاكيد بر اين كه زمين لرزه شامگاه سه شنبه ويرجينيا كه در حدود ساعت 22 و 21 دقيقه به وقت ايران رخ داده، مشخصات يك زلزله تكتونيكي كامل را دارد، خاطرنشان كرد: زمين لرزه ويرجينيا زلزله اي كم ژرفا - به عمق حدود 6 كيلومتر - با سازوكار فشاري و روند شمالي جنوبي با تمايل به شمال شرق به جنوب غرب بوده است.

وي با اشاره به اين كه با توجه به وقوع اين زلزله در آمريكا و احساس شدن آن در تعدادي از شهرهاي بسيار آن كشور، حجم اطلاعات و گزارش هاي منتشره در مورد آن بسيار بالاست، خاطرنشان كرد: شرق آمريكا معمولا كمتر لرزه خيز است و بيشتر توجهات به منطقه كاليفرنيا معطوف است. زلزله بزرگ قبلي در اين منطقه، زمين لرزه 4.8 ريشتري سال 1875 است و در 135 سال اخير زلزله مهم ديگري نداشته ايم و زلزله روز سه شنبه از لحاظ لرزه خيزي ماكزيمم زلزله اي است كه در هر سده قابل انتظار است.

وي با اشاره به اين كه اين زلزله تا فواصل دور از جمله در تورنتوي كانادا احساس شده علت اين امر را پديده تشديد امواج سطحي زلزله به دليل اثر خاك عنوان كرد و گفت: گاهي در مناطقي دور از كانون زلزله به دليل نرم بودن خاك، امواج زلزله تشديد مي شود كه علاوه بر اين كه باعث احساس زلزله مي شود مي تواند خساراتي را نيز به بار بياورد. نمونه شاخص اين پديده در زلزله 21 سپتامبر 1985 مكزيك بود كه باعث بروز خساراتي در شهر مكزيكوسيتي در 320 كيلومتري كانون زلزله شد كه علت آن قرار داشتن اين شهر روي خاك نرم بود. زارع تصريح كرد: مشابه اين پديده در كشور ما در زلزله منجيل در شهر تنكابن در فاطمه 170، 180 كيلومتري كانون زلزله رخ داد كه در مناطقي از اين شهر كه روي خاك دستي بنا شده، تكان‌هاي شديدي احساس شد.

گفتگو با روزنامه دنیای اقتصاد - 9-5-90 در مورد لرزه خیزی تهران

2011-08-01T13:53:00.000+04:30

در گفت‌وگوي «دنياي‌اقتصاد» با معاون پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي بررسي شد
سرچشمه احتمالي زلزله‌تهران
تهران روي 5 گسل ‌اصلي واقع شده كه خطرناك‌ترين آنها «گسل‌ شمال تهران‌» است
هيچ كجاي دنيا سابقه ندارد بر روي يك گسل خطرناك 2 ميليون‌نفر ساكن شوند

گروه مسكن- ليلا درخشان: معاون پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي مي‌گويد منطقه تهران روي 5 گسل لرزه‌خيز قرار دارد كه در بين آنها گسل «شمال‌تهران» خطرناك‌ترين گسل است و گسل مشا نيز از توان لرزه‌خيزي بالايي برخوردار است كه چنانچه فعال شود زلزله‌اي به بزرگاي 7.5 ريشتر ايجاد خواهد شد. اين زلزله‌شناس در عين حالي كه نسبت به خطر زلزله بزرگ در تهران ترديدي ندارد، معتقد است: در محاسبه زمان بازگشت زلزله بزرگ در تهران مقايسه غلطي انجام شده و بر پايه آن گفته مي‌شود در وقوع زلزله 25 سال تاخير به‌وجود آمده است، در صورتي كه اين استدلال مخدوش به نظر مي‌رسد. معاون پژوهشي و فناوري پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي همچنين درباره دستگاه هشداردهنده زلزله و امكان استفاده از آن در تهران، تصريح مي‌كند: در حال حاضر امكان پيش‌بيني زلزله در تهران وجود ندارد و دستگاه‌هايي كه گفته مي‌شود با قابليت هشدار وقوع زلزله در تهران نصب شده‌اند، وسيله علمي هستند كه فقط مي‌توانند مورد استفاده براي سنجش‌هاي علمي-پژوهشي قرار بگيرند. متن گفت‌وگو با دكتر مهدي زارع را در زير بخوانيد:
بحثی که اين روزها در تهران خيلي مطرح است احتمال وقوع زلزله بزرگ و تاخيري است كه در آن به وجود آمده که ‌این مساله از ابتدای سال گذشته با اعلام آن ازسوی رییس‌جمهور به شدت مورد توجه پايتخت‌نشينان قرار گرفت. فکر می‌کنید واقعا چقدر احتمال وقوع زلزله‌اي بزرگ در تهران زياد است؟
در ‌اینکه تهران شهری زلزله‌خیز است که حتما زلزله در آن رخ خواهد داد هیچ شکی وجود ندارد، کافی است سابقه تاریخی لرزه‌خیزی تهران بررسی شود. اولین زلزله تاریخی در محدوده تهران (ری) در حدود 3000 و 1000 سال قبل از میلاد مسیح رخ داده است. همچنین در سال‌های 330 قبل از میلاد، 855، 1384 و 1830 میلادی نیز چند زلزله تاریخی مخرب در محدوده شهر تاریخی ری و تهران اتفاق افتاده است. اما ‌اینکه در وقوع زمین‌لرزه بزرگ تهران چقدر تاخیر شده است، موضوعی است که اندکی مخدوش شده و نمی‌توان به راحتی گفت از زمانی که زلزله بزرگ احتمالا باید در تهران رخ می‌داده 25 یا 250 سال گذشته است. چرا که زلزله‌های مخرب و مهم قبلی در مناطق مختلف در اطراف تهران رخ داده است. برای محاسبه دوره بازگشت زمین‌لرزه‌ها معمولا از روش احتمالی استفاده می‌شود. آخرین زلزله مخرب در منطقه تهران در سال 1830 میلادی در منطقه جاجرود (دماوند-شمیرانات) رخ داد. بر اساس برآورد احتمالی با در نظر گرفتن تمام گسل‌های اطراف تهران، بازگشت زمین‌لرزه‌ای با بزرگای 7 را حدود 160 تا 180 سال برآورد می‌کنند. تا ‌اینجای کار مشکلی نیست. ولی وقتی با در نظر گرفتن‌ این دوره بازگشت، زلزله 1830 دماوند شمیرانات را به عنوان آخرین رخداد در نظر گرفته و بعد عنوان شود که مثلا در وقوع زلزله‌ای با بزرگای 7 مثلا 25 سال تاخیر شده است، مقایسه غلطی صورت گرفته است. چرا که زلزله 1830 دماوند شمیرانات در اثر فعال شدن گسل مشا رخ داده است، ولی بازگشت 160 تا 180 ساله برای بزرگای 7 با توجه به لرزه‌خیزی تمام گسل‌های منطقه تهران (مشا، شمال تهران، ‌ایوانکی و...) به دست آمده است. بنابراین ‌این نوع استدلال به نظر من مخدوش است، ولی در اصل موضوع (لرزه خیزی بالا و خطر زلزله بالا در منطقه تهران) تردیدی وجود ندارد.
برمبنای چه استدلال کارشناسی باید زلزله‌های تهران را بررسی و سپس به یک نتیجه درست رسيد؟
به نظر من اگر می‌خواهیم به عنوان مثال زلزله سال 1830 میلادی که در تهران اتفاق افتاده را بررسی کنیم آن را باید با زلزله‌های قبلی همان پهنه گسل مشا بررسی و مقایسه کنیم و به عنوان مثال بگوییم که زلزله 1830 میلادی تهران از جمله زلزله‌هایی بوده است که به عنوان مثال 800 سال پیش از آن هم زلزله‌ای مشابه روی همان پهنه گسل مشا رخ داده است. اما‌ اینکه‌ این زلزله دوباره اتفاق بیفتد امری است که باید برمبنای مطالعات زمین‌شناختی، ژئوفيزيك و آماری دقیق صورت گیرد و هنوز مطالعات دقیقی در‌ این مورد صورت نگرفته است.
اخیرا تعدادي دستگاه هشداردهنده زلزله در تهران نصب شده است، از یک طرف هم یک پروفسور ژاپنی در ‌ایران از سامانه هشدار زلزله در ژاپن سخن رانده بود که به گفته وی‌ این دستگاه قادر بوده از 7 ثانیه قبل زلزله اخیر ژاپن را پیش‌بینی و اطلاع‌رسانی کند. اصل قضیه چیست و آیا چنین دستگاهی در کشور ما هم وجود دارد؟
ببینید متاسفانه به حدی راجع به احتمال وقوع زلزله و اختراع دستگاه‌های پیش‌بینی زلزله بحث شده است که ‌این موضوع تقریبا لوث شده اما به طور کلی کشور ژاپن از جمله اولین کشورهایی است که بنیانگذار سامانه هشدار پیش هنگام زلزله است. هدف از آن هم جلوگیری از خسارات ناشی از زلزله به تاسیسات صنعتی، اتمی‌ و... بوده است.سرعت اطلاع‌رسانی ‌این دستگاه برای وقوع زلزله بسته به بزرگای زلزله، عمق زلزله، وضعیت مناطق و وقوع آن در دریا یا خشکی متفاوت است اما در هرحال در کشور ما با توجه به مسائل مختلف نظیر منابع مالی، تحریم و.... ساخت‌ این دستگاه به مرحله اتمام نرسیده است. اما دستگاه‌های دیگری که در حال حاضر در کشور ما برای ارزیابی رفتارهای زمین وجود دارد دستگاه‌های لرزه‌نگار نصب شده در ‌ایستگاه‌های لرزه‌نگاری هستند که شبکه‌های لرزه‌نگاری کشور را شکل می‌دهند. ثبت پیش نشانگر زلزله را نباید با سیستم هشدار زلزله اشتباه گرفت. دستگاه‌های پیش نشانگر زلزله هنگامی‌ کارآیی دارند که آنها هم مثل لرزه نگار‌ها به صورت شبکه‌ای در کشور نصب شده و امکان رصد کشوری به صورت دائمی‌ و برخط برای آنها هم موجود باشد. در حالی که اکنون رصد پیش نشانگری به چنین صورتی در کشور ما وجود ندارد. سیستم هشدار زلزله برای دادن هشدار‌های خودکار برای قطع فعالیت و برقراری حالت‌ ایمن در تاسیسات حساس مثل نیروگاه‌ها کاربرد دارد.‌ این سامانه‌ها در حال حاضر به تدریج در حال طراحی در کشور هستند و در مرحله پژوهشی ما در پژوهشگاه روی توسعه آنها برای اهداف مختلف در ‌ایران کار می‌کنیم.
درمورد وضعیت گسل‌های تهران هم توضيح دهيد، کدام یک در مقایسه با بقیه خطرناک‌تر است؟
گسل‌های لرزه‌خیز تهران شامل گسل شمال تهران؛ ایوانک، ری و کهریزک و گسل مشا است. زمانی می‌شود به برآورد دقیقی درباره خطرناک‌ترین گسل تهران دست یافت که بتوانیم به اطلاعات دقیقی درباره سرعت فعالیت -لغزش- گسل‌ها دست بیابیم و سپس به صورت جداگانه آنها را بررسی کنیم. برای دسترسی به ‌این اطلاعات باید به فناوری آن دست پیدا کنیم که به خاطر پاره‌ای از مسائل و ازجمله تحریم‌ها ‌این دستگاه‌ها برای رصد‌های دقیق اکنون در‌ ایران موجود نیست. اما به طور کلی با توجه به ‌اینکه گسل شمال تهران از محله‌های شمالی تهران عبور می‌کند می‌توان گفت از جمله خطرناک‌ترین گسل‌های تهران است اما از طرف دیگر با توجه به ‌اینکه گسل مشا گسل طویلی است از توان لرزه‌خیزی بالایی برخوردار است. براین اساس و اطلاعاتی که الان موجود است چنانچه ‌این گسل فعال شود قادر خواهد بود زلزله‌ای به بزرگای 5/7 ‌ایجاد کند، از طرف دیگر با توجه به‌ اینکه نزدیک‌ترین نقطه تهران به گسل مذکور حدود 30 کیلومتر فاصله دارد بنابراین درصورت فعال شدن، گسل مشا قادر خواهد بود خسارات زیادی در تهران، به ویژه در شمال و شمال شرق آن به بار بیاورد.
درباره گسل شمال تهران بیشتر توضیح دهید.‌ این گسل از کجا شروع و به کجا ختم می‌شود؟
گسل شمال تهران در سه قطعه کلی از حدود منطقه وردآورد در کرج در غرب تا روستای کلان در شمال شرق لواسان در انتهای شرقی خود ادامه دارد. در محل روستای کلان ‌این گسل به گسل مشا می‌رسد.
شما به صراحت گفتید در تهران امکان هشدار قبل از زلزله وجود ندارد. درست است؟ اگر پاسخ مثبت است، پس آنچه در کوه‌های توچال توسط سازمان زمین‌شناسی حدود سه سال است که نصب شده چه کاربردی دارد؟ همچنین دستگاهی که مرکز تحقیقات مسکن می‌گوید آن را در پارک پردیسان نصب کرده و قادر است تا 30 ثانیه قبل از زلزله علامت بدهد، چیست؟
این دستگاه‌ها در تک ‌ایستگاهی در یک نقطه نصب شده‌اند و البته ‌این تک ‌ایستگاه‌ها امکان رصد پیش‌نشانگری نمی‌دهند، یعنی امکان پیش‌بینی یا هشدار پیش‌هنگام نمی‌دهد ولی به عنوان یک وسیله علمی ‌برای سازمان‌هایی که آنها را نصب کرده‌اند می‌توانند مورد استفاده برای سنجش‌های علمی- پژوهشی قرار گیرند.
در صورت فعال شدن گسل شمال تهران چه اتفاقی خواهد افتاد؟
براساس برآوردها در حدود 2 میلیون نفر روی گسل شمال تهران ساکن هستند که چنانچه ‌این گسل فعال شود با توجه به تراکم جمعیت، جنبش شدید در محدوده پهنه گسل تبعات جبران‌ناپذیری از نظر وقوع خرابی و تلفات به دنبال خواهد داشت.
اخیرا یکی از کارشناسان زلزله عنوان کرده بود شمال تهران به حدی از نظرلرزه خیزی در معرض خطر است که ‌این بخش از تهران باید به فضای سبز تبدیل شود آیا با‌ این نظريه موافق هستید؟
الان که دیگر کار از کار گذشته است به طوری که آپارتمان در‌این قسمت از تهران به متر مربعی 10 میلیون تومان هم رسیده است ! ولی اگر امکانی برای ساماندهی فضاهای موجود باشد، بله، توصیه من هم همین است که تا حد امکان روی پهنه گسل را به فضای سبز و به طور کلی غیرمسکونی اختصاص دهیم. اما اقدام عقلانی ‌این بود که از ابتدا مانع از تراکم جمعیت روی‌ این گسل خطرناک می‌شدیم. در هر حال برای وقوع زلزله بزرگی در تهران، گسل شمال تهران یک چشمه احتمالی مهم خواهد بود اما ‌این‌طور نیست که سایر ساختمان‌های دیگر که روی گسل نیستند آسیب نبینند.

زمينلرزه 7-5-90 با بزرگاي 4.6 شمال غرب كهنوج

2011-07-29T18:19:00.000+04:30

اين گفتگوي خبرگزاري مهر با من است در مورد زلزله امروز كهنوج در جنوب استان كرمان:
معاون پژوهشي پژوهشگاه زلزله شناسي و مهندسي زلزله با بيان اينكه پس لرزه هاي استان كرمان در روزهاي آينده ادامه دارد، گفت: زلزله امروز اين استان در مرز استان كرمان و هرمزگان در محل تلاقي دو گسل جيرفت و كهنوج رخ داده است.

دكتر مهدي زارع در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به جزئيات زلزله امروز كرمان توضيح داد: زلزله امروز استان كرمان در جنوب اين استان در مرز كرمان و هرمزگان در منطقه كهنوج رخ داده است. معاون پژوهشي پژوهشگاه زلزله شناسي و مهندسي زلزله با بيان اينكه اين زلزله با بزرگاي 4.6 رخ داده است، اظهار داشت: پهنه اي كه در آن زلزله رخ داده است پهنه اي فعال و زمين لرزه امروز جزء زلزله هاي فوج گونه و يا خوشه اي است كه در ادامه زلزله هاي قبلي رخ داده است.

وي با اشاره به زلزله هاي اخير اين منطقه يادآور شد: از آبان ماه سال گذشته زلزله هايي با بزرگاي 4 و 5 ريشتر رخ داده است. زارع با اشاره به گسل اين زلزله خاطر نشان كرد: گسل جيرفت داراي روند شمالي و جنوبي است كه در امتداد آن به گسل كهنوج با روند شرقي – غربي مي رسد كه اين زلزله ها در محل تلاقي اين دو گسل رخ داده است.

معاون پژوهشي پژوهشگاه زلزله شناسي و مهندسي زلزله تا كيد بر ادامه اين پس لرزه ها در روزهاي آينده، افزود: زلزله هايي كه به صورت فوج گونه و خوشه اي هستند معمولا بزرگاي آن تا 5 است و تا دو ماه آينده انتظار مي رود كه اين پس لرزه ها ادامه داشته باشد.
زارع همچنين به بيان بررسي هاي زمين شناختي اين گسل پرداخت و اضافه كرد: گسل جيرفت به طول 100 متر امتداد يافته است كه با توجه به موقعيت شمالي-جنوبي و لرزه خيزي آن بسيار حائز اهميت است.

انرژی های تجدید پذیر و پاک: ایران و چالش جهان آینده - بخش اول

2011-07-13T17:01:00.000+04:30

در ایران امروز بحث در مورد انرژی های پاک بحث نسبتا جدیدی است که به نظر می رسد روز به روز مهمتر و جدی تر می شود. اهمیت موضوع از آن جهت است که از نظر تامین منابع مالی از طریق استخراج و فروش نفت و از نظر تامین انرژی از همین طریق - بر مبنای نفت - و از طریق سد سازی در ایران موانع برای توسعه پایدار جدی به نظر می رسد. علاوه بر پیشرفتهای خوبی که در چندین دهه اخیر در توسعه منابع انرژی ایران حاصل شده، با فروش منابع زیر زمینی به صورت منابع خام و با تحدید منابع آبی منابع آبی داخلی - مثل دریاچه ارومیه- عملا سلامتی انسان و محیط زیست هر دو در معرض خطر جدی قرار گرفته است.

همزمان با احداث نیروگاهها و مصرف انرژی به صورت غیر بهینه، با افزودن گار سی.او.۲ و افزون شدن ریز گرد ها در هوای ایران و احتمال پخش شدن نمک های رسوب شده در بخش خشک شده دریاچه ارومیه در هوای ایران، و از بین بردن باغها و فضاهای شهری به بهانه احداث ساختمانهای جدید و انبوه سازی، و در نهایت با توسعه کند حمل و نقل عمومی، و همزمان ایجاد بی رویه جاده در منابع طبیعی و پارکهای حیاط وحش ایران که به تنوع زیستی ایران را در چند دهه اخیر به شدت خسارت زده و افزایش آلاینده ها در هوای ایران - به ویژه در شهر های بزرگ و کلانشهر ها-، روندی مخرب برای محیط زیست ایران ایجاد کرده است. این شرایط برای آینده ایران و در افق ده ساله بعدی مساله ای چالش برانگیز از دید اکولوژیک خواهد بود. به ویژه اگر با برنامه ریزی حساب شده روی اصلاح این مسیر سرمایه گذاری جدی نکنیم، برای آینده فرزندانمان باید به طور جدی نگران بود. در سالهای اخیر احداث نیروگاه بادی منجیل و رشد استفاده از انرژی خورشیدی که به ویژه در شهر تهران توسعه مناسبی در فضای پارک های شهرنشان می دهد، اینها نشانه هایی است که به همراه احداث و توسعه قطارهای شهری - مترو - برای شهر های بزرگ ایران می تواند چشم انداز مثبت برای توسعه پایدار را برای ایران ایجاد کند. اتکای همچنان جدی و ادامه دار اقتصاد ایران به نفت و توسعه بی رویه منابع انرژی هیدروکربوری چالش هایی است که می تواند در مقابل این روند مانع ایجاد کند.
این ها همه در شرایطی است که رخداد سوانح طبیعی نظیر زلزله و سیل همچنان آسیبهای بیشتر اکولوژیک به طور مستقیم و غیر مستقیم به فلات ایران وارد می کند

موبايل يا تلفن همراه: جامعه و فرهنگ مدرن

2011-07-10T21:56:00.002+04:30

اين روزها ديدن گوشي هاي تلفن همراه حتي در دست كودكان و نوجوانان در شهر هاي كوچك ايران نكته عجيبي نيست. ولي شايد براي همين كودكان و نوجوانان شايد عجيب و حتي غير قابل باور باشد كه حدود پانزده سال قبل در تهران فقط بعضي مديران از اين تلفن هاي خاص استفاده مي كردند. اندازه آن گوشي ها نيز در حد گوشي هاي تلفن معمولي – روميزي- و حتي بزرگتر، بود و كاركرد آنها نيز فقط به تلفن زدن و جواب دادن به تماس ها آن هم فقط در بعضي نواحي كه زير پوشش آنتن هاي تلفن همراه بود، محدود مي شد. توسعه فناوري اطلاعات در اين پانزده تا بيست سال گذشته به نحوي بوده كه رشد و توسعه مدل هاي جديد اين وسيله ماه به ماه تغيير مي كند، وامكانات آن نيز با اضافه كردن ساير وسايل و فناوري ها (دوربين عكاسي و فيلم برداري، كامپوتر، وسايل بازي هاي مختلف، وسيله اي براي خواندن كتاب، اتصال به اينترنت ، فناوري موقعيت سنجي جي. پي. اس، وسيله شنيدن موسيقي، ظيط صوت، تلويزيون و ...) بسيار متنوع شده است. اين فناوري در ابتدا سلفون، يا تلفن دستي هم ناميده مي شد، اكنون چنان در زندگي مردمان همه جهان جا بازكرده كه مي توان امروز به بررسي اثر آن در فرهنگ و ارتباطات جوامع مختلف پرداخت.

1- از اولين گوشي موبايل توسط دكتر مارتين كوپر در سال 1973 از شركت موتورولا در ايالات متحده با وزن 2 كيلوگرم رو نمايي شد. اولين عرضه گوشي موبايل در سال 1983 انجام شد، ولي توسعه اصلي مشتركين تلفن هاي همراه در فاصله حدود 20 ساله بين 1990 تا 2010 صورت گرفت ، به نحوي كه آمار مشتركين در اين دوره از 12.4 ميليون به 4.6 ميليارد در دنيا افزايش يافت. بديهي است كه بعضي مشتركين در دنيا همزمان از چند اشتراك محتلف استفاده مي كنند، و بنابراين الزاما اين آمار به معني 4.6 ميليارد دارنده و كاربر تلفن همراه در جهان نيست.

2- تلفن موبايل در اواخر سال 1372 وارد ايران شد و همانطور كه ذكر شد در ابتدا احتمالا به دليل گراني زياد اين وسيله محدود به افراد خاصي بود ولي به تدريج از نيمه دهه هفتاد براي ثبت نام موبايل صف هاي طولاني در جلوي دفتر هاي مخابراتي شكل گرفت. اين وسيله هم اكنون از ابزارهاي روزمره در زندگي بسياري از هموطنان ماست به نحوي كه در بعضي از خانواده ها چندين گوشي و اشتراك تلفن همراه وجود دارد.

3- تلفن همراه در سالهاي اخير در شرايط اضطراري مختلفي به داد مردمان رسيده است. از هواپيمايي كه در اوايل دهه هشتاد شمسي در بيابانهاي نزديك اصفهان فرود اضطراري كرد و خلبان با استفاده از موبايل يكي از مسافران از واقعه خبر داد تا امداگران برسند، تا وقايع مختلف سيل كه در بالا دست رودخانه ها كشاورزان و دامداران كه گوشي موبايل به همراه داشته اند، پيشاپيش، مردمان ساكن در روستاهاي پائين دست را خبر كرده اند تا مسير سيلاب را ترك كنند و به اين ترتيب جان بسياري از مردم نجات يافته است – به ويژه از اين موارد در سرزمين پدري و ماردي نگارنده در استان مازندران فراوان رخ داده است – و همچنين اخباري كه در صفحه هاي حوادث روزنامه ها مي خوانيم كه افرادي در شرايط خطرناكي به دام افتاده اند و با استفاده از موبايل از موقعيت خود خبر داده اند، و... همگي از نقش نجات بخش گوشي موبايل در زندگي امروز ما خبر مي دهد.

4- البته در سالهاي اخير با افزوده شدن فناوري هاي جديد به گوشي هاي تلفن هوشمند، نظير سامانه هاي تعيين موقعيت و همچنين ارائه هاي همزمان عكسها و تصوير هاي سه بعدي ماهواره اي از هر نفطه از جهان، به ويژه از موقعيتي كه دارنده گوشي همراه در آن ساكن است، و همچنين استفاده از اينترنت و كنترل اي ميل به صورت لحظه به لحظه امكان هاي جديد و بي نظيري در اختيار بشر قرار گرفته است و به طور مستقيم و غير مستقيم امكانات بيشتري در توسعه در زندگي انسان فراهم شده است.

5- از جنبه تخصصي براي نگارنده، اخيرا علاوه بر فناوري جي.پي.اس.، حسگر هاي لرزه اي و شتابنگاري در حال افزوده شدن به گوشي هاي تلفن همراه هوشمند براي توسعه سامانه هاي هشدار پيش هنگام زلزله و سونامي است. پيش از اين اطلاع رساني از طريق پيامك – اس.ام.اس – كمك فراواني به پخش سريع و اوليه اطلاعات از زمينلرزه هاي رخ داده است. اين موضوع نه تنها در سطح ملي در كشورها، براي مخاطبان تخصصي و مديران ، بلكه از طريق سازمانهاي بين المللي در سطح جهان بر روي گوشي هاي تلفن همراه انجام مي شود. توسعه بعدي در اين زمينه براورد سريع شتاب و شدت زلزله از طريق گوشي هاي تلفن همراه و در نهايت تهيه نقشه هاي لرزش زمين بلافاصله پس از رخداد زلزله است. از سوي ديگر، با توسعه اين وسيله مي توان در سريعترين زمان ممكنه از طريق فناوري سامانه اطلاعات مكاني (جي.پي.اس.) و همچنين حسگرهاي تخصصي براي سنجش پيش نشانگرهاي زمينلرزه، بهرگيري از اين وسيله تلفن موبايل براي پيش يابي زمينلرزه است.

6- البته در حال حاضر مي توان به سو استفاده و بهره گيري غير اخلاقي از اين وسيله در دنياي امروز هم اشاره كرد. تهديد امنيت و حريم خصوصي مردم با اين وسيله، از مشكلات ورود اين فناوري به زندگي مدرن حكايت مي كند.

7- با اين ترتيب مي توان از اثر موبايل در تحول و توسعه فرهنگي در اثر ورود فناوري موبايل به زندگي انسان به ويژه دو دهه اخير صحبت كرد. ورود هر فناوري جديد در زندگي مدرن با تحول در مناسبات همراه است. تلفن موبايل با ورود گسترده خود مي تواند موجب بهتر شدن زندگي مردم شود. ولي براي جلوگيري از اثر هاي سو و مخرب آن بايد قبل از هر چيز به توسعه و آموزش اخلاق در كاربران همت گذاشت. هر فناوري جديد امكانات جديدي با خود به همراه مي آورد كه اگر با قوانين و مباني فرهنگي خودش به درستي آموزش داده نشود حتي مي تواند به بغرنج تر شدن زندگي بيانجامد. در عين حال بايد انتظار داشت تا با آموزش مدرن نسبت به بهتر شدن شرايط و بهرگيري تخصصي در آينده از موبايل اميدوار بود.

زمينلرزه با بزرگاي ۷.۱ ۱۰ ژوييه -۲۰۱۱ ساحل شرقي هونشو -۱۷۵ كيلومتري شرق سندايي، ژاپن : چهارمين پسلرزه با بزرگاي بيش از ۷.۰

2011-07-10T13:26:00.000+04:30

زمينلرزه بامداد امروز ساعت ۹:۵۷ به وقت محلي ژاپن در همان پهنه رومركزي زمينلرزه ۱۱ مارس ۲۰۱۱ با بزرگاي ۹.۰ - در تاريخ بيست اسفند ۱۳۸۹- و درست ۴ ماه بعد از آن در ۱۷۵ كيلومتري شرق سنداي در شمال ژاپن رخ داد. زمينلرزه ۱۱ مارس ۲۰۱۱ در اين چهار ماهه گذشته با بيش از ۹۰۰ پسلرزه با بزرگاي بيش از ۴.۰ و ۶۰ پسلرزه با برگاي بيش از ۶.۰ و با زمينلرزه امروز ۴ پسلرزه با بزرگاي بيش از ۷.۰ همراه بوده است. همين زمينلرزه بامداد امروز نيز تا سه ساعت بعد از رخداد با سه پسلرزه با بزرگاي بيش از ۴.۰ همراه بوده است. زمينلرزه بامداد امروز با براورد اوليه ژرفاي حدود ۱۰ كيلومتري، امكان سونامي هم داشت و هشدار نيز براي رخداد سونامي و همچنين وقوع زمينلرزه در سه استان ساحلي نزديك به رومركز زمينلرزه داده شد ولي خوشبختانه زمينلرزه مذبور با وقوع سونامي همراه نشد. زمينلرزه ۱۱ مارس ۲۰۱۱ طبق آمار رسمي با ۲۸۰۵۰ كشته همراه بود و تخريب و انفجار در نيروگاه فوكوشيما داييچي - شماره يك - موجب شد تا با آلودگي حاصل از نشت مواد راديو اكتيو در منطقه پيرامون نيروگاه فوكوشيما، مساله نيروگاه زمينلرزه مارس ۲۰۱۱ و آلودگي هسته اي حاصل از آن به يك مساله حساس و مهم و بحث بر انگيز در سطح جهان تبديل شود. براورد حدود ۳۰۰ ميليارد دلار خسارت از زلزله ۱۱ مارس ۲۰۱۱ كه حدود ۳۰ ميليارد دلار آن مستقيما مربوط به تخريب ناشي از انفجار در چهار رآكتور نيروگاه فوكوشيما داييچي بود، و همچنين آلودگي ناشي از نشط مواد راديو اكتيو كه آب و خاك منطقه را تا حدود ۳ قرن همچنان آلوده مي كند و نحوه برخورد ژاپني ها با اين مساله همگي از مسايل مهم مربوط به اين زلزله بود. ديشب ۹ ژولاي ۲۰۱۱ در خبر خبرگزاري ها به نقل از ان.اچ.كي. ژاپن اعلام شد كه در نيروگاه فوكوشيما سامانه جديد خنك كننده با موفقيت نصب شده است ولي عمليات مهار آلودگي هاي ناشي از انفجار نيروگاه تا چند دهه آينده ادامه خواهد يافت. اين مساله هشدار مهمي براي ايمني تمام نيروگاههاي هستهاي در جهان ايجاد كرده است، به نحوي كه با وقوع زمينلرزه پنج شنبه شب گذشته - ۷ ژوييه ۲۰۱۱ - در ۱۰۰ كيلومتري غرب جزيره كرس - شهر آژاكسيو - در جنوب فرانسه (كانون در درياي مديترانه) با بزرگاي ۵.۳ وزير اكولوژي فرانسه واكنش نشان داد و اعلام نمود كه تا سال ۲۰۲۰ دولت اين كشور برنامه ريزي كرده است تا ۲۳٪ از منابع انرژي اين كشور از طريق انرژي هاي پاك و تجديد پذير تامين شود و همچنين ايمني تمام نيروگاههاي هسته اي اين كشور در يك سال و نيم آينده در مورد بررسي مجدد قرار مي گيرد. يادآوري مي شود كه فرانسه ۱۹ نيروگاه هسته اي و ۵۸ رآكتور هسته اي دارد. نيروگاه هسته اي تريكستن در جنوب فرانسه چهار رآكتور ۹۰۰ مگاواتي دارد و در زلزله پنج شنبه شب گذشته توجه ويژه اي به كانون زمينلرزه كرس و محل نيروگاههاي هسته اي - بر اساس تجربه تلخ فوكوشيما - جلب شد.

قهرمانی پرسپولیس در جام حذفی مبارک باد

2011-06-10T19:20:00.001+04:30

امروز پرسپوليس در فينال جام حذفي در مجموع دو بازي فينال حذفي 4-3 بر ملوان بندر انزلي غلبه كرد و قهرمان اين فصل شد. اين دومين قهرماني علي دايي با پرسپوليس در دومين سال پي در پي در جام حذفي بود. اميدوارم پرسپوليس با نظم و سازماندهي و تجديد نظر در ساختار تيمي و البته در صورت امكان با حفظ علي دايي كه شايسته است فرصت بيشتري با امكانات بهتر بيابد، براي فصل بعد و ليگ قهرمانان آسيا با اقتدار حاضر شود. تبريك به همه پرسپوليسي ها و امدوارم امروز اين قهرماني بر همه شان مبارك باشد. انتظار از پرسپوليس زلزله خيلي بيشتر از آن تداركي است كه براي فصل قبل ديده شد. پرپسپوليس نياز به سازماندهي و مديريتي علمي و فني و در سطح بين المللي دارد.

معرفي كتاب جديد من: علم، فناوري و جامعه: مقدمه اي بر ارتباط علمي

2011-06-09T11:57:00.001+04:30

كتاب جديد من تحت عنوان : علم، فناوري و جامعه: مقدمه اي بر ارتباط علمي در 168صفحه از سوي انتشارات مير ماه در تهران منتشر شد. در زير مقدمه و بخشي از جمع بندي كتاب جهت مفرفي اثر آمده است.

مقدمه
شتاب كنوني براي نوآوري در جامعه ما، لزوم پژوهش در زمينه هاي ارتباط بين عرصه هاي علم، فناوري، جامعه و طبيعت را بيشتر مي كند. مطالعه در زمينه علم، فناوري و جامعه صرفا به بررسي ارتباط بين علم و فناوري و اثر آنها بر جامعه نمي پردازد، بلكه امروزه اين حوزه مطالعات مي تواند موجب يافتن راههايي شود تا جوامع از آن طريق بر توسعه علم و فناوري اثر بگزارند. يك راه بسيار مهم، ترويج و همگاني كردن علم و فناوري در جامعه است. در اين حوزه مطالعات علوم اجتماعي و علم و فناوري به هم مي پيوندند تا به بررسي پيچيدگيهاي اجتماع دانايي محور –
knowledge community
– بپردازند و توسعه چنين فضايي را امكان پذير سازند. بر خلاف حوزه هاي ديگر دانش كه در آن صرفا به موضوعات بسيار خاص در حوزه دانايي پرداخته مي شود، در حوزه مطالعات علم، فناوري و جامعه عرصه اي بين رشته اي است كه در ان به جنبه هاي تاريخي، اقتصادي، اجتماعي، قومي، فرهنگي جامعه فن آورانه-
Technological Society
– پرداخته مي شود.
در اين كتاب تلاش برآن است تا بر اساس اهميت ترويج و آموزش علم، به توسعه فناوري اطلاعات و ارتباطات و نقش رسانه ها در همگاني كردن علم و فناوري در جامعه پرداخته شود. به اين دليل ابتدا در فصل اول به مباحث بنيادي تعريف علم و فناوري پرداخته مي شود. در فصل دوم به شبه علم و فصل سوم به فلسفه علم مي پردازيم. سپس در فصل چهارم به تاريخ علم و نظريه علمي نزد مسلمانان اشاره شده است. در فصل پنجم، به مبحث جامعه شناسي علم مي پردازيم. فصل ششم به اهميت رسانه ها و ترويج علم و اهميت توسعه فناوري و كاربرد فناوري مدرن در آموزش و همگاني كردن علم و فناوري مي پردازد. در فصل هفتم اهميت و نقش راديو براي ترويج علم و تجربيات نگارنده در اين زمينه در ايران مورد توجه قرار مي گيرد. در فصل هشتم به نوآوري و نگاهي به گذشته تا اينده در اين زمينه مي پردازيم. در فصل نهم به ارتباطات علمي و چشم انداز همگاني كردن علم و فناوري در ايران اشاره مي شود.

اشاره اي به جمع بندي هاي كتاب :
لزوم ترويج علم و مديريت علم و فناوري با چيزهايي كه نداريم نمي توانيم مسائلمان را حل كنيم. پس بايد مشكلاتمان را به فرصت تبديل كنيم. يك راه براي نيل به چنين هدفي ترويج علم و فناوري است.
به نكته هاي زير براي مديريت ترويج علم بايد توجه شود:
ترويج علم از طريق سامانه هاي رسمي آموزش جوانان از طريق سامانه هاي غير رسمي
ترويج عشق به روش علمي
ترويج توسعه پايدار در تمام جنبه هاي زندگي

اولويت هاي مديريت علم و فناوري
در زير به فهرستي از اولويتهاي علم و فناوري براي كشور هاي در حال توسعه اشاره شده است:
اخلاق علم و فناوري
استفاده از فناوري مدرن در شتاب دادن توسعه علم و فناوري در كشورهاي توسعه يافته كشورهاي دنياي سوم نياز فراوان به ترويج علم دارند و در آينده نياز بسيار بيشتري به علم و فناوري خواهند داشت. بايد تلاش كنيم تا بين توسعه و ترويج علم و سعادت انسان و انگيزه هاي منفعت جويانه آشتي ايجاد كنيم.
اولويتهاي كلان آينده علم وفناوري در ايران
مديريت ريسك هاي طبيعي و غير طبيعي
انرژي هاي نو
توليد علم در راستاي سياستگزاري علم و فناوري براي ايران
شاخه هاي بين رشته اي علم و فناوري
جهاني سازي
گرم شدن زمين توسعه پايدار همگاني كردن علم و فناوري در ايران (علم و جامعه ايران)

سياستگزاري براي علم
در مناطق مختلف كشورهاي در حال توسعه معمولا پژوهش در علوم پايه نمي كنند يا به ندرت دارد، و پژوهش و توسعه معمولا كاملا دولتي است. كشورهاي بلوك كمونيستي سابق معمولا هيچ سياستي براي توسعه علم و فناوري ندارند، و عمدتا بر روي سياستهاي توسعه پولي و مالي تمركز دارند اين موضوع در اتحاديه اروپا كاملا متفاوت است.

در ميان شهروندان اتحاديه اروپا نتايج يك نظر سنجي نشان مي دهد كه بيشتر پرسش شوندگان (45.3%) به علم و فناوري علاقه نشان مي دهند، و اين در حالي است كه با درصد هاي كمتري به سياست (41.3%) و يا اقتصاد (37%) ابراز علاقه كرده اند. اتحاديه اروپا از سال 2002 يك برنامه عملياتي
–Action Plan
– به نام ”علم و جامعه“ براي سياستگزاري در زمينه ترويج علم در كشورهاي اين اتحاديه دارد ارتباطات و ترويج علم در جامعه معمولا افراد با تخصص هاي ويژه علم علم
(Science of Science)
و همچنين موضوعات بين رشته اي، در رده هاي تصميم گيري حضور ندارند. اين موضوع موجب مي شود كه در كشورهاي در حال توسعه مكترين توجهي به عرصه هاي همگاني علم و سياستگزاري علم شود. به اين منضور پيشنهاد مي شود تا پست هاي سازماني سطح بالا براي افرادي كه با تخصص هاي بين رشته اي ما بين علوم طبيعي و اجتماعي، ميان علوم پزشكي و فناوري و همچنين در زمينه سياستگزاري علم و فناوري تحصيل كرده اند ايجاد شود. همچنين در فضاي معمولا سياستزده كشور ما پيشنهاد مي شود تا حتي احزاب سياسي بايد كميته علم و فناوري داشته باشند.

از سوي ديگر پرسنل موسسات پژوهشي بايد دوره هاي آموزشي در مورد ارتباطات ببينند. در زمينه هاي تصميم گيري معمولا يك مشكل عمده عدم ارتباط بين تصميم گيران و دانشگران است. بهتر است سياستمداران به دانشگران گوش دهند تا دانشگران به سياستمداران. به اين منظور بايد روي توانايي هاي سياستمداران براي درك مطالب علمي و حوزه هاي عمومي و همگاني علم و فناوري از طريق آموزش و برقراري ارتباط تلاش كرد. در اين مورد فرايندي مشاركت جويانه با حضور همه طرفهاي موثر لازم است. آموزش علم ، فلسفه علم و فناوري در بسياري از كشورهاي دنيا آموزش تاريخ و فلسفه علم از دهه 1990 در دانشگاهها جدي گرفته مي شود. آموزش فلسفه علم به صورت درس اختياري در تمام سطوح دانشگاهها در فرانسه از سال 2000 در برنامه هاي آموزشي گنجانده شده است.

در ايران ايجاد دانشكده هايي كه تمركز بر موضوع تاريخ و فلسفه علم دارند در دانشگاههاي شريف، تهران و علوم پزشكي تهران در دهه گذشته اتفاقات مثبتي بودهاند. ولي اين اقدامات هنوز پوشش مناسبي در ايران ندارد. در دانشگاهها بايد درس هايي در زمينه ارتباطات علمي در پژوهشهاي علمي ايجاد شود. از سوي ديگر نياز به برنامه جدي آموزش علم، تفكر علمي و فلسفه علم در مدارس هستيم. در مدارس ابتدايي و متوسطه برنامه هاي آموزشي و درس براي تفكر سيستمي، منطقي، تحليلي، خلاقانه، تخليلي و آينده گرا گنجانده شود.

برای ناصر حجازی دروازبان اسطوره ای فوتبال ایران که امروز درگذشت

2011-05-23T15:06:00.000+04:30

برای نگارنده که از کودکی در دهه پنجاه شمسی با قرار گرفتن در یک خانواده علاقمند به فوتبال و البته بیشتر پرسپولیسی، همواره مساله فوتبال و تیم ملی و رقابتهای باشگاهی بسیار مهم بوده است، یک نام از همان موقع بسیار پر جلوه بود: ناصر حجازی. از حدود یک سال قبل از بیماری سرطان ریه او همگی مطلع بودیم. چون شخصا پدرم را به دلیل همین بیماری سرطان دوازده سال پیش در همین اوایل خرداد ماه از دست داده ام، در تمام این مدت می توانستم حال و روز خانواده اش را کاملا درک کنم. از طرفی استرس و ناراحتی و لزوم مراقبت از پدر بیمار در منزل و از طرف دیگر ابراز احترام، توجه و همدلی و همدردی از سوی نزدیکان. حال توجه کنیم که وقتی بیمار کسی مثل ناصر حجازی باشد، میزان توجه و ابراز علاقه و عشق و همدردی می تواند به حجمی برسد که آسایش و آرامش را از خانواده وی سلب کند.

به هر حال اینها جزو لاینفک محبوبیت ستارگانی چون مرحوم حجازی است که در دوم خرداد در 62 سالگی جان به جان آفرین تسلیم کرد. در دیماه ۸۸ در حاشیه یک برنامه رادیویی در رادیو تهران آقای حسن روشن را دیدم و احوال آقای حجازی را از ایشان پرسیدم. بسیار نگران بود و البته می گفت که ناصر خیلی مصمم است که تا آخر در مقابل این بیماری پایداری کند و امروز همه می دانیم که همین کار را هم کرد. ناصر حجازی، حسن روشن و علی پروین از نسل طلایی دهه پنجاه فوتبال ایران بودند که در اولین حضور تیم ملی فوتبال ایران در جام جهانی ۱۹۷۸ آرژانتین، در ترکیب اصلی تیم ملی ما حضور داشتند و در مقابل هلند و پرو بازی را واگذار کردند و یک مساوی تاریخی۱-۱ هم از اسکاتلند گرفتند.

ناصر حجازی از سال ۴۸ تا ۱۳۶۵ به مدت ۱۸ سال در رده باشگاهی فوتیال بازی کرد. البته در ترکیب تیم رقیب تیم محبوب من! یعنی در تاج -قبل از انقلاب-و استقلال، که نام جدید همان باشگاه تاج پس از انقلاب بود. او از سال ۴۷ -سال تولد نگارنده -تا ۱۳۵۹ به مدت دوازده سال در ترکیب تیم ملی فوتبال ایران دروازبان ما بود. مربیگری را نیز از سال ۶۷ در بنگلادش آغاز کرد و به تناوب به مدت بیست سال تا سال ۸۷ در تیم خود یعنی استقلال و دیگر تیمهای ایرانی ادامه داد. این اواخر در تیمی در اسلواکی به عنوان مدیر فنی مشغول شده بود تا اینکه از بیماری خود مطلع شد و نتوانست ادامه دهد. هنگامی که ناصر حجازی در دروازه تیم ملی ما بود، می توانستم در همان حال و هوای کودکی احساس خوبی داشته باشم که دروازبان ما فردی است که خیالمان را تا حد زیادی راحت می کند. البته از شما چه پنهان که هنگامی که او در دروازه تیم استقلال می ایستاد، عکس العمل های عالی او، موجب می شد تا ما پرسپولیسی ها حرص بخوریم! که دروازبان تیم رقیب از بدشانسی ما بهترین دروازبان تاریخ فوتبال ماست!. بعد از انقلاب فقط احمد رضا عابد زاده توانست تا حدی این خاطره خوش را برای ما تکرار کند، که از بایت دروازه تیم ملی فوتبال خیالمان راحت باشد.

به هر حال درگذشت ناصر حجازی، با توجه پیشرفت بیماری او، مساله ای بود که همگی آرزو می کردیم رخ ندهد، ولی احتمال آن هم کم نیود. ناصر حجازی از نسلی بود که با امکانات محدود سالهای دهه ۴۰ در ورزش ایران به تدریج مطرح شد و با پشتکار و خودساختگی به بالاترین سطح ، به عنوان ستاره ورزش فوتبال و بهترین دروازبان تاریخ فوتبال ایران و یکی از بهترین ها در فوتبال آسیا مطرح شد. در این سالهای اخیر فضای کاری در همه شاخه ها از جمله ورزش، و به ویژه فوتبال عوض شده و اکنون دروازبانان فوتبال حتی در تیمهای درجه دو و سه فوتبال دستمزدهایی دارند که هم نسلان مرحوم ناصر حجازی در زمان بازی فوتبالشان تصورش راهم نمی توانستند داشته باشند. ولی حجازی، روشن، پروین، کلانی، اسکندریان و شاهرخی و ستاره های هم نسل آنها حاصل دسترنج و زحمت کشیدن خود و مربیانشان بودند و نه الزاما امکانات ویژه و هزینه های فراوان. از زمانی که فوتبال ایران به اصطلاح حرفه ای شده است، ما هنوز دروازبانی در سطح حجازی و عابد زاده نداشته ایم. ضمنا صرف پولهای فراوان و عدم رسیدگی متناسب به پرورش اخلاقی و روحیه ورزشی و عدم رشد متناسب فرهنگی موجب می شود که بعضا مسایلی تاسف بار در فوتبال ایران رخ دهد که در همین فصل گذشته هم مواردش کم نبود.

به عنوان یک طرفدار فوتبال، و البته به عنوان یک پرسپولیسی دو آتشه!، درگذشت غم انگیز شادروان ناصر حجازی را به اعضای خانواده و جامعه ورزش و به ویژه اعضا و هواداران باشگاه استقلال تسلیت می گویم و امیدوارم تا گرامیداشت ناصر حجازی محل رشد فضای همدلی و دوستی و بین ورزشگاران و هواراران ورزش باشد، همان همدلی و دوستی که آقای حسن روشن در حاشیه همان برنامه رادیویی در دیماه ۸۸ آرزو می کرد. روح ناصر خان حجازی شاد.

نگاهي به ششمين كنفرانس بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله

2011-05-23T08:29:00.001+04:30

- هفته گذشته در روزهاي 26 تا 28 اردي بهشت 90 ششمين كنفرانس بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله بيست سال پس از برگزاري اولين كنفرانس در محل هتل استقلال تهران، برگزار شد. علي رغم وجود محل محلهاي گوناگون در تهران – نظير سالن اجلاس سران و مركز همايش هاي سازمان صدا و سيما، كه به باور نگارنده، محل هاي مناسبي براي كنفرانس هاي علمي بين المللي نيستند ولي براي اجلاسهاي رسمي و پروتكلي بسيار مناسبند - محل سالن همايش هاي ميلاد بهترين محل موجود در كشور براي برگزاري كنفرانسي همچون كنفرانس هاي بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله است.

- كنفرانس مذبور فرصت و زمان مناسبي براي يافتن استعداد ها و توانمندي همكاراني بود كه ما به طور معمول شايد كمتر امكان مي يافتيم تا مراتب توانمندي و مسئوليت شناسي و تحمل و مدارا در شرايط سخت را در آنها كشف كنيم. گزارش دكتر اميني حسيني ياد آور همكاري بيش از 75 نفر از همكاران پزوهشگاه در برگزاري اين كنفرانس است. البته ايشان ياد آوري كردند كه حدود بيست نفر از اين همكاران بيشترين فشار كار را براي برگزاري آن تحمل كرده اند.

- برگزاري كنفرانس فرصتي بود تا با آخرين تعييرات و سازماندهي هاي جديد در كشور هاي مختلف پيشرفته جهان بر اساس گفتگو با ميهمانان و مدعوين و بررسي دستاورد هاي ارائه شده در كنفرانس آشنا شويم. سرعت تحولات علمي و فناوري در دنيا و همچنين نيازهاي راهبردي در كشور و در منطقه پيرامون ما از ديدگاه زلزله شناسي، زلزله شناسي مهندسي و مهندسي زلزله نشان داد كه بخشها ، مراكز و گروههاي جديدي مي توان بر اساس نيازها و فناوري هاي جديد در مجموعه پژوهشگاه ايجاد كرد.

این كنفرانس به باور نگارنده آزموني براي حركت به سوي برگزاري رويداد هاي مهمتر در سطح جهاني است. سازماندهي و برگزاري ششمين كنفرانس بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله بر اساس آمار موجود و براورد همكاران ما با استقبال و حضور بيش از 1200 نفر از متخصصان داخلي و بين المللي و ارائه حدود 600 مقاله همراه شد. زير ساخت مناسب نيز براي برگزاري كنفرانس هاي بين المللي وجود دارد. اهميت كشور و فلات ايران و منطقه جنوب غرب آسيا به عنوان يكي از لرزه خيز ترين نواحي جهان و رخداد زمينلرزه هاي مهم و مخربي در پنج دهه اخير در ايران نظير زلزله هاي 1341 بوئين زهرا بابزرگای 7.2 - ، دشت بياض 1347 –7.2 - ، قير، كارزين 1351- 7.0- ، طبس 1357 –7.4- سيرچ 1360 –7.2-، منجيل 1369 –7.4-، اردكول-1376 –7.2- و بم 1382 –6.5- كه تنها همين رخداد هاي ياد شده موجب مرگ بيش از 150 هزار نفر از هموطنان ما در پنج دهه اخير شده است، عامل مهمي براي توجه در سطح ملي و بين المللي به مساله زلزله در ايران است.

ششمين كنفرانس بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله -SEE6- برگزار شد

2011-05-22T08:15:00.000+04:30

هفته گذشته در روز هاي 26 تا 28 اردي بهشت در مركز همايش هاي بين المللي ميلاد تهران، ششمين كنفرانس بين المللي زلزله شنا سي و مهندسي زلزله -SEE6- توسط پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله به همت همكاران من در پژوهشگاه برگزار شد. عكسهايي از اين كنفرانس را در اين لينك در صفحه خودم در پيكاسا قرار دادم.

برگزاری هشمین کارگاه تخصصی یونسکو با عنوان کاهش خسارات زلزله در جنوب آسیا در تهران 18-19 مه 2011

2011-05-22T07:56:00.002+04:30

هفته گذشته هجده و نوزده مه 2011، پژوهشگاه زلزله همزمان با ششمین کنفرانس بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله
SEE6
میزبان هشمین کارگاه تخصصی یونسکو با عنوان کاهش خسارات زلزله در جنوب آسیا
RELSAR
بود. عکسهای این کارگاه را در این لینک در صفحه من در پیکاسا می توانید ببینید.

رازي در ميان است; توسعه شبه علم در دنياي مدرن: يادداشت من در ويژه نامه روزنامه شرق

2011-05-21T22:49:00.001+04:30

گسترش شبه‌علم در دنياي مدرن بر اساس ظاهر علوم نوين
رازي در ميان است

1- امروزه استفاده از ظاهر علوم مدرن براي بيان باورهاي شبه‌علمي‌ شكل و فرم جديدي گرفته و متاسفانه با استفاده از امكانات فناوري اطلاعات، گسترش سريعي مي‌يابد. باورمندان به اين نوع از شبه‌علم، حالتي حق به جانب دارند. چرا؟ چون اول اينكه از زباني ظاهرا علمي استفاده مي‌كنند، دوم آنكه از رسانه‌ها و مسيرهاي مدرن به توسعه باورهاي خود مي‌پردازند و اسم آن را علم مي‌گذارند و سوم آنكه برخي مخاطبان‌شان بر هر چه كه از مسيرهاي مدرن به آنها برسد، تعصب نشان مي‌دهند و بنابراين اشاعه‌دهندگان اين نوع مطالب بر توسعه باورهاي خود بيشتر تشويق مي‌شوند. اينكه منبع هر پديده‌اي (ساده يا پيچيده) در جهان جديد با وجود نيروهاي پنهاني يا جن و موجودات ناپيدا توجيه شود (حتي اگر با زبان علم نيز انجام شود) كاري غيرعلمي انجام شده چرا كه مساله‌اي طرح مي‌شود كه غيرقابل تبيين و غيرقابل ابطال است. مساله كه اين‌گونه قابل ابطال نباشد، اساسا از جنس علم مدرن نيست.

2 در نوروز امسال در يك ديد و بازديد نوروزي، يكي از نزديكان به منشا رخداد زلزله توهوكو-سنداي 20 اسفند 89 ژاپن ترديد نشان داد. اين ترديد پس از توضيحاتي مطرح شد كه من تلاش كردم با بهره‌گيري از دانسته‌هاي علم زلزله‌شناسي كه تا آن روز (حدود 14 روز پس از رخداد زلزله مذكور) مطالعه كرده بودم در مورد اين زلزله بدهم. اين توضيحات البته بر اساس دانسته‌هاي فيزيكي و استدلال به زبان ساده علمي و رابطه‌هاي آشكار و اثبات‌شده موجود در فيزيك، علوم زمين و زلزله‌شناسي مطرح شد. با اين حال آن ميهمان حاضر در آن جلسه منشا اين زلزله را مربوط به نيروهاي پنهان مي‌دانست كه با عواملي ناآشكار موجب وقوع اين زلزله شده‌اند! ادعايي كه از مبنا بر پايه هيچ شاهد و سندي نبود و صرفا ادعايي غيرقابل ابطال طرح مي‌كرد. بنابراين از آنجا كه اين ادعا علمي نبود، امكان ابطال هم نداشت و تلاش نكردم كه آن را رد كنم، چون در واقع امكانش را هم نداشتم! كسي كه تصميمش را گرفته تا بر پايه حضور عواملي خرافي و ظاهرا هيجان‌انگيز استدلال‌هاي علمي را رد كند، عملا راه را بر هر نوع استدلال علمي متقابل مي‌بندد.

3 در خرداد سال گذشته نيز بر پايه خرافات بيان مي‌شد كه هشت‌پايي به نام «پل» در جام جهاني 2010، پيش‌بيني‌هاي درستي از بازي‌هاي جام جهاني فوتبال 2010 آفريقاي جهاني ارايه مي‌دهد. وقتي با اين پديده با نوشتن يادداشتي مخالفت كردم و آن را باوري خرافي و شبه‌علمي دانستم كه بعضي افراد از ناداني مردم و احتمالا در جهت سودجويي مالي آن را طرح مي‌كنند، در يكي از كانال‌هاي راديويي با يكي از كاركنان آن شبكه مواجه شدم كه اصرار داشت كه لابد يك مساله‌اي هست (به اصطلاح لابد كاسه‌اي زير نيم‌كاسه هست! ) كه چنين مي‌گويند و در تلويزيون‌ها، شبكه‌هاي جهاني و بين‌المللي و اينترنت آن‌قدر گسترده به آن مي‌پردازند، بنابراين لابد اين هشت‌پا (كه اتفاقا در ميان جانوران آبزي كوچك‌ترين مغزها را نيز دارد! ) موجودي است كه از رازي در همه يا اكثر بازي‌ها باخبر است! در اين مورد هم بحث امكان ادامه نيافت چون ادعايي مطرح مي‌شد كه چون از جنس غيرقابل ابطال مي‌نمود، بنابراين علمي نبود.

4 در سه سال گذشته فيلمي آمريكايي (با نام 2012) مطرح شده بود كه با ديدگاهي آمريكايي و زبان و فضايي هاليوودي، بيان مي‌كرد كه پايان جهان در 2012 فرا مي‌رسد و... در جلسه‌اي ديدم كه اين مساله اذهان اهل رسانه را نيز به خود مشغول كرده و روي اين مساله به تكاپو و تامل مي‌پردازند. در همان جلسه نيز طرح كردم كه اين فيلم‌ها بر اساس داستان‌پردازي خيالي (و بدون استناد علمي) با هدف‌هايي خاص تهيه شده (و دلايلي كه من همه آن را نمي‌دانم ولي ظاهرا براي سرگرم كردن مردم به خرافات و ايجاد ترس و توهم در آنها و در نتيجه افزايش فضاي خشونت و سلطه در كشورهاي مختلف و در كل جهاني كه به اين خرافات و تبليغات اعتنا مي‌كنند و...) اساسا پرداختن بي‌مورد به اين خرافات يعني تن دادن و اسير شدن در دام اين نوع فضاسازي‌ها.

5 تفاوت بين علم و شبه‌علم و تفكيك بين باورهاي علمي (مسايلي قابل تبيين و قابل اثبات و ابطال) و باورهايي خرافي ولي در ظاهر و قالبي علمي، امروزه موضوع‌هاي «آموزش علم» و «سواد علمي» است. جوامعي به دام اين نوع باورها مي‌افتند كه از آموزش علمي بي‌بهره يا كم‌بهره‌اند. سواد علمي در آنها زياد نيست يا علم آنچنان ناقص و غلط آموزش داده شده است كه دانشجويان و دانش‌آموزان‌اش دچار توهم دانستن هستند. بنابراين با سوادي ناقص ابزارهايي را مي‌توانند به كار بگيرند (مثل اينترنت) كه با فراهم كردن خوراك بيشتري با ظاهرهايي مدرن به باورهاي خرافي خود و ديگران بيشتر دامن بزنند.

6- بعضي از مردم با ناداني خود به ترويج و گسترش باورهاي خرافي مي‌پردازند. اين ناداني و بحث و گسترش آن، احتمالا مي‌تواند احساس خوش موقتي به بيان‌كننده، شنونده و باوركننده نادان‌تر آن بدهد. اين ناداني با نگراني و خلأهاي رواني ديگر گوينده و شنونده مرتبط است. البته متاسفانه گوينده و مبلغان اين نوع از مطالب چه بسا علاقه‌هايي خرافي، ولي بعضا مقاصدي انحرافي و سودجويانه دارند. انگيزه‌هاي آنها را نمي‌توان همواره با شفافيت دانست چرا كه اين كار مبنايش بر عدم شفافيت است. مقابله با اين باورهاي انحرافي در جامعه با گسترش و آموزش علم و بالا بردن سواد علمي و گسترش هرچه بيشتر آگاهي در جامعه ممكن است.

رازي در ميان است; توسعه شبه علم در دنياي مدرن: يادداشت من در ويژه نامه روزنامه شرق

2011-05-21T22:49:00.000+04:30

7.2 ، براي زمينلرزه هاي با بزرگاي هفت يا بيشتر در فلات ايران به هوش باشيم

2011-05-09T21:48:00.000+04:30

چهارده سال قبل در چنين روزي در 20 اردي بهشت 1376 در ساعت 12:27 ظهر به وقت محلي زلزله مخربي شرق قائناب به ويژه روستاهاي اردكول و آبيز را ويران كرد . در اين رويداد منطقه اردكول، آبيز و حاجي آباد در شرق قائن در استان خراسان و بخشهايي از غرب افغانستان به شدت به لرزه در آمد. از نكته هاي مهم زمينلرزه اردكول وقوع بيش از ۱۲۰ كيلومتر گسلش سطحي در آن بوده است كه از اين ديدگاه - گسلش سطحي طولاني در زلزله هاي درون ورقي براي فلات ايران جالب بوده است. ياد اوري مي كنم كه در زمينلرزه 5 ديماه 1382 بم با بزرگاي 6.5 – كه متاسفانه بسيار پر تلفات و فاجعه بار نيز بود – اولا بزرگاي زمينلرزه به 7 نرسيد و در ثاني تلفات و خسارت هاي زياد آن علاوه بر بافت بسيار فرسوده بخش هاي زيادي از شهر بم، واقع شدن كانون زمينلرزه در پهنه شهري شهر بم بود.

عدم وقوع هيچ زلزله اي در طي اين چهارده سال با بزرگاي 7 يا بالاتر، بيشتر نگران كننده است تا آرامش بخش، چرا كه فلات ايران سرزميني است كه به طور متوسط در هر ده سال در آن يك تا دو زمينلرزه با بزرگاي بيش از 7 رخ داده است. وقوع زمينلرزه هاي با بزرگاي در حد 7.0 در پنج دهه اخير در حافظه نسل كنوني ما وجود دارد.

در روز 10 شهريور 1341 زلزله بوئين زهرا با بيش از 12000 نفر كشته و با بزرگاي 7.1، در منطقه جنوب دشت قزوين در حدود 150 كيلومتري غرب تهران را با بزرگاي ۷.۱ به لرزه در آورد. بيش از ۲۰۰۰۰ كشته حاصل چنين زلزله بود كه منطقه بوئين زهرا و تاكستان و دشت قزوين را به شدت تخريب كرد. كانون زلزله در نزديكي رودك در جنوب بوئين زهرا و در راستاي گسل ايپك واقع بود. در اين زلزله گوينده راديو ايران با اشاره به ويراني تاكستان و روستاهاي آن در راديو گفت : نه از تاك نشان ماند و نه از تاكنشان. در سال 1347 در روز 9 شهريور زلزله دشت بياض منطقه دشت خضري و كاخك را در خراسان جنوبي با بزرگاي 7.1 ويران كرد، و در بامداد فرداي آن رخداد سهمگين، زلزله فردوس با بزرگاي ۶.۷ موجب ويراني شهر قديمي فردوس به طور كامل و كشته شدن مردم آن و همچنين گروهي از مجروحان زلزله دشت بياض بود كه براي درمان به فردوس منتقل شده بودند. زلزله فردوس به احتمال زياد بر اساس جنبايي گسل فردوس و تحريك حركت در اين گسل در اثر گسيختگي در گسل مجاور ، دست بياض، رخ داد. اين دو زلزله -دشت بياض و فردوس - كه پي در پي رخ دادند، نمونه بارزي از رخداد زنجيره اي و پي در پي زلزله ها به ويژه در گسلهايي است كه به هم مي رسند و جنبايي در يكي مي تواند موجب حركت و چكانش حركت در گسل بعدي باشد. زلزله 25 شهريور 1357 طبس با حدود 20000 نفر تلفات در آغازين روزهاي انقلاب اسلامي 1357 و با بزرگاي 7.4 از شديد ترين زمينلرزه هاي قرن اخير در ايران بود. زلزله 21 هاي خرداد 1360 در گلباف كرمان با بزرگاي 6.9 و 5 مرداد 1360 در سيرچ كرمان با بزرگاي 7.1 كه بيش از 3000 نفر تلفات به جاي گذاشتند و زلزله 31 خرداد 69 منجيل با بيش از 15000 نفر تلفات همگي از زلزله هاي مهم فلات ايران بوده اند. در مناطق مختلف فلات ايران گسلهاي فعال مهمي وجود دارد. زلزله هاي كوچك تا متوسط در منطقه جنوب و جنوب شرق تهران در دو سال گذشته ، در پهنه اي كه حداقل سه زمينلرزه مهم تاريخي در سالهاي 330 قبل از ميلاد مسيح، 855 ميلادي و 1384 ميلادي موجب ويراني شهر ري شده است، و وقوع نبود لرزه اي در پهنه شهر تبريز براي بازه زماني 231 سال – از زمان زلزله 1870 ميلادي كه با ويراني كامل اين شهر همراه شد همگي نشانه هاي مهمي براي وقوع زلزله هاي مهم بعدي در اين شهر ها هستند.

از سوي ديگر وقوع زلزله هاي متوسط در منطقه كاشمر و نيشابور يادآور احتمال رخداد زلزله هاي اصلي در پهنه گسله درونه و شمال آن مي تواند باشد. از سوي ديگر گسلهاي مركز و جنوب البرز مركزي در دو سال اخير زلزله هايي با بزرگاي 4 تا 6 در منطقه شرق تهران به ويژه در ناحيه فيروزكوه داشته اند. موقعيت شهرهاي بندرعباس و ميناب در جنوب ايران – كه عملا لرزه خيز ترين منطقه ايران در شمال تنگه هرمز هستند نيز بسيار مهم است. اينها زنگ خطر و بيدارباشي براي ماست تا به وقوع زمينلرزه اي با بزرگاي 7 يا بيشتر كه هر آينه در نقطه اي از پهنه هاي جنباي فلات ايران قابل انتظار است، و به ويژه به پيامد هاي آن بيانديشيم. وقوع زلزله اردكول قائن در 20 ارديبهشت 1376 تا قبل از امروز آخرين زلزله از اين رخداد هاي با بزرگاي بيش از 7 است كه اكنون چهارده سال است رخ نداده اند. معمولا در چنين وضعي مي توان به وجود نبود هاي لرزه اي و محل هاي مختلف براي تمركز تنش هاي بالا و در نتيجه آمادگي منطقه فعال ولي ظاهرا آرام براي وقوع زمينلرزه اي با بزرگاي بيش از 7.0 مشكوك شد.

یادی از دکتر محمد سپهر که دو سال است که دیگر در میان ما نیست

2011-05-09T07:21:00.002+04:30

هجده اردی بهشت دوسال از درگذشت دوست و همکلاسی عزیزم مرحوم دکتر محمد سپهر گذشت. دکتر
سپهر در دوران تحصیل لیسانس زمین شناسی در دانشکده علوم دانشگاه تهران در فاصله سالهای 1365 تا 1369 همکلاسی من بود و همواره به یاد شخصیت والا و روحیات انسانی، ادب و علاقه وافر او به علم و به ویژه علم تکونیک هستم، همان شاخه ای که بالاخره در دانشگاه امپریال کالج لندن در آن دکتری گرفت و به کشور بازگشت ، و در معاونت اکتشاف شرکت ملی نفت ایران مشغول به کار شد ولی در چنین روزی دوسال پیش در یک مطالعه صحرایی زمین شناسی در استان فارس دچار حمله قلبی شد و خانواده، دوستان و این جهان فانی را گذاشت و رفت. روحش شاد که بسیار جوان رفت. برای خانواده اش ، به ویژه همسر و فرزندانش آرزو صبر، سلامت و سعادت دارم.

رادبو گفتگو- برنامه گفت انديش با حضور من - اردي بهشت 90

2011-05-04T23:03:00.000+04:30

فايلهاي حضورم در برنامه گفت انديش راديو گفتگو ، در سه قسمت روي صفحه خودم در فورشيرد گذاشتم كه به ترتيب در بخش اول، بخش دوم و بخش سوم در اينجا گذاشته ام كه قابل دانلود و شنيدن به طور مستقيم است.

روز معلم و یاد استاد شهید مرتضی مطهری گرامی باد

2011-05-01T22:38:00.000+04:30

روز دوازده ارديبهشت در كشور ما به عنوان روز معلم گرامي داشته مي شود. سالروز ترور استاد شهيد مرتضي مطهري به دست يك گروه تند رو، پر هيجان و بي عقل به نام فرقان كه با كشتن امثال شهيد استاد مطهري و شهيد دكتر مفتح مي خواستند كشور را اسلامي كنند! به هر حال تحجر و نفهمي خسارتهايي مي زند كه نمونه اي از آن در تاريخ ما در اولين ماههاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي 1357 با ظهور گروه فرقان خودنمايي كرد. استاد مطهري معلمي گرانقدر و مولفي بي مثال بود كه علاوه بر استادي و تدريس در دانشكده الهيات دانشگاه تهران، با نوشتن كتابهايي چون داستان راستان و مساله حجاب دغدغه هاي اجتماعي و ترويجي نيز داشت و با اين كتابها كه براي قشر هاي مختلف اجتماع مي نوشت سعي به پاسخ گويي به نياز هاي هر بخش از جامعه داشت. اين روز را خدمت تمام معلمان عزيزم تبريك گفته و قدر همه آنها را تا زنده هستم خواهم دانست.

از معلم كلاس اول ابتدايي ام، تا تمام معلمان و استادانم در تمام مراحل تحصيل، به ويژه استاد راهنماي دوره هاي ليسانس - دكتر مهرداد اسفندياري- فوق ليسانس - دكتر علي اروميه اي - و دكتري - پروفسور پيير ايو بارد - همگي به من در حد توان خود دانش خود را در اختيارم قرار دادند و همچنين استاداني كه در جريان كار و تحقيق - و نه سر كلاس - مطالب با ارزشي به من در حين كار آموختند . به روان تمام استادانم كه امروز ديگر در بين ما نيستند - روانشادان دكتر سيروس زرعيان ، دكتر رسول اخروي و دكتر ميشل كارا - درود ميفرستم و برايشان آرزوي آمرزش و آرامش روح دارم.

پرونده روزنامه شزق - 7 ارديبهشت 90- در مورد اخبار شبه علمي و بشقاب پرنده ها

2011-05-01T22:29:00.003+04:30

روزنامه شرق در روز 7 ارديبهشت 90 در صفحه علم خود يك پرونده در مورد اخبار شبه علمي و بشقاب پرنده ها داشت كه مطالب آن را در اين آدرس مي توانيد دنبال كنيد
http://sharghnewspaper.ir/Page/Paper/90/02/07/16
و نسخه پي دي اف را در اينجا
http://sharghnewspaper.ir/Pdf/90-02-07/16.pdf
ببينيد. ضمنا مطلب من با عنوان "مرز مغشوش علم و شبه علم " نيز در همين صفحه پي دي اف شده و همچنين به صورت متني در اين لينك موجود است.
http://sharghnewspaper.ir/News/90/02/07/14896.html

داستان علمی - تخلیلی و ای میلهای سریالی شبه علمی ، به جای خبر علمی

2011-04-22T13:34:00.002+04:30

در سالهای اخیر با رواج استفاده از ای-میل واینترنت در ایران، هر روز تعداد زیادی ای-میل دریافت می کنیم با مضمون و مضوعات جالب، شامل عکس و بعضا شبه دانسته ها و مطالبی که منبع و مرجع آنها نامشخص است ولی در میان آنها در صورت کنترل ، می توان به وجود مطالب علمی، مستند و البته همزمان شبه علمی و خیالی و ادعاهای بی اساس - به صورت مخلوط - پی برد. از سوی دیگر با گسترش اینترنت و بیشتر شدن تعداد خبرگزاری و سایتهای خبری و افزایش تعداد برنامه های علمی رادیو و تلوزیون، می توان به پخش مطالب گوناگونی از این رسانه ها برخورد که گاه به دلیل ضرورت سرعت در تهیه و اجرای برنامه و رقابت در سرعت انتشار مطلب نسبت به رسانه رقیب، پرداخت که در آنها عملا مطالبی خیالی/خرافی و شبه علمی در لا به لای مطالب علمی ، با ترجمه های ناقص، به مخاطبان ایرانی تحویل داده می شود.

ارجاع اخبار علمی به مستندات و لزوم کنترل صحت از حداقل سه منبع از اصول خبر نویسی به طور عام و البته روزنامه نگاری علمی به طور خاص است. در حدود چهار دهه پیش رواج داستان های علمی -تخلیلی موجب رشد ساخت سریالهای تلوزیونی با مضمون علمی تخلیلی - نظیر وجود یو.فو.، بشقاب پرنده، انسانهای فضایی و... - شد. بعضی معتقد بودند که این نوع داستانهای بیشتر خیالی - و کمتر علمی - می تواند موجب علاقه و کنجکاوی مخاطبان - بیشتر جوانان - به علم و فناوری و درس و تحصیل شود. گسترش و رواج این موضوعات از مسیر های دیگر - نظیر چاپ کتاب، و بعدا انتشار این نوع مطالب بر روی وب سایتها و و بلاگها نشان داد که این نوع موضوعات گذشته از جنبه سرگرمی صرف خود می تواند موجب رواج شبه علم و خرافات علمی و باور به مطالب غیر مستند و خیالی نیز بشود. با رواج این نوع مطالب، مرز علم از شبه علم شناخته نمی شود و هر گاه مطلب مستند علمی نیز عرضه شود، مخاطبان به مصداق داستان قدیمی چوپان دروغ گو، حرفهای دانشگران و متخصصان را نیز در ردیف خرافات و پرت و پلاهای خیال انگیز خواهند انگاشت! .

اکنون با گسترش دسترسی به منابع برخط - آن لاین - و دسترسی به سایت های خارجی - و لابد به مصابه اینکه هر مطلبی در یک سایت خارجی یا انگلیسی زبان با ظاهر علمی منتشر شود، لابد مهم است و مستند! - و نظیر جنس خارجی می توان آن را به مخاطبان ایرانی راحتتر فروخت! - رواج این نوع مطالب در وب سایتها، وب لاگها، و بعضا روزنامه ها و سایت خبرگزاری ها و در ای-میل های سریالی نیز گسترش یافته و موجب شده تا به سرعت در صفحه های دیگر یا وبلاگهای فارسی لینک داده شود. به نظر می رسد که دو دلیل ساده این گسترش و ترویج مطالب خیالی و علمی/تخیلی اولا ظاهر جالب آنها و در ثانی نوشته شدن آنها به زبان فارسی است. در کشور ما نیز همه مخاطبان اینترنت و روزنامه ها - و بیشتر دانشجویان و علاقه مندان احتمالی این نوع مطالب - تسلط زیادی به زبان خارجی ندارند و اساسا لزوم و حوصله ای نیز برای کنترل صحت مطالب نمی بینند! به این ترتیب با گسترش سرعت دسترسی به رسانه، موضوع خطر توسعه شبه علم و باور خرافی به مطالب علمی تخلیلی از چهار دهه پیش بسیار بیشتر شده است. -

گاهی از قول دانشمندان اروپایی - کدام دانشمند؟ از کدام کشور؟ چه سنی دارند؟ در کدام دانشگاه یا پژوهشگاه یا موسسه معتر کار میکنند؟ مشخص نیست !- گزارش می شود که منبع و منشا زلزله های بزرگ با بزرگای بیش از هفت یا هشت، انسانی است و این مساله اثبات هم شده است! -کجا و کی؟ هم خیلی مشخص نیست!- و بعدا گزارشی می آید که سایتهای کانادایی معتقدا که متوسط هوش ایرانی ها یازده برابر هوش جهانی است! هیچ وقت هم نه آدرسی از سایتهای کانادایی مذکور منتشر می شود و نه استنادات این مطالب مشخص می شود. اخیرا هم یکی از سایتها از کشف جسد بیگانه فضایی که کاربران اینترنت را شگفت زده کرده-!- خبر میدهد و مرجع را هم سایتی روسی و عکس هایی نامشخص را نیز به عنوان مستندات ادعا منتشر می کند:
http://www.mehrnews.com/fa/newsdetail.aspx?NewsID=1293794
و این ادعا نیز در قالب خبر علمی منتشر می شود! ای کاش مطلب را در صفحات علمی تخیلی منتشر می کردند.
شخصا به دلیل علاقه و ارتباط تخصصی، موضوع ادعای منشا غیر طبیعی - انسانی - برای زلزله های با بزرگای بیش از هفت یا هشت را که در بعضی از سایتهای فارسی منتشر شده بود با صرف وقت دنبال کردم و در نهایت به دو وبلاگ مربوط به دو جوان مهاجر - عرب تبار، مغربی ، با سواد معمولی ، به احتمال زیاد در حد دبیرستان، که در حومه پاریس زندگی میکنند - رسیدم! البته نه عرب تبار بودن و نه مغربی بودن و نه زندگی درحومه یا نزدیکی پاریس و نه سواد در حد دبیرستان اصلا عیب نیست. ولی مسال آن است که این نوع مطالب به عنوان ادعای دانشمندان اروپایی به خورد مخاطب فارسی زبان داده می شود!

به نظرم رشد استفاده از فناوری اطلاعات اتفاق خجسته ای است ولی اگر ما ایرانیان و فارسی زبانان، به ویژه در موقعیتهایی که مسئولیت داریم و مطالبمان می تواند مورد ارجاع هم واقع شود دقت نکنیم، چه بسا شبه علم، خرافات و اطلاعات غلط را در صفحه های وب سایتهای فارسی و در ای-میلهای سریالی میان هموطنان خود، لابه لای مطالب واقعا مستند علمی، گسترش دهیم که کاری غلط است. داستانهای علمی - تخلیلی هر چه هستند، علم نیستند. حداقل آن را به عنوان خبر علمی منتشر نکنیم!

زلزله تقريبا هر سال در همين فصل بهار در ايران قابل پيش بيني مي شود

2011-04-22T11:30:00.002+04:30

زلزله هر سال - تقريبا در همين فصل بهار! - در ايران قابل پيش بيني مي شود! احتمالا مساله به آب و هوا يا آلرژي يا چيزي در همين رديف مربوط است! متاسفانه مساله توهم، شبه علم يا هر علت ديگري كه منشا اين نوع ادعاها باشد، شبه اطلاعاتي است كه به صورت هيجاني از سوي بعضي رسانه ها به مردم داده مي شود. اين نوع اطلاع رساني هم معمولا در غالب و پوشش مظلوميت، ناديده گرفته شدن، عدم توجه به نيروهاي داخلي و توان ملي و... زير شعار هاي خوب، مقدس و ... انجام مي شود، لابد به خاطر اينكه كسي جرات نكند اين نوع اظهارات را نقد يا رد كند. اينكه مساله داد و ستد ، تجارت، بيزينس يا هر عنواني از اين دست در دنياي امروز خيلي مهم شده را تا حدي مي توانم درك كنم ولي متاسفانه بعضي متوجه نيستند كه اولا عرصه علم جايگاه اين نوع مراودات نيست و در ثاني اين شبه اطلاعات و شبه دانسته ها - در يك كلام شبه علم - مي تواند فضاي بي اعتمادي را نزد مخاطبان اين اظهارات بيشتر كند. خدا آخر و عاقبت همه ما را ختم به خير فرمايد.

وقوع زلزله‌ با بزرگي9در«سنداي»ژاپن دورازپيش‌بيني بود/ فاجعه ژاپن بزرگترين سانحه هسته‌يي ناشي اززلزله درتاريخ است

2011-04-19T21:25:00.000+04:30

/درسهاي زلزله وسونامي ژاپن براي ايران/
زارع: وقوع زلزله‌ با بزرگي‌٩در«سنداي» ژاپن دورازپيش‌بيني بود فاجعه ژاپن بزرگترين سانحه هسته‌يي ناشي اززلزله درتاريخ است
سرويس: علمي - فناوري 1390/01/30 04-19-2011 16:04:40 9001-13810:

كد خبر خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران

سرويس: علمي - فناوري

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله با اشاره به نزديكي نيروگاه‌هاي هسته‌يي برخي كشورهاي همسايه به مرزهاي ايران بر ضرورت درس گرفتن از تجربه سونامي و بحران هسته‌يي اخير ژاپن و مطالعه جامع ايمني نيروگاه‌ها در برابر زلزله و سونامي تاكيد كرد.

به گزارش سرويس فناوري ايسنا، دكتر مهدي زارع كه در نشست تخصصي «تجربه سونامي ژاپن، آمادگي براي سونامي مكران» در محل موسسه ملي اقيانوس شناسي سخن مي گفت با اشاره به بزرگاي 9 ريشتري و عمق 25 كيلومتري زلزله مسبب سونامي اخير ژاپن گفت: اين زلزله در پهنه فرورانش و در فاصله 130 كيلومتري ساحل سنداي در شمال ژاپن رخ داده است كه امواج ناشي از سونامي با سرعتي حدود 900 كيلومتر در ساعت پس از 20 دقيقه به اولين نقطه ساحلي رسيده و در اين فاصله 20 دقيقه اي فرصت براي هشدارهاي ساحلي در اختيار ژاپني ها بوده است. وي با بيان اين كه زلزله هاي زيادي در ژاپن رخ داده است اظهار كرد: زمين شناسان و تمام كساني كه در پيش بيني زلزله فعاليت دارند احتمال رخداد زلزله تا بزرگاي 8 را در اين محدوده داده بودند اما زلزله اي با بزرگاي حدود 9 در اين منطقه از ژاپن انتظار نمي رفت.

زارع با اشاره به اين كه 172 ثانيه براي گسيختگي كامل گسل زمين لرزه‌اي در ژاپن به طول انجاميد در خصوص بررسي وضعيت زمين شناسي ژاپن گفت: ساز و كار زمين لرزه ژاپن از نوع فشاري و صفحه قائم بوده است. وي در رابطه با بحران هاي عمده ناشي از اين زلزله در ژاپن تصريح كرد: ويراني شهرهاي ساحلي و نجات قربانيان و انفجار نيروگاه هاي هسته‌يي و خطر تشععات راديو اكتيو، خرابي سدها، كمبود دسترسي به آب سالم، قطعي برق و خطوط تلفن بحران هاي اقتصادي و تاثير بر اقتصاد جهاني از بحران هاي عمده ناشي از اين سونامي در ژاپن بوده است به گونه‌اي كه تخريب نيروگاه شماره يك فوكوشيما دايچي كه در اثر عمل نكردن سيستم خنك كننده پس از برقراري حالت خاموش ايمن در هنگام زلزله رخ داد بزرگترين سانحه نيروگاه هسته‌يي در تاريخ به دليل رخداد يك زمين لرزه را رقم زد و از نظر سطح خرابي در سطح نيروگاه چرنوبيل (7 از 7) قرار داشت. معاون پژوهشي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله در پايان با ابراز نگراني از نزديكي نيروگاه‌هاي هسته اي برخي كشورهاي همسايه به مرزهاي كشور گفت: نيروگاه هسته‌يي كراچي پاكستان (در حدود 600 كيلومتري خاك ايران) و نيروگاه هسته‌يي متسامور ارمنستان(در حدود 50 كيلومتري خاك ايران) و در نزديكي كانون زلزله اسپيتك در صورت وقوع زلزله‌هاي مهيب مي تواند خطرات و آسيب هاي جبران ناپذيري براي ايران داشته باشد و خصوصا از آنجا كه نيروگاه هسته‌يي متسامور سابقا از رده خارج و دوباره به دليل كمبود انرژي راه اندازي شده است پيشنهاد مي شود دولت با يك مطالعه جامع و تعيين ميزان خطر و با برقراري همكاري منطقه‌اي از ايمني اين نيروگاه‌ها اطمينان حاصل كند. انتهاي پيام

بحث لرزه خيزي تهران مهم و جدي است

2011-04-13T08:28:00.001+04:30

ران - معاون پژوهشي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله گفت: بحث لرزه خيزي تهران مهم و جدي است و بايد باجديت به آن پرداخته شود.

" مهدي زارع " روز دوشنبه در گفت و گو با خبرنگار علمي ايرنا افزود: وقوع زلزله هايي در اطراف تهران ربط مستقيم به زلزله تهران ندارد اما اين به آن معنا نيست که مشکلات تهران حل و تهران امن شده است.
زلزله اي به بزرگاي 3/9دهم در مقياس ريشتر ساعت چهار و سه دقيقه بامداد امروز - دوشنبه - در عمق 15 کيلومتري منطقه کهک در جنوب قم را لرزاند.
وي اظهار داشت: مسئله لرزه خيزي تهران چيز جديدي نيست و از حدود 40 سال پيش اين مسئله در حال بررسي است و 25 سال پيش گزارش هاي مشخصي در اين خصوص تهيه شده است.
عضو هيات علمي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله افزود: بعد از آن موسسات مرتبط از جمله موسسه ژئوفيزيک دانشگاه تهران و پژوهشگاه زلزله شناسي کارهاي خود را آغاز کردند و در حال حاضر بيش از 10 گزارش پژوهشي در خصوص زلزله تهران در پژوهشگاه زلزله شناسي موجود است.
وي ادامه داد: همه مي دانند که گسل هاي مهمي در تهران وجود دارند اما مسئله نحوه برخورد با اين گسل ها است. اگر تهران پايتخت هم نبود اما مشکلش همچنان پا برجا بود زيرا با اين تراکم جمعيت ، ساختمان ها و موقعيت اجتماعي و اقتصادي اين کلان شهر بايد به فکر چاره اساسي براي مقابله با زلزله احتمالي در اين شهر بود .
وي افزود: اگر پايتخت از تهران خارج شود به اين معنا نيست که مشکلات تهران حل شده است زيرا مسئله تهران يک مسئله ملي براي کشور است بنابراين بايد مسايل ايمني تهران مورد توجه مسوولان قرار گيرد.
علمي **9014** 1581
انتهای خبر / خبرگزاری جمهوری اسلامی (ايرنا) / کد خبر 1005390

برنامه تلوزيوني و نوروزي تحويل سال نو- راديو هفت ، شبكه آموزش

2011-03-20T23:33:00.000+03:30

امسال برنامه هاي تلوزيون براي تحويل سال نو علاوه بر شبكه 4 ، شبكه آموزش هم قابل ديدن است. اهل قلم و فرهنگ و خلاصه افرادي كه دو كلمه مي توانند حرف مفيد بزنند به اين شبكه ها دعوت شده اند. شبكه هاي ديگر مساله جالبي براي من ندارند. برنامه سال تحويل راديو هفت با اجراي احسان كرمي و منصور ضابطيان را از دست ندهيد.

نوروزتان مبارک

2011-03-20T23:01:00.001+03:30

يادي از رفتگان

2011-03-20T19:46:00.001+03:30

امسال -منظورم سال ۱۳۸۹ كه تا ساعاتي ديگر پايان مي يابد-خيلي ها از دنيا رفتند . روحشان شاد.
از نزديكان و دوستان و از بزرگان و اهل دانش و هنرمندان و ... خلاصه مرگ بزرگ و كوچك، اهل علم و غير آن نمي شناسد!
به روان همه آنها كه رفتند درود مي فرستم.
به ويژه مرحوم پروفسور كارولوكس،
استاد بزرگ سامانه های هوشمند پردیس دانشکده های فنی دانشگاه تهران و بنیانگزار هوش مصنوعی در ایران که در تیرماه ۸۹ به دیار باقی شتافت.

در اين ساعات پايان سال به روان پدر مرحوم خودم -روانشاد محمد زارع -كه در سال ۱۳۷۸ ما و اين دنياي فاني را گذاشت و رفت درود مي فرستم.
در سالهاي قبل نيز بايد از رفيق و همكارمان مرحوم دكتر غيوميان ياد كنم كه در ساعات پاياني سال ۱۳۸۴ در يك سانحه جان باخت. روحش شاد كه امروز سالگردش بود.
از همدوره اي هاي قديم من هم مرحوم مهندس حريري كه سال ۱۳۷۹ از دنيا رفت و مرحوم دكتر سپهر در سال ۱۳۸۸ كه ياد هر دو را گرامي مي دارم. به روان همه جان باختگان و رفتگان درود باد.
خداوند متعال روح رفتگان را قرين رحمت و مغفرت فرمايد.
ضمنا سال ۱۳۸۹، سال پاياني يك دهه -دهه هشتاد هري شمسي - هم بود. تا ساعاتي ديگر به دهه اي جديد پاي مي گزاريم. خداوند عاقبت همه ما را در دهه جديد به خير فرمايد و اين سال و دهه جديد را دهه خير و رحمت ، بركت و پيروزي براي ملت و كشور ما قرار دهد.

شادباش نوروزی

2011-03-20T18:56:00.000+03:30

نوروز می آید و دوباره ما ایرانیان با آمدن بهار، سال نو و نوروز باستانی نو می شویم. نوروز نماد ایران و حوزه تمدنی ایرانی و آغاز سال جدید ماست. چه زیباست که این زمان نوشدن درست در نقطه اعتدال تقویم و برابری روز و شب قرار گرفته.
به روان همه جان باختگان در سال ۱۳۸۹ درود می فرستم و خداوند روح رفتگان در سالهای قبل را نیز قرین رحمت فرماید.
امید وارم در این سال جدید همگی نوشویم از خداوند متعال بخواهیم که حال ما به بهترین حال تغییر کند. برای شما و خانواده تان در این سال نو آرزو سلامتی، بهروزی و برای ایران و ایرانی آرزوی اتحاد، همبستگی، همدلی، سرفرازی، پیروزی و سربلندی دارم. نوروز ۱۳۸۹ بر همه شما و هر ایرانی در ایران و در هر کجای کره خاکی پیروز و خجسته باد.

خدایا چنان کن سر انجام کار - تو خوشنود باشی و ما رستگار

با احترام
مهدی زارع

‎يادداشهايي در حوزه علم و فناوري كه در سال ۸۹ ننوشتم

2011-03-20T08:21:00.000+03:30

‎در سالي كه گذشت در مناسبت ها و زمانهاي مختلف قصد داشتم يادداشتي علمي بنويسم . براي اينكه فراموش نكنم معمولا سوژه را روي كاغذي يادداشت مي كنم و به همراه نگه ي دارم. اين يادداشت كمك مي كند كه هر وقت زمان پيدا كردم روي مطلب مورد نظر كار كنم و البته دنبال منابع بگردم و زواياي مطلبي كه به ذهنم رسيده را بيشتر و بهتر بشكافم. در مواردي – البته در اقل موارد!- فرصت پيدا مي شود و يادداشتي مي نويسم. گاهي هم اين يادداشتها مثل خيلي مقاله ها يا كتابهايي كه قصد يا آرزوي انجامش را داشته ام ، البته نوشته نشده اند و كتابهايي كه مي خرم و بعضا نميرسم كه بخوانم يا كامل بخوانم – مي ماند و من پس از مدتي به اين يادداشتها با حسرت مي نگرم كه ايكاش توان و فرصت بيشتري داشتم تا اين كارها را تكميل مي كردم. به هر حال اكنون كه روزهاي پاياني سال ۸۹ است تصميم گرفتم تا ابتكار جديدي به خرج دهم و همه آنچه كه مي خواستم در طي سال بنويسم ولي نشد ، را يكجا در يك مطلب ولي به صورت كوتاه و پي در پي، اشاره وار بياورم.
به هر حال: ‎آب دريا را اگر نتوان كشيد
‎هم به قدر تشنگي بايد چشيد

‎كشور هاي شرق اروپا به سرعت توسعه مي يابند
‎در سالي كه گذشت دو سفر به كشورهاي گرجستان و مقدونيه- هر دو در شرق اروپا و هر دو در مجموعه كشورهاي سابقا كمونيستي – به دليل شركت در همايش هاي علمي و تخصصي داشتم. هر دو كشور را براي اولين بار و در فرصت كوتاه چند روزه مي ديدم. در هر دو جا – به ويژه در پايتخت شان – در تفليس و اسكوپيه- مي ديدم، كه اين كشور ها به سرعت در حال استقرار سامانه هاي مدرن – حمل و نقل، ارتباطات، زيرساخت هايي مانند جاده ، پل، نيروگاه و خودرو هستند. گرجستان يكي از سه جمهوري قفقاز – در كنار آذربايجان و ارمنستان – و از سرزمينهاي تحت قيموميت ايران بوده كه حدود ۲۰۰ سال قبل در اثر جنگ هاي ايران و روس در زمان فتحعليشاه قاجار از ايران جدا شد. اين كشور در سال ۱۹۹۱ از سلطه اتحاد جماهير شوروي سابق رها شده است. گرجستان در سال ۲۰۱۰ حدود چهار ميليون و ششصد هزار نفر جمعيت داشته است. توليد ناخالص داخلي به ازاي هر نفر حدود ۲۶۰۰ دلار است. مقدونيه نيز جمهوري كوچكي در جنوب فدراسيون .يوگسلاوي سابق بوده كه در ناحيه بالكان در شرق اروپا واقع است و در سال ۱۹۹۱ اعلام استقلال كرده است. در سال ۲۰۱۰ جمعيت آن حدود ۲ ميليون ويكصد هزار نفر براورد شده و توليد ناخالص داخلي مقدونيه به ازاي هر نفر حدود ۴۶۰۰ دلار است. زير ساخت هر دو كشور بسيار كهنه و غير مدرن بوده ولي در تفليس فرودگاه بين المللي اين شهر كه در سال ۱۹۵۲ احداث شده ، در سال ۲۰۰۷ نوسازي كامل شده است. ضمنا وجود تاكسي هاي ساخت ايران خودرو – سورن – به عناون تاكسي فرودگاه تفليس كلي باعث غرور ملي شد! هم در كشور هاي حوزه قفقاز و هم در كشور هاي حوزه بالكان هنوز مسايل اساسي -از جمله اقتصادي- براي توسعه زير ساخت ها وجود دارد. نكته اي كه در اين كشور ها از ديد نگارنده جالب توجه بود دنبال كردن برنامه هاي اتحاديه اروپا براي توسعه در بخش هاي مختلف است. البته به ياد داشته باشيم كه گرجستان همچنان در حالت نيمه جنگي با همسايه قدرتمند خود -روسيه – است. در سال ۲۰۰۸ ميلادي ارتش روسيه بخشهاي شمالي اين كشور را به بهانه دفاع از مردم منطقه اوستياي جنوبي اشغال كرد و در نزديكي تفليس در ميانه سال ۲۰۱۰ – بهار ۱۳۸۹- شهر هاي چادري ساخته شده براي آوارگان جنگي همچنان برپا بود..

‎ استفاده از فناوري هاي ارتباطي نوين در دنياي صنعتي
‎در شهريوير ماه سفري به فرانسه داشتم ، پس از سه سال. اين مساله فرصتي دست داد كه تفاوتهايي كه در عرض سه سال در فرانسه در زندگي شهري در سه شهر پاريس، مون پليه و مارسي ايجاد شده بود در يك نگاه سريع در عرض يك هفته ببينم. شايد براي خواننده مطلب جالب باشد كه مهمترين تفاوتي كه توجه من را از نظر تفاوت و مدرنتر شدن زندگي شهر به خود جلب كرد، اين بود كه استفاده از فناوري اطلاعات در اين كشور بود. تعداد افرادي كه از رايانه قابل حمل – لپ تاب – استفاده مي كردند بسيار بيشتر به نظر مي رسيد. در قطار سريعالسير ت.ژ.و افراد زيادتري را نسبت به سفر هاي قبلي – سه سال پيش و در سفر هايي كه در حين تحصيل در دهه ۱۳۷۰ در فرانسه داشتم-ديدم كه از كامپيپتر براي انجام كار در حين سفر استفاده مي كنند. بر اساس آنچه با استفاده از لپ تاب خودم مي توانستم در هنگام اتصال به شبكه اينترنت كنترل كنم تقريبا در تمام ايستگاههاي قطار و هتل ها امكان دسترسي به اينترنت بدون سيم – وايرلس- وجود داشت. اين موضوع برايم جالب بود كه مثلا در ايستگاه قطار گاردو ليون در پاريس امكان دريافت و اتصال به اينترنت بدون سيم از طريق لپ تاب از طريق چندين شبكه مختلف وجود داشت. بعضي از اين شبكه ها امكان برقراري ارتباط را از طريق پرداخت پول با كارت ارتباطي دسترسي را امكان پذير مي كنند. بعضي ديگر در يك بازه زمان كوتاه – مثلا ۲۰ دقيقه – دسترسي رايگان را ممكن مي كنند. و بعضي هم اساسا مجاني امكان دسترسي را فراهم مي كنند. بنابراين مي توان ساعتها در ايستگاه قطار منتظر بود و همزمان مشغول انجام كار و كنترل كردن اي-ميل ها بود . كار روزانه در هرنقطه اي به لطف فناوري ارتباطات مي تواند ادامه يابد. ‎استفاده از اينترنت از سال ۱۹۹۴ (۱۳۷۳) به صورت عمومي در فرانسه آغاز شده ولي همگاني شدن آن به سالهاي پس از سال ۲۰۰۰ مربوط است. آمار هاي سايت سيليكون نشان مي دهد كه در سال ۲۰۱۰ بيست ميليون اشتراك اينترنتي و ۴۳ميليون و دويست هزار استفاده كننده از اينترنت در فرانسه وجود دارد كه اگر به جمعيت حدود ۶۵ ميليوني فرانسه (آمار اول ژانويه ۲۰۱۱)توجه كنيم، درصد استفاده كنندگان از اينترنت در اين كشور به ۶۵٪ مي رسد. ضمنا ۲۸۸ هزار مشترك اينترنت از طريق فيبر نوري در اين كشور وجود دارد.

‎مستشار هم پيش گويي زلزله مي كند
‎در سال ۸۹ سريالي جديد از مهران مديري هنرمند نام آشنا با مزمون طنز و با داستاني تاريخي به صورت سي.دي و دي.وي.دي. و از طريق شبكه ويدويي خانگي عرضه شد به نام قهوه تلخ . در آن داستان شخصيت محوري تاريخ دان- روشنفكري به نام مستشار بود كه به خوردن قهوه اي تلخ به ايران حدود ۲۰۰ سال پيش سفر مي كند و داستان در قالب حضور اين تاريخ دان در زمان مذبور رخ مي دهد. در قسمت هاي اول اين سريال مستشار زلزله اي را پيش بيني مي كند و به اين ترتيب جان پادشاه - جهانگير شاه دولو- را نجات مي دهد. البته بقيه موضوع فيلم ربط زيادي به اين پيش بيني نداشت، به جز چند اشاره در قسمت هاي بعد به اين كار مستشار به عنوان خدمتي به قبله عالم. ولي در فضايي كه در كشور ا افراد مختلف -بيشتر غير متخصص و البته همگي علاقه مند و دلسوز و معدودي هم صرفا سودجو!-دست به پيش گويي و پيش بيني زلزله مي زنند و همگي هم مي خواهند يك شبه ره صد ساله بروند!، گنجاندن اين مزمون در سريال قهوه تلخ نشان از اهميت موضوع نزد نويسندگان اين سريال - امير مهدي ژوله و خشايار الوند- به عنوان يك موضوع جذاب داشته است. اينكه يك مورخ چگونه مي تواند رخداد زلزله را پيش بيني كند ، لابد سوالي است كه در ناخودگاه ذهن نسل جوان ما مطرح شده است. شخصيت ديگري هم در اين سريال وجود داشت به نام داموس الملك كه علاوه بر نظم دادن -!- به امور مالي دربار به پيش گويي از طريق اختر بيني - به شيوه اي كاملا فانتزي و منفعت طلبانه - مي پردازد. خلاصه امسال هنرمندان سريال قهوه تلخ هم به جمع پيش گويان -زلزله و ساير وقايع- پيوستند. ‎

گزارش جهاني علم يونسكو
‎ از سال ۱۹۹۳ و هر ساله يونسكو در روز ۱۰ نوامبر - نوزده آبان ماه - به عنوان روز جهاني علم گزارش از سوي يونسكو گرامي داشته مي شود. در اين روز گزارش جهاني علم منتشر مي شود كه به صورت خلاصه به وضع علمي كشور هاي مختلف -كه از آنها داده مستندي در دسترس است-و همچنين مناطق و قاره هاي مختلف جهان مي پردازند. گزارش امسال جهاني علم يونسكو در همين تاريخ در آبانماه ، و در۵۴۰ صفحه منتشر شد و نشان داد كه آمريگا، اتحاديه اروپا و ژاپن همچنان در دنيا پيشتازان عرصه علم هستند ولي اين پيشتازي با چالش جي از سوي بعضي كشور هاي در حال توسعه به ويژه چين مواجه شده است. در اين گزارش كشور ما در منطقه خاورميانه و جنوب غري آسيا جايگاه به نسبت خوبي دارد و نشان مي دهد كه كشور ما در فاصله نزديكي با تركيه و جلوتر از مصر در حال توسعه زيرساختها و گسترش توليدات علمي خود است. از سوي ديگر كشور هاي كوچكي چون تايوان - چين تايپه- و سنگاپور ، هر دو در جنوب شرق آسيا ُ عملا به صورت جزاير كيفيت علمي در آمده و در رده بندي هاي جهاني علمي و دانشگاهي در سال ۲۰۱۰ نيز جايگاه فاخر و آبرومندي به خود اختصاص داده اند. در اين ميان از تلاش كشور هاي حاشيه جنوبي خليج فارس براي رشد علمي نبايد صرفنظر كرد. در اين ناحيه بيشتر كشور ها با كمك كشور هاي توسعه يافته - همچون آمريكا، فرانسه، آلمان- در حال ايجا مراكز آكادميك با كيفيت بالا و به عنوان نمايندگي دانشگاههاي شناخته شده غربي در كشور خود هستند.

‎سال جهاني شيمي
‎از سال ۲۰۰۹ مجمع عمومي سازمان ملل به اعلام سال جهاني به نام يك شاخه تخصصي براي هر سال ميلادي اقدام كرده است. سال ۲۰۰۹ به عنوان سال جهاني نجوم، سال ۲۰۱۰ سال جهاني تنوع زيستي و سال ۲۰۱۱ به عنوان سال جهاني شيمي اعلام شده است. اعلام هر سال به عنوان يك رشته تخصصي وتمركز بر روي آن موضوع و تلاش براي گسترش آن علم در كشور هاي مختلف به ويژه كشور هاي در حال توسعه است. كميسيون هاي ملي يونسكو در هر كشور به برگزاري برنامه هاي علمي و تخصصي در هر كشور نظارت مي كنند. در ايران كميسيون ملي ‎يونسكو سابقه اي بيش از ۶۰ سال دارد و از ۱۳۲۷ مشغول به فعاليت است.

زمینلرزه با بزرگای ۸.۹ ، ۱۱-مارس-۲۰۱۱ ساحل شرقی هونشو - شرق سندایی، ژاپن - بزرگترین زلزله ثبت شده در تاریخ ژاپن

2011-03-11T16:45:00.001+03:30

در ساعت ۱۴:۴۶ روز جمعه ۱۱ مارس ۲۰۱۱- ۲۰ اسفند ۸۹- به وقت محلی (۹:۱۶ صبح به وقت تهران) زمینلرزه ای با بزرگای ۸.۹ در ۱۲۵ کیلومتری شرق ساحل هونشو ژاپن و ۳۸۰ کیلومتری توکیو بخش های وسیعی از ژاپن و قسمتهایی از شرق چین و روسیه را به لرزه درآورد.ژرفای کانونی زلزله حدود ۲۵ کیلومتر و سازوکار آن فشاری با یک صفحه کاملا نزذیک به قایم بوده است. این رویداد تا هفت ساعت پس از رخداد -ساعت حدود ۴ بعد از ظهر جمعه به وقت تهران -با ۶۰ نفر کشته -تایید شده-همراه بوده است و ضمنا حدود ۲۰۰ نفر ناپدید گزارش شده اند. دولت ژاپن پس از وقوع این زلزله در پهنه زلزله زده اعلام وضع فوق العاده کرد و سامانه های حمل و نقل - مترو، کشتی رانی، و قطارهای سریع السیر شینکانسن - فعالیت خود را در سندایی و توکیو در ساعات اولیه پس از رخداد متوقف کردند. در سندایی سامانه های ارتباطی موبایل و همچنین فعالیت ۴ نیروگاه هسته ای متوقف شد. شش مورد آتش سوزی در ساعت های اولیه از پهنه رومرکز مهلرزه ای گزارش شد که یکی مربوط پالایشگاهی در نزدیکی توکیو بود. امواج سونامی حاصل از رخداد زلزله تقریبا به تمام کشور های حاشیه اقیانوس آرام -از فیلیپین تا اندونزی، نیوزیلند، کالیفرنیا و هاوایی در آمریکا و … -رسید. آژیر هشدار سونامی از ژاپن تا مناطق ساحلی تمامی کشور های اقیاوس آرام به مردم هشدار داد تا ساحل را ترک کنند. از آنجا که سرعت امواج حاصل از سونامی حدود ۹۵۰ کیلومتر در ساعت است، بنابراین می توان براورد نمود که امواج حاصل از سونامی حدود ۸ دقیقه طول کشیده تا به نزدیکترین نقطه ساحل سندایی - در غرب کانون زلزله - برسد، بنابراین سامانه های هشدار تا حد زیادی توانسته اند جان بسیاری از مردم را نجات دهند.

این زلزله از نظر رده بندی های علمی زلزله شناسی از رده زلزله های بزرگ است ‪:‬ در تقسیم بندی های زلزله شناسی تنها زلزله های با بزرگای بیش از ۸ (بزرگ
great
) نام می گیرند و زلزله با بزرگای ۷ تا ۸ (اصلی
major
) و زلزله با بزرگای ۶ تا ۷ (شدید
strong
) نامیده می شود. بخش مهمی از تلفات و خسارتهای این زلزله به وقوع سونامی پس از رویداد اصلی مربوط است. زلزله ساحل شرقی هونشو-۲۰۱۱- بزرگترین زمینلرزه ثبت شده در تاریخ ژاپن از نظر اندازه بزرگای زمینلرزه است. ژاپن سرزمینی است که با رخداد زمینلرزه های مهم و مخرب شناخته می شود. از تاریخ زمینلرزه های ژاپن می توان از این رویداد های مهم یاد کرد: زلزله اول سپتامبر ۱۹۲۳ کانتو ژاپن، که با خسارت و آتش سوزی وسیع در شهر توکیو همراه بود و موجب ۱۰۵ هزار نفر کشته شد و زمینلرزه ۱۷ ژانویه ۱۹۹۵ کوبه- هانشین - با بزرگای ۶.۹ که با بیش از ۶۴۰۰ نفر تلفات همراه بود. ضمنا هم از نظر اندازه و هم رخداد سونامی پس از وقوع زلزله، زمینلرزه ۱۱ مارس ۲۰۱۱ با زمینلرزه ۲۶ دسامبر ۲۰۰۴ - پنجم دیماه ۱۳۸۳- سوماترا در شرق اندوزی قابل مقایسه است. در آن زلزله متاسفانه بیش از ۳۰۰ هزار نفر در اندونزی و کشور های حوزه اقیانوس هند کشته شدند و دبیرکل سازمان ملل وقوع زلزله و سونامی ۲۰۰۴ اندونزی را بزرگترین فاجعه طبیعی قرن نامید.

اینکه به لحاظ زمینشناسی و زمینساختی چرا چنین زمینلرزه هایی رخ می دهند و چرا اساسا ژاپن سرزمینی بسیار لرزه خیز است، پاسخ را باید موقعیت این کشور جستجو کرد: ژاپن در محدوده فرورانش ورقه اقیانوس آرام به زیر ورقه زمیساختی اورازیا واقع است. به این ترتیب که به دلیل بازشدگی در رشته کوه میان اقیانوسی وسط اقیانوس آرام، پوسته اقیانوسی در حال ایجاد و گسترش در پهنه میانی اقیانوس آرام و در نتیجه رانده شدن بخشهای قدیمی تر پوسته اقیانوسی به سوی شرق و غرب و فشار آوردن به حاشیه های ساحلی اطراف این اقیانوس است. در نهایت این پوسته اقیانوسی در حال رانده شدن به سوی کناره های اقیانوس آرام به زیر پوسته قاره ای در محدوده خشکی های اطراف این اقیانوس پهناور فرو می رود. دلیل فرورانش عمدتا وزن سنگین تر پوسته اقیانوسی است و اینکه ضخامت پوسته اقیانوسی بین ۶ تا ۸ کیلومتر است. در حالی که یوسته قاره ای سبکتر ولی ضخامتی متغییر - تا حداکثر حدود۷۰ کیلومتر - دارد. این وضع موجب می شود که در محدوده پیرامون اقیانوس آرام - پاسیفیک - محدوده ای بسیار فعال از نظر وقوع زلزله و آتشفشان به نام حلقه آتش (ring of fire) وجود داشته باشد. این توضیح مختصر را می توان به طور عمومی به عنوان دلیل وجود مرز فعال زمینساختی و زمینشناختی پیرامون اقیانوس آرام - از آمریکای شمالی گرفته تا آمریکای مرکزی و جنوبی در غرب تا روسیه، ژاپن و فیلیپین، اندونزی و نیوزیلند در شرق- بیان نمود.

در پهنه رومرکزی زلزله ۱۱ مارس، دو روز قبل، در چهارشنبه ۹ مارس- ۱۸ اسفند ۸۹- زمینلرزه ای با بزرگای ۷.۲ در ساعت ۷:۴۵ بامداد به وقت محلی روی داد که با تلفات یا سونامی همراه نشد ولی اکنون که زمینلرزه با بزرگای ۸.۹ رخ داده است می توان استنتاج نمود که زمینلرزه چهارشنبه ۹ مارس پیشلرزه زمینلرزه ۱۱ مارس بوده است. بنابراین گرچه این رویداد پیش بینی نشد، ولی اطلاعات مهمی اکنون برای بررسی های علمی پیش بینی زلزله در اختیار پژوهشگران سراسر جهان قرار گرفته است و قطعا هم پژوهشگران ایرانی و هم سایر زلزله شناسان در سایر کشور های جهان از این نظر توجه ویژه ای به این رویداد خواهند نمود: با نگاهی به توالی رخداد زلزله ها از چهارشنبه ۹ مارس به بعد در پهنه رومرکزی زلزله ساحل شرقی هونشو می توان اطلاعات جالبی به دست آورد. زمینلرزه بامداد ۹ مارس ۲۰۱۱ با بزرگای ۷.۲ با وقوع سه پسلرزه شدید - با بزرگای ۶ - و چهارده پسلرزه متوسط، با بزرگای بین ۵ و ۶، در همان روز همراه بود. سپس در روز پنج شنبه ۱۰ مارس -۱۹ اسفند - ۵ پسلرزه با بزرگای متوسط - بین ۵ تا ۶ - رخ داد. در نهایت در روز جمعه ۱۱ مارس -۲۰ اسفند- زمینلرزه اصلی بازرگای ۸.۹ در همان پهنه رومرکزی روی داد. تا شش ساعت اول پس از رخداد زلزله ۱۱ مارس، پانزده پسلرزه با بزرگای بیش از ۶ در پهنه رومرکزی رخ داده که یکی از آنها بیست و نه دقیقه پس از رویداد لرزه اصلی، بزرگای ۶.۸ و دیگری در ۳۵ دقیقه پس از لرزه اصلی بزرگای ۷.۱ داشته است. بنابر این زلزله ۱۱ مارس ۲۰۱۱ ساحل شرقی هونشو از دید رخداد خوشه های زلزله ها، اتفاقی مهم و قابل توجه ویژه است که این کار هم اکنون توسط پژوهشگران در حال انجام است.

حال برای هموطنان نگارنده این سوال مطرح می شود که چرا زلزله ۲۰۰۴ سوماترا بیش از ۳۰۰ هزار کشته به جای گذاشت و چرا تلفات زلزله مارس ۲۰۱۱ ژاپن به نسبه کمتر گزارش شده است. واقعیت را در سه نکته باید جستجو کرد. اولا زلزله ۲۰۰۴ اندونزی موجب سونامی شد که بلندی امواج آب حمله ور به سوی ساحل به حدود سی متر یا بیشتر - حدود سه برابر بلندی امواج حاصل از این زلزله ژاپن- رسید، بنابراین انتظار خسارت و تلفات بیشتر در زلزله ۲۰۰۴ می تواند منطقی تلقی شود. نکته دوم آن است که ژاپن کشوری صنعتی و توسعه یافته و با بک سامانه کاملا مجهز هشدار سریع زلزله و سونامی است (اساسا این سامانه ها در ابتدا در ژاپن طراحی و ایجاد شده اند)، بنابر این ژاپن از هرجهت به لحاظ پیشرفته بودن و تجهیز به فناوری نوین خود از پیشروان این عرصه است و وضع آن قابل مقایسه به کشور های اکثر فقیر وتوسعه نیافته یا در حال توسعه جنوب آسیا نیست و همانطور که در ابتدای این یادداشت آمد مردم ساکن در سواحل سندایی حداقل هشت دقیقه فرصت داشته اند تا قبل از رسیدن اولین امواج حمله ور آب حاصل از سونامی، ساحل را با شنیدن آژیر سامانه های کاملا مجهز هشدار سونامی ترک کنند. دلیل سوم نیز آن است که تمرکز جمعیت در معرض ریسک زلزله و سونامی در منطقه رومرکزی و سواحل در معرض خرابی ها و تخریب حاصل از سونامی، در ژاپن و کشور های حاشیه اقیانوس هند قابل مقایسه نیست: منطقه جنوب آسیا مهمترین تمرکز جمعیتی در دنیا ست، در حالی که زلزله اخیر از نظر کانون در نزدیکی ژاپن واقع بود که کل جمعیت آن در پایان ۲۰۱۰ حدود ۱۲۷ میلیون نفر بوده است (و الزاما همه این جمعیت در معرض خسارت و خرابی حاصل از زلزله و سونامی زلزله مارس ۲۰۱۱ نبوده اند).

در ساعات اولیه پس از رخداد سازمانهای جستجو، نجات و امداد در تمامی کشور هایی که سابقه سوانح طبیعی - به ویژه زلزله - داشته اند، از آمریکا و انگلیس گرفته تا ایران، ترکیه، اندونزی و نیوزیلند به حال آماده باش در آمده و در حال اعزام تیمهای کمک به ژاپن برای بررسی موضوع و کمک به سازمانهای زیربط در ژاپن هستند.

به هر حال زلزله ۱۱ مارس ۲۰۱۱ از هر جهت - جه جنبه های علمی و فنی و چه از نظر اجتماعی، روانی و همچنین مدیریتی و اجرایی - حاوی درسهای مهمی است که باید بیاموزیم. اتفاق طبیعی مهمی رخ داده است و اهمیت آن جهانی است. مساله، فقط مساله ژاپن نیست. همگی باید به کمک زلزله زدگان ژاپن بشتابیم و همزمان این رویداد را بررسی کنیم و از آن بیاموزیم.

گفتگو با رادیو ايران در مورد رویداد با بزرگای ۵.۲ ۱۵-۱۲-۸۹ فارياب

2011-03-06T12:25:00.004+03:30

گفتگو رادیو ايران با دکتر مهدی زارع در مورد رخداد ۱۵-۱۲-۸۹ فارياب با بزرگای ۵.۲ را بشنوید

زمينلرزه ۲۱ فوريه ۲۰۱۱ كرايست چرچ نيوزيلند- با بزرگاي ۶.۳

2011-02-22T09:58:00.002+03:30

در پي رخداد زمينلرزه كرايست‌چرچ با بزرگاي ۷.۴ در بامداد شنبه ۱۳ مرداد ۱۳۸۹ (۴ سپتامبر ۲۰۱۰) در كشور نيوزيلند در ۲۳ كيلومتري شمال غرب شهر كرايست‌چرچ و با ژرفاي ۱۰ كيلومتر، زمينلرزه اي بامداد امروز ۳ اسفند ۸۹ به وقت تهران، برابر با ساعت ۱۲:۵۱ ظهر روز ۲۱ فوريه ۲۰۱۱ با بزرگاي ۶.۳ و ژرفاي ۵ كيلومتر موجب خسارت و خرابي فراوان در اين شهرشده و به ويژه گزارشهاي اوليه از تلفات نيز در اين زلزله گزارش شده است. اين دومين زمينلرزه با بزرگاي بيش از ۶ در حدود ۵ ماه گذشته در اين شهر و احتمالا يكي از ‍پسلرزه هاي زلزله سپتامبر ۲۰۱۰ است. اميدوارم تلفات كم باشد و به ويژه دانشجويان و هموطنان ايراني كه در اين شهر هستند صحيح و سالم باشند.

یادی از دایی شهیدم : شهید رجب نصیری ، که امروز سالروز شهادتش است

2011-02-13T14:22:00.002+03:30

امروز بیست و چهار بهمن بیست و پنجمین سالروز شهادت دایی عزیزم شهید بزرگوار رجب نصیری است که در عملیات فتح فاو - والفجر ۸ - در نزدیکی کارخانه نمک این شهر در خاک عراق در روز ۲۴-۱۱-۱۳۶۴ به درجه رفیع شهادت نایل شد. دایی عزیز من از نسلی بود که برای دفاع از کشور ، آیین و انقلاب اسلامی که مورد هجوم ناجوانمردانه ارتش بعث صدام ملعون - به نمایندگی و با حمایت تقریبا تمام قدرتهای مطرح شرق و غرب و کشورهای منطقه - قرار گرفته بود، به جبهه های نبرد شتافت و تا پای جان مبارزه کرد و البته جان عزیزش را نیز در این راه نهاد. دایی عزیزم در هنگام شهادت بیست ساله بود و خود در راه مقدس و آرمانی که به آن اعتقاد داشت چنان کوشید که در طی حدود ۴ و نیم سال از ۱۳۶۰ تا بهمن ۱۳۶۴ در عملیاتهای مختلف در جبهه های نبرد به سر برد. در یادداشتی که به یادش در ستون دو رکعت عشق روزنامه اطلاعات در سال ۱۳۷۲ نوشتم، یادآوری کردم که او در ۶ ماه آخر حیات کوتاهش به عضویت سپاه درآمده بود و مسولیتی هم در تهران و همچنین جبهه ای دیگر داشت ولی برای شرکت در جبهه های نبرد حتی از سپاه مرخصی گرفت تا به عنوان داوطلب در نبرد فاو در عملیات والفجر ۸ شرکت کند )نوشته بودم که : به یاد شهیدی که برای حضور در جبهه نبرد حتی از سپاه نیز مرخصی می گرفت!(. به هر حال در عصر روز ۲۴ بهمن ۶۴ در جبهه فاو و در روز دوم پس از فتح این شهر به شهادت رسید . نام او همه آنها که رفتند تا ایران بماند تا ابد در دل و جان مردمان این مرز و بوم گرامی است.

خانم دکتر آرزو درستیان از تز دکتری خود دفاع کرد

2011-02-13T13:09:00.003+03:30

دیروز بعد از ظهر سرکار خانم دکتر آرزو درستیان ، از تز دکتری خود را در رشته زلزله شناسی زیر نظر من به عنوان راهنما بر روی مدلسازی گسیختگی زمینلرزه در میدان نزدیک به روش شبه دینامیکی بود با موفقیت در دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد علوم و تحقیقات ، دفاع کرد. دکتر درستیان پنجمین دانشجوی دکتری من بود که پس از آقایان دکتر سیناییان، دکتر قاسمی، دکتر آریامنش و دکتر بالی، تز دکتری زلزله شناسی خود را با من می گذراند. بنابراین ایشان اولین خانم دکتری هستند که با من تز دکتری را به پایان می رسانند و همچنین اولین فارغ التحصیل دکتری من در دانشگاه آزاد اسلامی. اعضای ژوری ایشان آقایان دکتر میرزایی ، دکتر سدید خوی و دکتر پاکزاد به عنوان داور، دکتر ریاحی به عنوان ناظر و دکتر مشین چی نیز مسؤل گروه تخصصی بودند. ضمنا آقای دکتر قیطانچی نیز استاد مشاور بودند. خانم دکتر درستیان زحمات زیادی در حین انجام تز دکتری خود کشیدند و از این تز ۳ مقاله برای ژورنالهای مختلف ارایه دادند که یکی منتشر شده، دومی پذیرفته شده و سومی در حال داوری است. برای خانم دکتر درستیان که عضو هییت علمی دانشگاه آزاد اسلامی هم هستند آرزو سلامت و موفقیت دارم و امیدوارم از این پس که به عنوان استادیار این دانشگاه مشغول به کار می شوند نیز در تدریس و راهنمایی دانشجویانشان موید باشند.

جزئيات تازه از زلزله‌هاي فوج‌گونه «ريگان»/ معاون پژوهشگاه زلزله شناسي هشدار داد: احتمال تداوم پس‌لرزه‌ها طي روزهاي آينده

2011-01-28T19:36:00.000+03:30

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: علمي - فناوري

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي با اشاره به وقوع حدود 55 پس لرزه متعاقب زلزله 6 ريشتري روز پنج شنبه ريگان كرمان با جالب توجه خواندن رخداد اين تعداد پس لرزه با بزرگاي نسبتا بالا در منطقه اظهار كرد: با توجه به توالي پس لرزه‌ها انتظار مي‌رود اين روند طي روزها و هفته‌ها و حتي چند ماه آينده ادامه داشته باشد.

دكتر مهدي زارع با اشاره به زلزله 6 ريشتري كه ساعت 12 و 8 دقيقه روز پنج شنبه هفتم بهمن ماه، ريگان كرمان را لرزاند به خبرنگار «علمي» خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) گفت: با توجه به بزرگي زلزله روز گذشته ريگان، اين زمين‌لرزه مي‌تواند از پس‌لرزه‌هاي زلزله 6.5 ريشتري 29 آذر 89 اين منطقه ‌باشد.

وي تصريح كرد: زلزله هفتم بهمن ماه ريگان با بزرگاي 6 قابليت بررسي بيش‌تر را دارد و مي‌توانيم آن را به عنوان اتفاقي در نظر بگيريم كه به خودي خود منطقه را دچار پس‌لرزه‌هاي متعددي كرده است كه به صورت فوج‌گونه و متوالي اتفاق مي‌افتند.

زارع خاطرنشان كرد: جالب توجه است كه رخ‌داد اين زلزله و پس‌لرزه‌ها در يك محدوده زماني كوتاه پشت سرهم اتفاق مي‌افتد و در منطقه‌اي است كه سابقه لرزه خيزي آن چندان مفصل نيست در حالي كه مي‌دانيم گسل‌هاي منطقه فعال هستند.

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله افزود: به نظر مي‌رسد اين زلزله در ادامه و به موازات روند گسل كهورك باشد كه پس لرزه‌هاي بعدي را ايجاد كرده است و مي‌تواند مسبب رويداد زلزله باشد..

زارع با بيان اين‌كه كرمان به طور كلي جزو مناطق فعال و لرزه‌خيز ايران است،‌ اظهار داشت: منطقه كرمان گسل‌هاي فعال زيادي دارد و زلزله‌هاي متعددي با بزرگي 6 در مقياس ريشتر و بالاتر در آن منطقه رخ داده‌ است.

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله گفت: زلزله 21 خرداد سال 60 با بزرگاي 6.7 ريشتر در منطقه گلبافت و زلزله 6 مرداد همان سال با بزرگاي 7.1 در منطقه سيرچ كه بيش از سه هزار كشته برجاي گذاشت جزو زلزله‌هاي مهمي بودند كه منطقه كرمان را در همان ابتداي دهه 60 تحت تاثير قرار دادند.

وي تصريح كرد: همچنين طي سي سال گذشته زلزله معروف بم در پنجم دي ماه 82 با بزرگاي 6.5 و زلزله چهارم اسفند 83 داهوئيه زرند كرمان با بزرگاي 6.5 در مقياس ريشتر و نيز زلزله 29 آذر سال جاري با بزرگاي 6.5 و زلزله هفتم بهمن ماه جاري در ريگان كرمان با بزرگاي 6 در مقياس ريشتر جزو زلزله هاي مهم به شمار مي‌روند.

البته در فاصله بين اين زلزله‌ها، زلزله‌هاي متعدد ديگري در منطقه كرمان با بزرگي مختلف رخ داده است.

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله خاطرنشان كرد: بعضا شنيده مي‌شود كه مي‌گويند منطقه كرمان فعال شده،‌ در حالي كه منطقه كرمان از قبل فعال بوده و جزو مناطق لرزه خيز كشور محسوب مي‌شود.

وي در گفت‌و‌گو با ايسنا اضافه كرد: در منطقه حاشيه كوير لوت گسل‌هاي فعال و مهمي وجود دارد. در بخش غربي گسل بم بود كه فعال شد و زلزله 5 دي 82 رخ داد و در بخش شرقي و جنوبي نيز گسل كهورك قرار دارد.

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله به تعداد پس‌لرزه‌هاي اين زلزله اشاره و اظهار كرد: تا پيش از ظهر جمعه، 52 پس لرزه با بزرگاي 2.8 ريشتر و بالاتر توسط پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله به ثبت رسيده و پس از زلزله 6 ريشتري روز پنج شنبه سه پس‌لرزه‌ مهم يكي در ساعت 12 و 13 دقيقه پنج شنبه با بزرگاي 5.3 ريشتر،‌12 و 37 دقيقه روز پنج شنبه با بزرگاي 5 ريشتر و 7 و 50 دقيقه بامداد جمعه با بزرگاي 5.3 ريشتر رخ داده است.

وي درخصوص سازوكار اين زلزله 6 ريشتري هفتم بهمن ماه ريگان هم اظهار داشت: سازوكار اين زلزله امتداد لغز شمال شرق به جنوب غرب بوده كه خود تاييد كننده اين است كه به احتمال زياد دنباله پهنه گسل كهورك است.

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله گفت: اين زلزله از نظر علمي بسيار جالب توجه است و در پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله از سه جنبه مختلف تخصصي مورد بررسي دقيق علمي قرار دارد.

انتهاي پيام

جزئیات زلزله امروز کرمان/ پس لرزه ها همچنان ادامه دارند

2011-01-27T21:16:00.000+03:30

تهران:۱۵:۴۶ , ۱۳۸۹/۱۱/۰۷ نسخه چاپی نسخه فقط متنی دریافت فایل

زارع به مهر اعلام کرد:
جزئیات زلزله امروز کرمان/ پس لرزه ها همچنان ادامه دارند
معاون پژوهشی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به جزئیات زلزله امروز کرمان گفت: این زلزله در ساعت 12:8 امروز در ریگان کرمان رخ داده است.

دکتر مهدی زارع، در گفتگو با خبرنگار مهر با تاکید بر اینکه زلزله ظهر امروز در محل زلزله 27 آذر ماه جاری رخ داده است، افزود: این زلزله در ساعت 12:8 ظهر امروز در منطقه ریگان واقع در جنوب کرمان جایی که روز 27 آذر زلزله ای با بزرگای 5/6 رخ داده بود، ثبت شده است.

وی بزرگای این زلزله را 9/5 اعلام کرد و ادامه داد: این زلزله دارای پیش لرزه ای به بزرگای 9/4 بوده که در ساعت 10:32 رخ داد و زلزله اصلی نیز در ساعت 12:8 بوده است.

معاون پژوهشی پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به گسل مربوط، خاطر نشان کرد: این زلزله نیز همانند زلزله 27 آذر، در گسل ریگان بوده است.

وی با تاکید بر اینکه تا ساعت 13:30 نیز بیش از 20 پس لرزه با بزرگای 4 ثبت شده است، یاداور شد: این پس لرزه ها همچنان ادامه دارد.

زلزله با بزرگاي ۶.۰ در نزديكي ريگان استان كرمان

2011-01-27T13:41:00.002+03:30

در ساعت ۱۲:۰۸ ظهر امروز پنج شنبه ۷ بهمن ۸۹ زمينلرزه اي با بزرگاي ۶.۰ بخش ريگان در جنوب شرق بم ، شمال غرب بزمان ، شمال شرق كهن،ج را به لرزه رد آودر. اين زلزه سي و هشت روز پس از زلزله با بزرگاي ۶.۵ ريگان رخ مي دهد و تا ساعت ۱۳:۳۰ امر،ز به وقت ايران ۶ پسلرزه با بزرگاي بيش از ۴ در پهنه رو مركزي اين رويداد رخداده است.

زلزله 18 ژانویه 2011- با بزرگای 7.2 در بلوچستان پاکستان- گفتگو با ایسنا

2011-01-19T13:55:00.001+03:30

جزئيات تازه از زلزله بزرگ پاكستان/
معاون پژوهشگاه زلزله‌شناسي خبر داد:
گسل‌هاي زلزله تاثيري بر گسل‌هاي منطقه‌ سيستان و بلوچستان ايران ندارد

سرويس: علمي - فناوري
1389/10/29
01-19-2011
13:21:32
8910-19930: كد خبر

خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: علمي - فناوري

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله با تاكيد بر اين كه زلزله بزرگ شامگاه سه شنبه پاكستان با توجه به فاصله حدود 200 كيلومتري از مرزهاي ايران تاثيري بر گسل‌هاي استان‌ سيستان و بلوچستان ندارد، خاطرنشان كرد: زلزله 7.2 ريشتري پاكستان كه در عمق 70 تا 85 كيلومتري زمين رخ داده در تمام شهرهاي شرق استان سيستان و بلوچستان و تقريبا در تمام پاكستان و جنوب افغانستان احساس شده است.

به گزارش سرويس علمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در ساعت 23 و 53 دقيقه و 28 دقيقه شامگاه سه شنبه 28 دي ماه ( 1 و 23 دقيقه و 26 ثانيه بامداد چهارشنبه به وقت پاكستان) زمين‌لرزه‌اي به بزرگي 7.2 در مقياس امواج دروني زمين در 43 كيلومتري شهر دالبندين در جنوب غربي پاکستان، 310 كيلومتري زاهدان 185 كيلومتري ده سو و 195 كيلومتري رودبار افغانستان به وقوع پيوست.

مختصات كانون اين زلزله كه در مناطقي از ايران، افغانستان و هند نيز احساس شده 28.9 درجه عرض شمالي و 64 درجه طول شرقي و عمق آن براساس اعلام مركز لرزه‌نگاري كشوري موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران، 101 و بنابر اعلام سازمان زمين‌شناسي آمريكا 84 كيلومتر گزارش شده است.

اين زلزله خوشبختانه به دليل عمق زياد و فاصله رومركز زلزله با مناطق پرجمعيت تلفات چنداني نداشته است.

دكتر مهدي زارع، معاون پژوهشي پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله درخصوص زلزله شامگاه سه شنبه پاكستان به خبرنگار علمي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) اظهار كرد: اين زلزله در ايالت بلوچستان و در فاصله حدود 200 كيلومتر از شهرهاي مرزي ايران در استان سيستان و بلوچستان به وقوع پيوسته است.

زارع خاطرنشان كرد: سازوكار اين زلزله امتداد لغز شمال شرق- جنوب غربي بوده است كه به نظر مي آيد حالت كششي داشته باشد، ‌كما اينكه از شب گذشته تاكنون پس لرزه هايي با بزرگاي 3 و 4 در مقياس ريشتر به ثبت رسيده است.

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله با بيان اين كه رخداد اين زمين لرزه توسط ايستگاه‌هاي لرزه‌نگاري متعدد در كشورمان به ثبت رسيده است، اظهار كرد: در حال حاضر زلزله‌هايي با بزرگاي بيش از 7 در مقياس ريشتر در بيش از 300 ايستگاه لرزه‌نگاري دنيا به ثبت مي‌رسد.

زارع خاطرنشان كرد: شبكه ملي لرزه‌نگاري باند پهن پژوهشگاه نيز اطلاعات مربوط به زلزله را ثبت كرده كه اين اطلاعات به مراكز بين‌المللي كه براي تعيين دقيق محل زلزله‌ها از اطلاعات ايستگاه‌هاي ما كمك مي‌گيرند گزارش مي‌شود.

وي تاكيد كرد: كانون زلزله تا مرزهاي ايران 200 كيلومتر فاصله دارد لذا گسل‌هاي مربوط به اين زلزله تاثيري بر گسل‌هاي منطقه‌ سيستان و بلوچستان ايران ندارد و به هر حال رخداد اين زلزله بار ديگر نشان داد كه منطقه‌ بلوچستان در پاكستان تا چه اندازه فعال است.

معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله در گفت‌و‌گو با ايسنا درباره امكانات و وضعيت لرزه‌نگاري پاكستان گفت: پاكستان در حال حاضر داراي 15 ايستگاه لرزه‌نگاري مي‌باشد كه پس از زلزله‌ي 2005 اطلاعات و امكانات‌شان را كه قديمي بود به روز كردند و در حال حاضر از سيستم‌هاي مدرني براي تشخيص زلزله‌ها استفاده مي‌كنند.

زارع درباره‌ي ارتباط علمي ايران با دانشگاه‌هاي پاكستان در زمينه‌ي زلزله گفت: در حال حاضر با دانشگاه قائد اسلام‌آباد و دانشگاه پيشاور تبادلات علمي در زمينه‌ زلزله‌ها داريم البته ولي از ديشب تا حالا كار خاصي در اين رابطه انجام نشده است.

بنابر اعلام دپارتمان حوادث غيرمترقبه پاكستان، اين زمين لرزه 30 ثانيه به طول انجاميد و در ايالات شمال هندوستان همچون «دهلي»، «راجستان » و «هاريانا» هم احساس شده است.

براساس آخرين گزارش‌ها در اين زلزله كه مركز آن در 320 كيلومتري جنوب‌غرب شهر «كويته» مركز ايالت «بلوچستان» بوده است، يك تن به دليل فرو ريختن ديوار جان خود را از دست داده است.همچنين مردم در نواحي مختلف پاكستان و هندوستان در پي لرزش‌ها از منازل و ساختمان‌ها به بيرون شتافتند تا جان خود را نجات دهند.

«عارف محمود»، رييس دپارتمان لرزه‌نگاري پاكستان در مصاحبه‌اي با شبكه خبري بي‌بي‌سي اعلام كرد: گزارش‌هايي از مناطق اطراف مركز زمين‌لرزه در دست است كه نشان از تخريب صد درصدي منازل دارد. با اين حال، تاكنون اطلاعاتي دقيق از شمار تلفات و خسارات در دست نيست.

به گزارش ايسنا، براساس گزارش دپارتمان حوادث غيرمترقبه پاكستان، تنها زمين لرزه مخرب اين كشور مربوط به هشتم اكتبر سال 2005 ميلادي، با بزرگي 7.6 ريشتر است كه در آن دست كم 80 هزار تن جان خود را از دست دادند. اين زمين لرزه در شمال‌غرب اين كشور به وقوع پيوست و بيش از سه ميليون بي‌خانمان بر جاي گذاشت.

مناظره علمی در مورد هوش ایرانیان: من و مهندس ایرج حسابی، رادیو ایران صدا، فایل صوتی

2011-01-16T21:51:00.000+03:30

مناظره من و مهندس ایرج حسابی در مورد هوش ایرانی، فایل 18 دقیقه ای بشنوید. زادیو ایران صدا

مقاله امروز 22-10-89 در صفحه علم روزنامه شرق: وقايع 2010 از ديدگاه علم و فناوري

2011-01-12T22:49:00.000+03:30

امروز 22-10-89 مطلبي در صفحه علم روزنامه شرق داشتم در مورد نگاهي به وقايع سال 2010 از ديدگاه علم و فناوري كه مي توانيد نسخه پي دي اف آن را در اين لينك در صفحه من در اسكرايب و فايل متني آن را در اينجا مي توانيد بيابيد.

زلزله هاي فوج گونه دره گرگ نورآباد ممسني - گفتگو با فارس

2011-01-08T17:29:00.000+03:30

از 13 دي تاكنون صورت گرفت؛ وقوع 22 زلزله با بزرگاي بيش از 2.7 ريشتر در استان فارس

خبرگزاري فارس: معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله شناسي گفت: 22 زلزله با بزرگاي بيش از 2.7 ريشتر در استان فارس از تاريخ 13 دي تا ساعت 13 و 50 دقيقه امروز به وقوع پيوسته است.

مهدي زارع معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله در گفت‌وگو با خبرنگار علمي خبرگزاري فارس، در خصوص زلزله‌هاي اخير استان فارس گفت: روز 13 دي مصادف با 3 ژانويه در ساعت 10 و 21 دقيقه زلزله‌‌هاي اين استان با بزرگاي 3.3 ريشتر آغاز شد. وي افزود: اين مجموعه زلزله‌ها از آن روز تاكنون ادامه پيدا كرده و در روز 15 دي مصادف با 5 ژانويه در ساعت 9 و 21 زمين‌لرزه‌اي به بزرگاي 5.4 ريشتر رخ داد كه تاكنون بزرگ‌ترين زمين‌لرزه اين مجموعه بوده است و همچنان اين زلزله‌ها ادامه پيدا كرده است. زارع ادامه داد: از روز 13 دي تا ساعت 13 و 59 دقيقه امروز، 22 زمين‌لرزه با بزرگاي بيش از 2.7 ريشتر در اين منطقه به وقوع پيوسته كه البته 150 زلزله كوچك نيز در اين منطقه در اين مدت زماني رخ داده است.

وي با اشاره به اين‌كه اين زلزله‌ها به دليل فعاليت پهنه گسل كازرون بوده است، گفت: اين زلزله‌هاي فوج‌گونه هستند كه زلزله‌هاي فوج‌گونه زمين‌لرزه‌هايي هستند كه در بازه زماني چند روزه تا يك هفته و 10 روز رخ مي‌دهند. معاون پژوهشي پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي افزود: زلزله‌هاي اين منطقه در محدوده همين بزرگاي هستند و البته ممكن است كه زلزله بزرگ‌تري در اين منطقه رخ دهد، اما به طور معمول بزرگاي زلزله‌ها در همين حدود است. وي خاطرنشان كرد: در 20 مرداد سال 67 نيز در اين منطقه زلزله‌اي به بزرگاي 5.4 ريشتر رخ داد كه اين زمين‌لرزه نيز جزء زمين لرزه‌هاي فوج گونه در همين منطقه بوده است.

مصاحبه با ايسنا در مورد زلزله امروز دره گرگ نورآباد

2011-01-08T16:05:00.000+03:30

با بيش از150خردلرزه وزلزله طي يك هفته اخير فوج زمين ‌لرزه‌ها در نورآباد فارس ادامه دارد سرويس: علمي - فناوري 1389/10/18 01-08-2011 12:42:12 8910-11408: كد خبر خبرگزاري دانشجويان ايران -

تهران سرويس: علمي - فناوري

در ادامه فوج زمين‌لرزه‌هاي يك هفته اخير در نورآباد فارس، دو زمين‌لرزه به بزرگي 5.1 و 5 در مقياس امواج دروني زمين به ترتيب در ساعت 3 و 54 و 3 و 22 دقيقه بامداد شنبه 18 دي ماه، محدوده نور آباد و اردكان فارس را لرزاند. دكتر مهدي زارع، معاون پژوهشي و فناوري پژوهشگاه بين المللي زلزله شناسي و مهندسي زلزله در گفت‌و‌گو با خبرنگار علمي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا) گفت: زمين لرزه 5.1 ريشتري بامداد شنبه در دره گرگ نورآباد ممسني، نزديك كانون زلزله چهارشنبه 15 دي ماه با بزرگاي 5.4 و در محدوده كانوني زلزله 20 مرداد 1367 دره گرگ نورآباد ممسني با بزرگاي 5.4 رخ داد.

رخداد زمين‌لرزه‌هاي اخير در اين پهنه نمايانگر وقوع زلزله ها به صورت فوج زمين‌لرزه در اين بخش از پهنه گسله كازرون است. به گزارش ايسنا، نورآباد فارس شامگاه 15 دي ماه همچنين شاهد رخداد دو زلزله ديگر به بزرگي 4.3 و 4.2 در مقياس امواج دروني زمين به فاطمه كمتر از دو ساعت بود. بنابر اطلاعات مركز لرزه‌نگاري كشوري موسسه ژئوفيزيك دانشگاه تهران، اين منطقه همچنين طي هفت روز گذشته شاهد رخداد بيش از 150 خردلرزه و زلزله با بزرگي بيش از 1 در مقياس امواج دروني زمين بوده كه تنها طي سه روز اخير (از بامداد 15 دي ماه تا ظهر روز 18 دي ماه) حدود 21 زمين لرزه با بزرگي بيش از 2.5 در اين منطقه ثبت شده است. به گزارش ايسنا، كانون زمين‌لرزه 5 ريشتري ساعت 3 و 22 دقيقه و 59 ثانيه بامداد شنبه در 24 كيلومتري نورآباد و 24 كيلومتري اردكان فارس در مختصات 51.76 درجه طول شرقي و 30.17 درجه عرض شمالي و در عمق 12 كيلومتري زمين و كانون زلزله 5.1 ريشتري ساعت 3 و 54 دقيقه و 24 ثانيه‌اي روز شنبه در همان محل در مختصات 51.75 درجه طول شرقي و 30.19 درجه عرض شمالي در عمق 16 كيلومتري زمين گزارش شده است. بنابر اعلام رييس سازمان امداد و نجات جمعيت هلال احمر، زلزله‌هاي بامداد امروز فارس خوشبختانه خسارتي در پي نداشته است.

زلزله ساعت 3:54 بامداد امروز شنبه18 -10-89 دره گرگ نورآباد

2011-01-08T07:57:00.000+03:30

زلزله ساعت 3:54 بامداد امروز شنبه18 -10-89 دره گرگ نورآباد ممسنی، نزدیک کانون زلزله 15-10-89 با بزرگای 5.4
و در محدوده کانونی زلزله 20-5-1367دره گرگ نورآباد ممسنی با بزرگای 5.4 رخ داد. این زمینلرزه دومین زمینلرزه با بزرگای بیش از ۵ در ۳ روز گذشته در این پهنه است و نمایانگر وقوع زلزله ها به صورت فوج زمینلرزه در این بخش از پهنه گسله کازرون است.

گفتگو با خبرگزاري مهر در مورد زلزله امروز 15-10-89 فارس

2011-01-05T13:21:00.001+03:30

معاون پژوهشگاه زلزله درباره زلزله اي كه صبح روز 15 دي ماه در استان فارس رخ داد گفت: اين زلزله متوسط به بزرگاي ۵.۲ در منطقه اي نزديك اردكان رخ داده است.

دكتر مهدي زارع در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: اين زلزله در نزديك گسل كازرون رخ داده كه منطقه اي بسيار لرزه خيز است.

وي با اشاره به سابقه زلزله در اين منطقه يادآور شد: اين منطقه با توجه به لرزه خيز بودن در سال 67 نيز زلزله اي به بزرگاي ۵.۴ را تجربه كرده است.

معاون پژوهشي پژوهشگاه زلزله شناسي و مهندسي زلزله خاطرنشان كرد: در 20 مرداد سال 67 نيز در منطقه دره گرگ نورآباد ممسني زلزله اي به به بزرگاي ۵.۴ رخ داده است.

وي گفت: اين منطقه از نظر لرزه خيزي فعال است و زلزله هاي زيادي داشته است. معمولاً زلزله هاي منطقه زاگرس به صورت مجموعه اي هستند و احتمال دارد كه مجموعه اي از زمين لرزه در اين منطقه رخ دهد.

زلزله با بزرگاي 5.2 - بامداد امروز 15-10-89 ، نورآباد ممسني

2011-01-05T10:13:00.002+03:30

بامداد امروز در ساعت ۹:۲۵ زمينلرزه اي با بزرگاي ۵.۲، نرآباد ممسني را لرزاند.

فايل صوتي ميزگزد در پرديس فني دانشگاه تهران- تحصيل در خارج و مهاجرت 13-10-89

2011-01-03T22:41:00.000+03:30

فايل صوتي ميزگزدي كه در دانشكده فني در تاريخ 13-10-89 در سالن آمفي تئاتر دانشكده معدن فني با حضور دكتر يزدان پناه و دكتر مرادي از دانشكده برق فني و دكتر نجات از دانشكده مكانيك فني و من برگزار شد در صفحه خودم در فورشيرد در آدرس زير قرار دادم. مي توانيد بشنويد

سال 2010 : نگاهي به مهمترين اتفاقات از دیدگاه علم و فناوري

2010-12-31T22:10:00.001+03:30

در سال 2010 در پایان دهه اول از سده بیست و یکم، دنیا شاهد اتفاقات مهم و اثر گزاری در عرصه علم و فناوری بود. البته اتفاقاتی که در این جا مرور می شود رویدادهای مهم در زندگی مردم جهان بوده اند، ولی نگاه نگارنده از دریچه علم و فناوری است و اهمیت آن در جامعه بشری در طی یک سال میلادی گذشته است. همینجا فرصت را غنیمت شمره سال نو 2011 به همه هموطنان مسیحی تبریک و تهنیت می گویم.

15
ژانویه 2010 ، جمعه 25 دي 1388 خورشيدگرفتگي قابل رویت از آفریقا تا چین (از جمله ایران) : این خورشيدگرفتگي به طور نسبي در ايران قابل رويت بود. نگارنده به همراه گروهی از علاقه مندان از ساعت حدود ۹ و بيست دقيقه صبح در محل بام مركز علوم و ستاره شناسی شمیران مستقر شد. اين خورشيد گرفتگي در بخشهايي آفريقا، جنوب آيران - حداكثر بيست درصد - تا چين قابل مشاهده بود. زمان گرفتگي هم از حدود ۹:۲۰ ردقيقه تا ۱۱:۳۰ صبح بود .

زمینلرزه 12 ژانویه 2010 هائیتی با بزرگای 7.0

در ساعت ۱۶:۵۳ به وقت محلی 12 ژانویه 2010 زمینلرزه ای با بزرگای گشتاوری 7.0 در فاصله حدود 25 کیلومتری شهر پورت-او-پرنس، پایتخت هائیتی در آمریکای مرکزی، موجب بیش از 230 هزار کشته و فاجعه ای ملی در این فقیر ترین کشور قاره آمریکا شد. زلزله هائیتی با تبعاتی مهمی چون آواذگی بیش از یک میلیون انسان و مجروح شدن بیش از 600 هزار نفر همراه بود و حتی در آخرین روزهای سال 2010 نیز خبر می رسد که همه گیری وبا در این کشور مصیبت موجب تلفات بیشتر شده است. این زلزله عملا تمام زیر ساخت های حکومتی و خدماتی کشور هائیتی را از بین برد، به هنحوی که کاخ ریاست جممهوری و ساختمان هیئت وزیران هائیتی نیز فروریحت. زلزله هائیئی تا حدود یک ماه بعد از رخداد مهمترین یا از خبر های اصلی بین المللی بود. فاجعه زلزله هائیتی برای تمام کشورهای در معرض ریسک بالای زلزله - نظیر ما - کاملا جدی است. اتفاقاتی که در هائیتی، این کشور فقیر آمریکای مرکزی، افتاد نمایانگر نوع فاجعه ای است که در تمام شهرهای بزرگ و پر جمعیت که در معرض ریسک بالای زلزله هستد، مثل تهران، تبریز، استانبول، اسلام آباد، کراچی، جاکارتا، توکیو، بوگوتا، آتن، الجزیره و ... می تواند رخ دهد. نوع مشکلات و چالشهای مدیریت سانحه کم و بیش همانهایی هستند که در تمام این شهرها قابل تکرار است. مساله زلزله هائیتی را نظیر یک سناریوی قابل رخداد برای خودمان- البته خدا نکند- باید مطالعه کنیم و بررسیهای پژوهشی بر روی داده های این زلزله از تمام جنبه ها برای تمامی تخصص های مرتبط با مدیریت سانحه انجام شود و سناریوهای مشابه در کشور ما مورد بررسی و آزمون قرار گیرد.

زمینلرزه با بزرگای 8.8 در ساحل شیلی – 27 فوریه 2010

زمینلرزه شیلی با بزرگای گشتاوری 8.8 ، در ساعت 6:34 به وقت بین المللی – 3:34 بامداد به وقت محلی- در نزدیکی شهر کونسپسیون در 65 کیلومتری غرب ساحل این شهر رخ داد. این زلزله از نظر مقیاس و اندازه رخداد از بزرگترین زمینلرزه ها است و با توجه به نزدیکی کانون این زلزله به ساحل شیلی و وقوع آن در دریا هشدار برای احتمال وقوع سونامی در تمامی کشورهای ساحل اقیانوس کبیر – پاسیفیک – داده شد که البته سونامی رخ داد ولی امواج خیلی بلند نیودند و بنابراین تلفات و خسات چندانی نداشت. ضمنا وقوع این زلزله ببیش از 500 نفر کشته همراه بود رئیس جمهور میشل باشله از مردم شیلی خواست آرامششان را حفظ کنند و دولت شیلی در این شرایط تمام توان خود را برای امداد رسانی به آسیب دید گان به کار خواهد برد. زمیلرزه در محل فرورانش روقه نازکا در غرب آمریکای جنوبی به زیر ورقه آمریکای جنوبی رخ داده است. این زلزله قوی تر از زلزله 12 ژانویه 2010 هایتی – پورتوپرنس – بود (انرژی آن حدود 900 برابر بیش از زلزله هائیتی).

22
مارس 2010 روز جهانی آب: منطقه های وسیعی در دنیا - به ویژه همین منطقه ای که ما در آن زندگی می کنیم : حاورمیانه - با چالش جدی بحران آب در آینده مواجهند. مهار ابهای سطحی و استفاده صحیح از منابع زیر زمینی راهکار کلی فائق آمدن بر این مساله است ولی واقعیت آن است که در منطقه خاورمیانه نوع استفاده از منابع طبیعی موجب شده است که در سطح منطقه کمبود منابع آب و از بین رفتن منابع زیر زمینی مشکل بزرگی برای اکنون و آینده بوجود آورد.

از سوی دیگر در ارتباط با آب، و تغییرات محیطی مربوط به آن، مشکلات اکولوژیک جدیدی بروز کرده است که به آنها اشاره می کنم: احداث سدهای متعدد و کم آبی حوزه های بسته آب های داخل فلات ایران نظیر دریاچه ارومیه با مشکلات اکولوژِیک و زیست محیطی مهم برای آینده منطقه همراه خواهد بود . احداث بزرگراه در وسط این دریاچه مهم نیز مزید بر علت شده است. در غرب ایران ، تغییرات زیست محیطی در منطقه غرب ایران و شرق عراق - مثل خشک کردن تالاب هورالعظیم و ایجاد دریاچه ماهی در شرق بصره و ...، همگی به دلیل نظامی گری و خوی تجاوز طلبانه این رژیم - موجب شده است تا منطقه غرب زاگرس، جنوب غرب ایران و شرق عراق در حال حاضر مسائل زیست محیطی گوناگون در ارتباط با منابع آب و خاک خود داشته باشند. مشکل ریز گرد و وجود هوای غبار آلود که روزها و هفته های پی در پی در منطقه غرب ایران در تابستان و زمستان گذشته مشکل ایجاد کرد آغازی خطرناک و جدی برای مسائل زیست محیطی منطقه ای که ما در آن زندگی می کنیم.

24
مارس 2010: رونمایی از نسل جدید خودرو های الکتریکی

یک شرکت خودروسازی -نیسان- از نسل جدید از خودرو اکتریکی رونمایی کرد. چالش های مهم در جهان آینده - و البته از مسائل مهم امروز - انرژی و محدودیت دسترسی به منابع آن است. در دنیای اینده نیاز زیادی به منابع انرژی های تجدید پذیر ، یا به زبان های دیگر انرژی های پایدار یا انرژی های جایگزین - چالشی مهم و تعیین کننده خواهد بود. از مهمترین منایع انرژی های تجدید پذیر می توان به انرژی باد، انرژی خورشیدی، انرژی حاصل از سوختهای زیستی و انرژی زمین گرمایی هستند. کشور ما به داشتن دشهای وسیع و موقعیت جغرافیایی مناسب از نظر تابش خورشید می تواند در آینده بر روی انرژی های پایداری چون انرژی خورشیدی حساب ویژه باز کند. توسعه استفاده از این نوع انرژی های جایگزین همسو با روند توسعه پایدار در کشور خواهد بود و هم اینکه می تواند مانع از بین رفتن منابع زیر زمینی و جنگل ها و مراتع خواهد بود.

30
مارس 2010 : بزرگترین آزمایش فیزیکی در جهان امکان پذیر شد: سرن : اصابت پروتون ها با یک انرژی بی سابقه محقق شد

شتابدهنده هادرونی بزرگ (ال.اچ.سی.) وابسته به مرکز "سرن"، سطح انرژی اصابت دو پرتوی پروتون را به ٣/ ۵ " ترا الکترون ولت" رسانده و بدین ترتیب رکورد جدیدی در این رابطه کسب کرد. شتابدهنده هادرونی بزرگ (ال.اچ.سی.) وابسته به مرکز "سرن"، سطح انرژی اصابت دو پرتوی پروتون را به ٣/ ۵ " ترا الکترون ولت" رسانده و بدین ترتیب رکورد جدیدی در این رابطه کسب کرد.

این دستگاه باید به انرژی بسیار بالایی برسد. این انرژی باید برای دیدن و درک دقیق پدیده هایی در فیزیک ذرات که تاکنون رصد نشده اند کافی باشد و باید بتواند مسائلی مثل مکانیزم جرم ذرات را کشف کند. در حال حاضر هیچ شتابگری در دنیا وجود ندارد که بتواند انرژی کافی برای رصد این مکانیزمهای ذرات را تامین کند.

اولین طراحیهای این شتابگر بیش از 25 سال قبل آغاز شد. در آن زمان دانشمندان سرن (شورای تحقیقات فیزیک هسته ای اروپا) ساخت سازه هایی را که بتوانند میزبان شتابگر باشند آغاز کردند. این سازه ها برای یک دستگاه برخورد دهنده الکترونی- پوزیترونی آماده شدند. سپس این دانشمندان به امکان ساخت ماشین دیگری با ابعاد قابل قیاس با دستگاه اول که بتواند با کارایی بیشتری این انرژی را ایجاد کند، اندیشیدند. به این ترتیب ساخت برخورد دهنده بزرگ هادرون ( LHC ) آغاز شد. سرانجام پس از سالها تلاش و آماده سازی فناوریها و تجهیزات، اولین فعال سازی برخورد دهنده بزرگ سرن در سپتامبر 2008 آغاز شد اما به دلیل مشکلات فنی و خرابی این ماشین عظیم پس از دقایقی LHC از کار بازماند.

در نوامبر 2009 و پس از 14 ماه تلاش، دانشمندان سرن موفق شدند دو دسته پرتو پروتونی ثابت را به صورت آزمایشی وارد تونل 27 کیلومتری برخورد دهنده بزرگ کنند و موفق شدند انرژی برخورد این دو شعاع را به 2/1 ترا الکترون ولت برسانند.

14
آوریل 2010 آتشفشان ایسلند: روز اول فروردین 89، 21 مارس 2010 اولین آتشفشان در ایسلند در شمال اقیانوس اطلس –در رشته کوه میان اقیانوسی و محل حاشیه سازنده صفحه اقیانوسی - فوران کرد ولی در روز 14 آوریل 2010 آتش فشان ایافیالایوکول ( Eyjafjallajökull ) که فوران اصلی این آتش فشان بود، و خروج حجم عظیمی از خاکستر اتشفشانی و پخش شدن غبار و خاکستر آتشفشان در سطح قاره اروپا، بحران لغو پرواز های بین المللی –به ویژه بر فراز قاره اروپا و شمال اقیانوس اطلس- تا حدود یک ماه حمل و نقل بین المللی را مختل کرد.

20
آوریل 2010 : انفجار سکوی نفتی شرکت بی.پی در خلیج مکزیک

انفجار در سکوی نفتی شرکت بی.پی در حلیج مکزیک در سواحل جنوبی ایالات متحده ، موجب شد تا 13 نفر کشته شده و لکه ای نفتی ایجاد شد که تا 15 ژوئیه 2010 که نشط نفت مهار شد، حدود 5 میلیون بشکه نفت به دریا ریخت ولکه با وسعت حداکثر 180 هزار کیلومتر مربع ایجاد کرد. البته چاه منفجر شده رسما در 19 سپتامبر 2010 بسته شد.

این لکه نفتی موجب آلودگی وسیع زیست محیطی در دریا و سواحل اطراف حلیج مکزیک شد.

2
ژوئیه 2010: استفاده از فناوری اینترفرومتری-رادار برای پیش بینی زلزله

بر اساس آخرین گزارش ناسا در ژوئیه 2010 از فعالیت های آزمایشگاه جی.پی.ال. در ناسا، استفاده از فناوری تصویر برداری اینترفرومری-رادار می تواند به پیش بینی زلزله در آینده کمک کند. آندرا دونلان پژوهشگر این لابوراتوار در ناسا اعلام کرد که این فناوری می تواند در سالهای آینده به پیش بینی کمک کند. در دهه شصت میلادی توسعه فناوری های تصویر برداری در آب و هوا شناسی آغاز شد و امروزه - پس از حدود چهل سال - امکان پیش بینی هاریکین ها -طوفانهای دریایی- امکان پذیر شده است. بنابراین با توسعه این فناوری نوین نیز میتوان به امکان پیش بینی زلزله از طریق سنجش دقیق تغییر در راستای گسلها در سطح و مدلسازی جنبش گسل در ژرفا امید داشت. در حال حاضر پیش بینی کوتاه مدت به این طزیق غیر ممکن است ولی این پژوهشگر باور دارد که امکان خواهد داشت به پیش بینی میان مدت و داز مدت - در حد ده سال - از این طریق کمک شود. به این شیوه چه بسا بتوان روی برنامه های کاهش ریسک و مقاوم سازی در مناطقی که پیش بینی دراز مدت در آن ها صورت می گیرد تمرکز بهتری نمود.

5
اوت 2010 : انفجار در معدن کوپیاکو – شیلی، و به دام افتادن 33 معدنچی (و در نهایت نجات همه آنها)

انفجاری در معدن کوپیاکو شیلی موجب شد که 33 معدنچی به مدت 69 روز به دام بیافتند ولی در نهایت با تلاشهای دولت سیلی و البته کمک های بین المللی، همه این معدنچیان در 13 اکتبر 2010 به سلامت از زیر زمین بیرون کشیده شدند. مساله ایمنی در معدن و همچنین امداد زسانی به این معدن چیان در مدت بیش از 2 ماهی که در زیر زمین در عمق 700 متری زمین و در نهایت عملیان نجات انها با استفاده از کپسولی به نام فنیکس (ققنوس) که به منظور بیرون کشیدن نفر به نفر معدن چیان ساخته شد ، مورد توجه جهانی قرار گرفت.

20
اوت 2010 : سیل پاکستان : رودخانه سند

مردم این کشور ۱۷۴ میلیون نفری، اکثرا مسلمان و البته بسیار فقیر از نظر اقتصادی، در اثر سیل در دهه آخر ماه اوت 2010 در وضع مشکلی قرار گرفتند. تعداد کشته ها حدود 1000 نفر اعلام شد، ولی مردمی که تحت تاثیر آسیب های ناشی از سیل هستند تعدادشان بیش از ۴ میلیون نفر است. معنی این سخن آن است که هر چند تعداد کشته های ناشی از سیل اخیر احتمالا از چند هزار نفر فراتر نرفته - که در جای خود مصیبت است - ولی، پیامد های سیل پاکستان موجب گرسنگی و شیوع بیماری نزد مردم سیل زده شد و از سوی دیگر شیوع بیماری ها - به ویژه وبا- به حود این مردم و البته سایر مردم پاکستان کند. بنابراین اتفاقات بعدی مربوط به این حادثه از خود آن مصیبت بار تر بود.

14
نوامبر 2010 تا دسامبر 2010: وضعیت هشدار در هوای تهران

امسال در آبان و آذر 89 وضعیت هوای تهران در وضعیت هشدار قرار گرفت به نحوی که با 33 روز وضع هوای تهران در وضع هشدار و البته چندین روز در وضع اظطرار ، تهران رتبه اول در آلودگی هوا در دنیا را کسب کرد. روزهای زیادی از سال به خصوص فصل سرما در بسیاری از شهرهای بزرگ کشور به دلیل پدیده وارونگی دما، پتانسیل آلودگی هوا به شدت بالا می‌رود که سبب پایداری وارونگی دمای هوا می‌شود.

منواکسید کربن، دی اکسید نیتروژن، دی اکسید گوگرد، ازن و ذرات معلق پنج آلاینده مهم هوای تهران هستند. وضعیت پاک، سالم، ناسالم، بسیار ناسالم، هشدار، اضطرار و بحران از شاخص‌های اندازه‌گیری هوا هستند و با این شاخص‌ها هوای تهران اندازه گیری می‌شود. هنگامی که شاخص کیفیت هوا بین ‪ ۱۰۰ تا ‪ PSI ۲۵۰ ( شاخص استاندارد آلودگی هوا ) قرار گیرد اعلام وضعیت هشدار، بین ‪ ۲۵۰ تا ‪ ۳۵۰ اعلام وضعیت اضطرار و بیش از ‪ PSI ۳۵۰ اعلام وضعیت بحران است. زمانی که شاخص کیفیت هوای تهران در وضعیت هشدار قرار می‌گیرد سازمان‌های ذیربط موظف هستند تا از طریق رسانه‌ها با استفاده از روش‌های مختلف اطلاع رسانی مردم را از وضعیت هوا با خبر کنند. این موضوع از طریق رسانه ها اعلام شد و کمیته ای که به این منظور در استانداری تهران تشکیل شده بود، در سه هفته پی در پی، روز های مختلفی را تعطیل عمومی و یا تعطیل مدارس برای کودکان دانش آموز اعلام نمود.

زاديو ايران صدا: مناظره من و مهندس ايرج حسابي در مورد هوش ايرانيان

2010-12-29T23:25:00.000+03:30

چندی پیش رادیو ایران صدا برنامه ای در مورد هوش و بهره هوشی ترتیب داد. فایل شنیداری مناظره من و مهندس ایرج حسابی در مورد ادعای ایشان مبنی بر اینکه هوش ایرانیان یازده برابر هوش متوسط مردم دنیاست می توانید در سایت رادیو ایران صدا در این لینک بشنوید.

برنامه گفتگوي روز، راديو گفتگو، 4-10-89 به مناسبت سالروز زلزله بم با حضور دكتر زارع، دكتر فاطمي عقدا، دكتر عنبري

2010-12-27T06:52:00.001+03:30

در برنامه گفتگوی روز شنبه ۴-۱۰-۸۹ در رادیو گفتگو، با حضور دکتر فاطمی عقدا، دکتر عنبری -جامعه شناس- و خودم، و با مجریگری مهندس جعفریان، در مورد سالروز زلزله بم و مساله زلزله و ایمنی در ایران صحبت شد. بحش اول و بخش دوم برنامه را اینجا لینک می دهم . در دبخش دوم از دقیقه ۲۶ به بعد در مورد پیش بینی زلزله هم صحبت شده است.

احداث یک پایتخت جدید برای ایران ضروری است: مقاله در روزنامه ملت ما- 4-10-89

2010-12-27T06:02:00.003+03:30

لزوم تغییر پایتخت ایران ، موضوع مقاله ای بود که در روزنامه ملت ما به تاریخ 4-10-89 نوشتم و متن مقاله را در این لینک در اسکراب و اینجادر سایت روزنامه ملت ما و در زیر بیابید:

دكتر مهدي زارع - اين روزها مجددا بحث تغيير پايتخت از تهران بر سر زبان‌ها افتاده و اين‌بار مقامات مختلف مسوول اظهارنظرهاي گوناگوني نسبت به بررسي اين موضوع كرده‌اند. در اين مقاله، ضرورت‌ها و چالش‌هاي موجود در اين موضوع مورد توجه قرار مي‌گيرد. در مقاله حاضر مساله انتقال پايتخت (يا انتقال بخشي از نهادها كه موجب گسترش مداوم گستره شهري تهران مي‌شوند) به عنوان ضرورتي براي كاهش ريسك و كنترل آسيب‌پذيري و ساماندهي توسعه پايدار در كلانشهر كنوني تهران مورد توجه قرار مي‌گيرد.

محورهاي اصلي درباره مساله تغيير يا انتقال پايتخت عبارت است از:

تهران، پايتخت ايران عملا مركز تمام فعاليت‌ها در كشور شده و همچنان براي جذب جمعيت جذابيت دارد. اين در حالي است كه تهران را مي‌توان به عنوان محور بعضي از فعاليت‌ها (نظير آموزش عالي، هاي‌تك و توسعه فناوري‌هاي نوين در آينده) توسعه داد، ولي بتدريج از مركزيت عام براي تمام امور كشور خارج كرد. به اين منظور مي‌توان تمركز رشد در عرصه‌هاي گوناگون را به خارج از تهران (در شهرهاي گوناگون يا به يك نقطه جديد) منتقل كرد.

پايتخت ايران با مشكلات گوناگون (از تردد، حمل و نقل و دسترسي به نقاط مختلف شهر گرفته تا آلودگي هوا و...) دست به گريبان است. اين مسائل را بايد با به‌كار گرفتن مديران كارآمد و صرف امكانات گوناگون (نيروي انساني و تجهيزات و بودجه) حل كرد يا حداقل تا حدي التيام داد. مسائل كنوني تهران و رشد آنها با سرعتي رخ مي‌دهد كه به نظر مي‌آيد با ترميم مشكلات تهران حتي كارآمدترين مديران نيز نمي‌توانند چشم‌انداز توسعه پايدار را براي آينده اين كلانشهر رقم بزنند.

وضع جغرافيايي ايران به نحوي است كه مناطق مختلف آن اقليم‌هاي گوناگوني دارند. داشتن كلانشهري مانند تهران كه عملا مركز سياسي، آموزشي، صنعتي، بهداشت و درمان و تجاري كل كشور باشد، نياز به جابه‌جا شدن گروه‌هاي وسيعي از مردم كشور براي رفت و آمد به تهران (يا استقرار در آن) را به دليل توسعه فعاليت‌هايشان الزامي مي‌كند. به اين ترتيب بهتر است چند كلانشهر به سامان توسعه يافته، به جاي يك كلانشهر عمده، داشته باشيم.

وضع تهران از نظر قرارگيري بيشتر بخش‌هاي اخيرا توسعه‌يافته آن در پهنه‌هاي خطرناك از نظر بلاياي طبيعي (زلزله و حريم گسل‌هاي فعال، دامنه‌هاي جنبان و احتمال زمين‌لغزش، ناپايداري و فرونشست زمين، خطر سيل و سابقه آن در تهران، مساله آب، سطحي و زيرزميني و خشكسالي در بازه‌هاي چندساله يا چند ده‌ساله) ريسك زندگي را در تهران به‌تدريج بيشتر كرده است.

روند مهاجرت به تهران همچنان مطابق آخرين آمارهاي مركز آمار ايران ادامه يافته است. نتيجه بخشي از اين موضوع، رشد حاشيه‌نشيني، توسعه ناامني (بويژه در حاشيه‌هاي شهري و شهرهاي جديد) بزهكاري و رشد بيكاري و ساير ناهنجاري‌ها در تهران بزرگ است. چند فرهنگي در تهران عملا به جاي رشد فرهنگي شهر تهران، موجب ناهنجاري‌هاي فرهنگي، بي‌فرهنگي و ايجاد امكان براي هجوم ناهنجاري‌هاي شبه‌فرهنگي از بيرون كشور به داخل تهران مي‌شود.

رشد تهران با وضع كنوني، عملا با تخريب فضاها و بافت با هويت

خانه باغ‌هاي گذشته همراه است. پايتختي كه نه هويت امروزي و مدرن داشته باشد و نه هويت ديروزی و گذشته را، ديگر عملا نمي‌تواند پايتخت كشوري با سابقه تمدني و فرهنگي همچون ايران باشد.

آلودگي هوا در تهران به نحوي است كه بويژه در فصل سرما با تلفات ناپيداي همشهريان خردسال و كهنسال ما كه مشكلات تنفسي دارند، همراه است. اين تلفات را ناپيدا ناميدم چرا كه بسياري از كساني كه به اين دليل عمرشان كوتاه مي‌شود، عملا نه خود و نه ديگران، آنها را در رده تلفات ناشي از آلودگي هوا به حساب نمي‌آورند.

ضرورت‌هاي يك پايتخت در چند عنوان

عدم تمركز تمام صنايع: در ايران امروز مي‌توان تلاشي ستودني را ديد كه از سوي مديران كارآمد براي عدم تمركز با انتقال بعضي از صنايع به بيرون از محدوده شهرهاي بزرگ و انتقال كسب و كار مزاحم (نظير مكانيكي و...) كه از نظر محيطي و صوتي براي شهروندان ايجاد آلودگي مي‌كنند، به محيط‌هاي بيرون از محدوده محلات انجام مي‌شود.

اين تلاش در تهران با ايجاد امكانات جديد و ارزش افزوده فراوان در بخش مسكن از نظر اقتصادي و همچنين تمركز مراكز بهداشتي حساس در محدوده گستره شهري خنثي مي‌شود. هرچه اين ارزش و سود در تهران بيشتر شود، هر نوع گسترش محدوده شهري به مستقر كردن تعداد هرچه بيشتر مردم (نوعا گروه‌هاي مختلف اصناف، معلمان، كارگران و كارمندان صنايع و ادارات مختلف در شهرك‌هاي اطراف تهران و در مجتمع‌ها و شهرك‌هاي جديد) در مناطق پرخطر شهري مي‌انجامد.

اين كار در گستره تهران با ايجاد شهرك‌ها در اطراف تهران و روي محدوده‌هاي گسل فعال (مثل ساخت شهرك در شمال سعادت‌آباد روي فراديواره گسل شمال تهران و حتي در شمال محدوده فروشگاه شهروند سعادت‌آباد) همراه است. ايجاد شهرهاي جديد و شهرك‌هاي مسكوني وابسته به صنايع و اصناف گوناگون در بيرون محدوده شهري تهران يك ضرورت است.

به اين منظور بايد در يك برنامه‌ريزي درازمدت بر اساس يك هدف كلان (يعني توقف رشد فيزيكي و جمعيتي تهران ساماندهي توسعه پايدار در آن) بعضي از صنايع را بتدريج به مناطق ديگر كشور منتقل كرد و ضمنا ايجاد هر نوع جاذبه جمعيت از جمله صنعت جديدي را در داخل يا در اطراف تهران متوقف كرد.

نزديك بودن به مركز كشور: شهر تهران عمدتا به شمال كشور نزديك است. در مقابل نزديك بودن شهر به پهنه شمالي كشور، طي زمان لازم بوده تا پايتخت‌هاي جايگزين در سوي جنوب به شرق و غرب كشور به عنوان مركزيت‌هاي رده دوم، هم در جهت تسهيل امور مردم بكوشند و هم از بار تهران بكاهند.

واقعيت آن است كه در وضع كنوني، كلانشهرهاي ديگر (شيراز، اصفهان، مشهد، تبريز و...) در موقعيتي نيستند تا نقش پايتخت‌هاي رده دوم را براي كشور بازي كنند و عملا در وضعي مشابه با شهر تهران (از نظر مشكلات) گرچه با مشكلاتي كمتر قرار دارند. از سوي ديگر مشكلاتشان نيز نه در جهت كاستن از بار پايتخت كشور، بلكه در جهت افزايش مسائل تهران است.

بنابراين هيچ‌يك از كلانشهرهاي ديگر پتانسيل جايگزيني به جاي تهران را ندارند و در صورت انتخاب هر كدام به عنوان پايتخت بلافاصله مسائل مشابه به مسائل تهران در همان شهرها تكرار خواهد شد. همچنين هيچ‌يك در موقعيت پايتخت جايگزين نمي‌توانند مسائل شهر تهران (در موقعيت يك بحران احتمالي) را به درستي بر دوش كشند.

چشم‌انداز طبيعي مناسب: شهر تهران در موقعيت شمالي دشت كوير مركزي و در منطقه‌يي گرم و خشك قرار گرفته است. براي فراهم كردن چشم‌انداز طبيعي زيبا، سالانه بايد هزينه‌هاي زيادي صرف فراهم آوردن فضاي سبز به صورت مصنوعي براي قسمت‌هاي مختلف بزرگراه‌ها و ميدان‌هاي شهر شود. با اين حال مي‌بينيم كه به رغم وجود منطقه‌يي با چشم‌انداز طبيعي زيبا در شمال شهر (شميران) عملا با تبديل باغات و فضاي سبز طبيعي به مجتمع‌هاي مسكوني، آپارتمان و برج، عملا همين منظر طبيعي نيز از شهر تهران به تدريج دريغ مي‌شود.

زيرساخت مناسب و امكان زيستن با استانداردهاي امروزي: استاندارد براي زيست مناسب به زيرساخت‌هاي مناسب نظير مترو، فرودگاه، فضاهاي تفريحي، شبكه حمل و نقل سطحي و... نياز دارد. وضع بافت كنوني شهر تهران فراهم كردن چنين امكاني را عملا بسيار مشكل مي‌سازد. هر نوع تغيير در بافت شهر كنوني تهران براي استانداردسازي زيرساخت‌ها به نحوي كه به كلانشهري امروزي تبديل شود عملا بسيار پرهزينه است و در صورت موفقيت نيز با افزايش جاذبه شهري به مشكلات شهر كنوني تهران خواهد افزود.

قرارگيري در پهنه‌هاي كمتر خطرناك از نظر بلاياي طبيعي: شهر تهران در پاي دامنه‌هاي رشته‌كوه‌هاي البرز و در شمال مركزي ايران، در موقعيتي پرخطر از نظر لرزه‌خيزي قراردارد. خطر رخداد يك زلزله بزرگ و ايجاد فاجعه براي كل كشور، سيل و بحران‌هاي ناشي از آن، زمين‌لغزش در دامنه‌هاي شمالي شهر تهران و فرونشست زمين در بخش‌هاي جنوبي آن در بخش‌هاي مختلف شهر وجود دارد. لازم است تا پايتختي براي كشور ساخته شود كه از نظر تمام جنبه‌هاي خطرهاي طبيعي به نسبت كم‌خطر بوده و ميزان ريسك و آسيب‌پذيري آن از نظر موقعيت طبيعي و وجود زيرساخت‌هاي مقاوم، پايين باشد.

اهميت محيط زيست و رعايت استانداردهاي توسعه پايدار: در شهر كنوني تهران ضمن عدم رعايت استانداردهاي اوليه زيست‌محيطي نظير فضاي سبز و پاكي هوا (كه در هر دو با توسعه شهر عملا در جهت كاهش شاخص‌هاي پيشرفته‌ايم)، با ساخت‌وساز بيشتر، ضمن رشد اقتصادي متمركز در پايتخت، توسعه‌يي بشدت ناپايدار رخ داده است. هنگامي كه درشمال شهر تهران در محدوده منابع طبيعي حاشيه (سابق) شهر تهران، در سوهانك، دارآباد، نياوران، دربند، فرحزاد و كن آپارتمان، مجتمع و شهرك ايجاد شده، ضمن اينكه به حريم منابع طبيعي جنوب البرز تجاوز شده است، مي‌توان بارزترين جنبه‌هاي ناپايداري توسعه را مشاهده كرد (چنين مسائلي امروزه در شمال ولنجك و در نزديكي تله‌كابين توچال، شمال سعادت‌آباد، سوهانك، ميني‌سيتي، شمال دربند، محله امامزاده قاسم، شمال نياوران، شهرك نفت در شمال پونك و فرحزاد و شهرك جديد ايجاد شده در ناحيه شمال روستاي سابق كن در شمال تهران ديده مي‌شود. همين مسائل در شهرك‌هاي باغميشه و فازهاي مختلف بانك صادرات، كوي ارم، منطقه شمال فرودگاه و كل محدوده بزرگراه كمربندي شمالي شهر تبريز به طريق مشابهي وجود دارد) . در چنين شرايطي لازم است تا در شهري جديد كه بايد در يك مكان جديد ساخته شود، براي آينده چشم‌اندازي مثبت و روشن از ديد توسعه پايدار بتوان برنامه‌ريزي كرد.

مساله آلودگي هوا: مساله‌يي كه هر ساله در فصل سرما تهران را با بحران مواجه مي‌كند، آلودگي هواست. امسال شهر تهران با بيش از 30 روز هواي پايدار و وضع آلودگي در حالت هشدار تا اضطرار ركورد دار آلودگي هوا در دنيا شد. وزارت بهداشت اعلام كرد كه بيش از 3 هزار و 600 نفر سال 88 در تهران بر اثر آلودگي هوا فوت كرده‌اند. البته در زمان‌هاي ديگر در طول سال نيز آلودگي هوا موجب كاهش سطح سلامت و گسترش انواع بيماري‌هاي تنفسي و ريوي در شهر تهران مي‌شود. بخشي از اين موضوع به‌موقعيت فيزيوگرافيك شهر تهران مربوط است، به نحوي كه امكان مناسب براي تهويه هواي شهر به دليل محاصره بودن آن از 3 طرف با كوه‌هاي بلند است. در پايتخت جديد به اين مساله از نظر وضع توپوگرافي و همچنين از ديدگاه ساماندهي منابع آلوده‌كننده هوا لازم است توجه شود.

جاذبه‌هاي شهري و گردشگري: شهر كنوني تهران از نظر جاذبه‌هاي معماري و چشم‌اندازهاي شهري بسيار فقير مي‌نمايد. اين در حالي است كه پايتخت شايسته براي كشور ما بايد داراي بافت زيبا و با جاذبه گردشگري براي ساكنان و مسافرانش باشد. اين موضوع را بايد در مكان پايتخت جديد ساماندهي كرد.

ايمني زيرساخت اصلي حكومتي: قرارگيري بيشتر زيرساخت‌هاي اصلي حكومت در مكان كنوني شهر تهران آسيب‌پذيري كلي كشور را در شرايط يك بحران (مثلا يك زلزله بزرگ) بسيار زياد مي‌كند. لازم است تا در پايتخت جديد زيرساخت‌هاي حكومتي، نظير ساختمان دولت، مجلس و قوه قضاييه با استانداردهاي امروزي ايجاد شود يا حداقل بخش‌هاي مهمي از آنها به آن پايتخت منتقل شود.

شاخص‌هاي توسعه انساني: هر ساله شاخص‌هاي توسعه انساني در كشورهاي مختلف جهان توسط سازمان ملل متحد سنجيده مي‌شوند و معمولا كشور ما در ميانه‌هاي جدول رده‌بندي كشورها قرار مي‌گيرد. لازم است تا با استانداردسازي معيارهاي توسعه در مكاني كه به عنوان پايتخت جديد انتخاب مي‌شود به رشد شاخص‌هاي توسعه انساني در كشور كمك كنيم. البته بعضي از متخصصان بخشي از مساله رده پايين قرار گرفتن كشور در چنين جدولي را به دليل عدم اطلاع‌رساني مناسب مي‌دانند و نابساماني در گردآوري داده‌ها را به عنوان يكي از دلايل مهم چنين مساله‌يي اعلام مي‌كنند. به هر حال با ايجاد پايتختي جديد مي‌توان چنين ساماندهي را براي كل كشور به نحو مناسب‌تري مديريت كرد.

وجهه جهاني كشور: وضع كنوني شهر تهران به عنوان پايتخت شايسته كشور ايران نيست. وجهه جهاني كشور ايجاب مي‌كند تا با ايجاد يك پايتخت ايمن و مدرن و براساس شاخص‌‌هاي فرهنگي ايراني- اسلامي در سده بيست و يكم، نمادي از پيشرفت در عرصه شهرسازي نوين در دنياي كنوني معرفي كرد.

شهر نماد تمدن ايراني‌- اسلامي: در 200 سال اخير شهر تهران به عنوان پايتخت ايران بوده است. اين شهر شاخص‌‌هاي شهري نماد تمدن گذشته فرهنگي كشور را يا از ابتدا نداشته يا طي زمان و به تدريج نمادهاي شاخص فرهنگي‌-تمدني ايجاد شده در تهران از ميان رفته است. لازم است تا در پايتخت جديد به چنين شاخصي توجه شود و شهري كه نماد تمدن پرافتخار ايراني‌-اسلامي باشد و ضمنا آينده‌يي روشن را براي برپايي تمدني شكوفا در كل كشور راهبري كند، بنا شود. ضمنا همزمان براي بازسازي هويت فرهنگي شهري در تهران تلاش كرد.

بافت سامان‌يافته و يكدست شهري: كلانشهر كنوني تهران مكان‌هاي گوناگون زيستي را به صورت محلات فقيرنشين و ثروتمند با توزيع نامتوازن فضاي زيست‌شهري شامل مي‌شود. در چنين وضعي، توزيع امكانات هم در جاهاي گوناگون اين كلانشهر (كه در واقع يك مجموعه شهري متشكل از چندين محدوده شهري با هويت‌هاي مختلف است) نامتوازن است و اين موضوع نيز زيبنده پايتخت كشور ما نيست. در يك پايتخت جديد مي‌توان با عنايت به هويت ملي و ديني مردم كشور ما، نسبت به شكل‌گيري يك شهر مدرن با يكدستي و توزيع برابر امكانات اقدام كرد.

مساله ساماندهي توسعه پايدار در كلانشهر كنوني تهران: آنچه كه باقي مي‌ماند اين است كه آيا با تغيير پايتخت، قصد داريم تا شهر تهران كنوني و مردم آن را فراموش كنيم و فقط امكانات كشور را صرف ساخت پايتختي جديد كنيم كه در آن مسوولان و خانواده‌هايشان ايمن باشند و راحت‌تر زندگي كنند؟ (معمولا اين انتقاد مهمي است كه در مقابل نظريه انتقال پايتخت به شهري ديگر مطرح مي‌شود) پاسخ آن است كه نخستين كاري كه براي ساماندهي شهر كنوني تهران بايد بكنيم آن است كه رشد محدوده شهري و رشد جمعيت در تهران را بايد به صفر برسانيم. فقط در چنين شرايطي است كه از افزودن بر معضلات تهران مي‌توان جلوگيري كرد و با طي كردن برنامه‌يي مناسب به ساماندهي محدوده شهري تهران پرداخت.

لزوم اجتناب از انتقال پايتخت به يك كلانشهر موجود: يكي از بحث‌هاي موجود درباره تغيير و انتقال پايتخت آن بوده كه اگر پايتخت به

هر يك از كلانشهرهاي موجود (مثلا اصفهان، سمنان، يزد يا شيراز در مركز يا جنوب ايران) منتقل شود، مسائل تهران به تدريج به آن نواحي منتقل مي‌شود و عملا به جاي حل مشكل، با صرف هزينه، فقط آن را جابه‌جا كرده‌ايم. واقعيت آن است كه اين نظر درست است ولي پاسخ آن است كه در صورتي كه براي انتقال پايتخت به مكاني جديد (در واقع ايجاد يك پايتخت كاملا جديد) برنامه‌ريزي شود، ديگر مشكلي براي ساير شهرهاي بزرگ كشور ايجاد نخواهد شد.

تجربه ساير كشورها

در كشورهاي مختلف دنيا تجربه انتقال پايتخت به دلايل گوناگون (از جمله خطر بالاي زمين‌لرزه) عملياتي شده و نتايج خوبي نيز به دست آمده است. در ابتداي سده بيستم و در هنگام تشكيل كشور جمهوري تركيه، پايتخت از استانبول به آنكارا منتقل شد. امروزه مي‌توان گفت كه آنكارا علاوه بر مدرن‌تر بودن (از استانبول) در معرض خطر پايين‌تري از ديدگاه رخداد يك زلزله مخرب نسبت به استانبول است و البته آسيب‌پذيري آن نيز بسيار كمتر است. در مقابل، استانبول (مثل تهران) ريسك بسيار بالايي از نظر يك زمين‌لرزه مخرب احتمالي دارد. در سوي ديگر در همسايگي ما، در كشور جمهوري اسلامي پاكستان در اوايل دهه 60 ميلادي پايتخت از كراچي به منطقه‌يي سرسبز و زيبا در حدود 40 كيلومتري شهر راولپندي آن روزگار منتقل شد كه نام اسلام‌آباد را روي آن گذاشتند. شهر اسلام‌آباد البته با پهنه‌هاي پرخطر از ديدگاه خطر گسلش زمين‌لرزه (در اثر گسلش احتمالي در پهنه سينتكس هزاره و گسل جيهلوم كه از نزديكي اسلام‌آباد عبور مي‌كند) فاصله كمي دارد، ولي مدرن‌ترين شهر پاكستان است و استاندارد زندگي شهري در آن از هر نقطه ديگري در اين كشور بالاتر است. اين تجربه در كشور كازاخستان (كه در ايران با نام قزاقستان از آن ياد مي‌شود) دقيقا به دليل خطر زلزله در حدود 10 سال قبل رخ داد و در كشورهاي ديگري مثل استراليا نيز تجربه شده است. ضمنا در كشوري مثل سريلانكا نيز شخصا شاهد آن بوده‌ام كه با وجود عدم تغيير رسمي پايتخت، عملا تمام نهادهاي مهم حكومتي به منطقه‌يي خارج از كلمبو (پايتخت) منتقل شده است. در كشوري مانند آلمان نيز به دليل رخداد جنگ جهاني دوم و شكست اين كشور در جنگ و ايجاد كشورهاي آلمان شرقي و غربي و به وجود آمدن 2 پايتخت در برلين شرقي و بن به ترتيب براي آلمان دموكراتيك و فدرال و سپس وحدت مجدد آلمان و انتقال مجدد پايتخت به شهر يكپارچه برلين، تجربيات بسيار مفيدي در اين مورد به صورت مدون وجود دارد. جالب است كه اين جابه‌جا شدن پايتخت در كشور آلمان در حدود 50 سال رخ داد و با برنامه‌ريزي، كوشش، نظم و جديتي كه در آلماني‌‌ها سراغ داريم، هرگز موجب ايجاد بحران در اين كشور نشده است. در امريكاي جنوبي نيز در كشور برزيل، با ايجاد شهري جديد به نام برازيليا در مركز اين كشور، تجربيات بسيار جالبي در اين مورد وجود دارد كه به باور نگارنده مي‌تواند در ايران نيز مورد استفاده قرار گيرد. در اين حال به مرور، مدون كردن و لحاظ كردن تجربيات همسايگانمان (پاكستان و تركيه) مي‌توان به مسائل، هزينه‌ها و دستاوردهاي چنين تجربه‌يي در كشوري نظير كشور خود دست بيابيم و آن را در كشور به كار بريم. ضمنا از ياد نبريم كه در كشور كوچك جنوبي خليج فارس (امارات متحده عربي) با ايجاد مراكز گوناگون سياسي، تجاري، توريستي و... در امارت‌هاي مختلف كشور، بويژه با توسعه چشمگير بندر دوبي به تدريج در 20 سال گذشته و با برنامه بسيار جالبي كه براي توسعه اين بندر تا سال 2025 وجود دارد، مي‌توان به ارزش افزوده‌هاي بسيار در عرصه اقتصاد ملي و بين‌المللي دست يافت. نقش پايتخت كشور و شهرسازي نوين و مدرن در ايران براي توسعه كشور، ايمن‌سازي تهران، كمتر كردن ريسك رخداد زلزله براي مديريت كلان كشور و ايجاد نمادي از تمدن ايراني در قرن آينده و جذب گردشگر و نشان دادن جنبه‌هاي مثبت مديريت راهبردي، كلان و آينده‌نگر براي كشور بسيار مهم است و تمام برآوردهاي SWOT (هزينه، فايده، سود و زيان) نشان از فايده‌بخش بودن و ارزشمند بودن تلاش كردن و هزينه كردن در اين راه است.

نتيجه‌گيري

با توجه به ملاحظات گوناگون، جاهاي گوناگوني از ايران كمتر در معرض خطرهاي طبيعي نظير زلزله و سيل هستند و منابع طبيعي قابل استفاده صحيح، بيشتر در دسترس است (بويژه در پهنه نوار سنندج)، سيرجان (مثلا ناحيه‌يي در نزديكي گلپايگان يا ملاير) مي‌توان ناحيه‌يي را كه از نظر دسترسي، آب و هوا، آب زيرزميني، امنيت و آسايش براي نسل‌هاي بعدي مناسب باشد، انتخاب و بر اساس لحاظ كردن موارد گوناگون به عنوان شاخص‌هاي توسعه انساني و معيارهاي توسعه پايدار، شهري براي پايتختي ايران قرن بيست‌ويكم طراحي كرد و ساخت. اين شهر جديد بايد مركز اداري و حكومتي و همچنين مركز علم و فناوري‌هاي پيشرفته و شايسته مركزيت براي غرب آسيا در آينده باشد. مديران و برنامه‌ريزان كارآمد بايد به كار آيند تا با شهرسازي مدرن، درنظر گرفتن معيارهاي طراحي سنتي و نمادهاي ملي و مذهبي ايران و آينده‌نگري از نظر ايجاد زير ساخت، همزمان با احداث شهر، نظير مترو و فرودگاه مدرن و پيشرفته، شهري قابل سكونت و شايسته نام ايران ايجاد كنند.

*دانشيار و معاون پژوهشي و فناوري پژوهشگاه بين‌المللي زلزله‌شناسي و مهندسي زلزله

سرپرست مركز ملي پيش‌بيني زلزله پژوهشگاه

mzare@iiees. ac. ir

چرا زلزله 29-9-89 ريگان، با بزرگاي گشتاوري 6.5، تلفات كمي داشت؟ و چند نكته مهم ديگر

2010-12-24T14:08:00.000+03:30

زمینلرزه ای که در ساعت 22:12 شب هنگام دوشنبه 29 آذر ماه 89 در ناحیه جنوب شرق نرماشیر –فهرج – (استان کرمان) و شمال غرب بزمان (استان سیستان و بلوچستان) با بزرگای گشتاوری 6.5 رخ داد، با چهار نفر تلفات – از کودکان دانش آموز ساکنین روستای چاه قنبر، از توابع ریگان – همراه بود. این زلزله به دلیل وقوع در دیر هنگام شب و همچنین بزرگای آن و اینکه در حدفاصل استانهای سیستان و بلوچستان و کرمان رخ داد، در دقایق و ساعت های اول موجب نگرانی زیادی شد که مبادا تلفات فراوان و خسارات بسیار برجا گذاشته باشد. البته با دریافت اطلاعات بیشتر مشخص شد که کانون زمینلرزه بین بخش ریگان و بخش بزمان و در دامنه کوههای جبال بارز – خوشبختانه در منطقه ای کاملا خالی از سکنه – واقع بوده است. برآورد های ما در روزهای اول نشان از ژرفای حدود 15 کیلومتری این زلزله داشته و محل کانون نیز با نزدیکترین روستا – چاه قنبر ، از توابع ریگان– حدود 40 کیلومتر فاصله داشته است. همین روستا نیز که بر اساس فرهنگ جغرافیایی آبادیهای استان کرمان- شهرستان بم، (چاپ سال 1382) 30 خانوار ، شامل 187 نفر ساکن داشته است که در منازلی سنگی و گلی زندگی می کرده اند. این منازل حتی با کمترین شدت لرزش – به هر دلیل- ویران شده و فرو می ریزند . این در زمانی است که کانون زمینلرزه در نزدیکی حتی اولین نقطه ای که انسانها زندگی می کرده اند واقع نبود. در پی این زلزله سوالها و نکته هایی نزد بعضی از خبرنگاران و البته مردمی که با نگارنده برخورد کردند مطرح شد که با کنجکاوی به دنبال پاسخ آن بودند. در این یادداشت تلاش می کنم تا حتی الامکان به این ابهامات در حد امکان خود پاسخ دهم.

1- این زلزله چهار نفر ( همگی کودکان دانش آموز) تلفات داشت. نزدیکی زمان وقوع آن به هفتمین سالروز زمینلرزه 5 دیماه 82 بم و نزدیک بودن تقریبی پهنه رومرکزی این زلزله با یهنه رومرکزی زلزله بم (1382)، و بزرگای مشابه هر دو رخداد، موجب شد که از بسیاری از جهت ها مقایسه بین این دو رخداد صورت گیرد. اولین و سریعترین سوالی که به ذهن ها رسید این بود که چه شد که این زلزله 4 نفر کشته داشت ولی زلزله بم بیش از 33 هزار نفر تلفات داشت؟ پاسخ بسیار سریع و واضح آن است که کانون این زلزله در جایی رخ داد که کسی زندگی نمی کرد و کانون زلزله بم -1382- متاسفانه درست در کنار شهر بم واقع بود. در حقیقت زلزله بم اوج بد بیاری برای ما بود و البته این زلزله اخیر ریگان به خیر گذشته است. البته سوالی مهم همچنان باقی می ماند که اصلا چرا در همین شرایط که روستای چاه قنبر در فاصله حدود 40 کیلومتری کانون واقع بود، باز 4 کودک بی گناه در این اتفاق باید کشته شوند؟ پاسخ تلخی وجود دارد که آنرا همه ما می دانیم: مردم بخش ریگان عملا در منازلی زندگی می کنند که کوچکترین شباهتی به خانه ای با حداقلهای پایداری ندارد. کمترین شدت لرزشی می تواند موجب ویرانی این منازل شود. توجه کنیم که کانون زلزله بم حدود 8 کیلومتر عمق داشت و زلزله ریگان 15 کیلومتر عمق داشته است. بنابراین حتی در شرایط مشابه نیز کانون زلزله ریگان حدود دو برابر کانون زلزله بم با سطح زمین -رومرکز- فاصله داشته است. وقتی همه واقعیت را می دانیم بهتر است این کمتر بودن تلفات در زلزله ریگان – در مقایسه با زلزله بم- را به دلایل منطقی و علمی توجیه کنیم و همچنان برایمان مساله باشد که اصلا چرا همین تلفات را باید در چنین شرایطی داشته باشیم؟ (که در شرایط معمول عملا این زلزله باید بدون کشته می بود).

2- پرسش دیگر آن است که این زلزله چرا تقریبا همزمان با سالروز زلزله بم رخ داد؟ البته قبلا این پرسش در مورد زلزله در دیماه (مثل زلزله بم 1382، اندونزی 1383، هائیتی 1388) مطرح بود. از نظر تقویمی این زلزله در پایان پائیز، آذر ماه رخ داده ، واز طرف دیگر زلزله های مهم دیگری در همین استان کرمان در ماههای دیگر سال رخ داده اند. این مساله را می توان با زلزله 21 خرداد 60 در گلباف، 5 مرداد 1360 سیرچ و 4 اسفند 1383 داهوئیه زرند در ماههای دیگر سالهای فبل یادآوری کرد. ضمنا تا کنون هیچ مطالعه معتبر علمی که با روش های مدرن اندازه گیری شده و داوری شده و منتشر شده باشد ، وجود نداشته که نشان دهد وقوع یا عدم وقوع زلزله ها با فصلها و عوض شدن آنها و ماههای سال مربوط باشند. واقعیتی که همچنان بر اساس مستندات موجود می توان بر آن تصریح کرد این است که زلزله ها در فصلها و ماههای مختلف و روزهای متفاوت از ماههای سال می توانند رخ دهند، وقوع دو رویداد در سالهای مختلف ولی در نزدیکی سالگرد یکدیگر تا آنجا که ما از اطلاعات علمی موجود درک می کنیم صرفا تصادفی است.
3- البته تلفات کم این زلزله نباید موجب شود که به تلاشهای مسئولان و کارشناسان محلی در ستاد حوادث غیر مترقبه و دانشگاه علوم پزشکی کرمان و هلال احمر و سایر نهادها کسانی که به این رویداد در همان نیمه شب رسیدگی کردند اشاره نکنیم. حساس شدن به موضوع و پرداختن به اتفاق و آماده بودن و به وضع آماده باش در آمدن همگی نکته های مثبت و مهمی است که برای کشوری مثل کشور ما و استان هایی چون کرمان و سیستان و بلوچستان که در معرض رخداد سوانح طبیعی مختلف – به ویژه زلزله- هستند، بسیار لازم است.

4- این بار هم پیش گویان که با دقت های بالا –بیش از 90 درصد صحت!- امکان پیش بینی زلزله را در ایران در ماههای قبل یاد آوری و اعلام کرده بودند، و به ویژه از این امکان در استان کرمان برای بزرگای بیش از 4 سخن گفته بودند، چنین زلزله ای حتی با بزرگای بیش از 6 را پیش بینی –زمان ، مکان و بزرگا- نکردند. یاد آوری این نکته را ضروری می دانم که این زلزله بر اساس تاریخچه رخداد زلزله ها در یکسال گذشته، این اولین زلزله امسال با بزرگایی بیش از 6 در فلات ایران بود. در روز پنج شنبه 2 دیماه 89 روی سایتهای خبری (آفتاب و بازتاب) خبری قرار گرفت که یک مخترع ایرانی، که نه مدال طلای جهانی در زمینه اختراع دارد، سامانه پیش بینی زلزله ایجاد کرده است که این" ...طرح پیش بینی زلزله می تواند وقوع زلزله را از 48 ساعت تا 10 روز قبل تشخیص دهد و این دستگاه توسط موسسه بین المللی زلزله شناسی ایران تائید شده است." اولا این اختراع با مدعی اول اختراع فناوری پیش بینی در ایران متفاوت است (یعنی الان با دو ادعای اختراع سامانه پیش بینی زلزله در ایران مواجهیم!) و در ثانی به عنوان کسی که در سه سال گذشته مسئولیت مرکز ملی پیش بینی زلزله در پژوهشگاه بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله را عهده دار بوده ام، لازم است تاکید کنم که چنین تائیدی هرگز از سوی پژوهشگاه صورت نگرفته و متاسفانه بعضی رسانه ها بدون دریافت تائید خبر، ادعاهای گوناگون را منتشر می کنند. آنچه که ما انجام می دهیم در بعد آکادمیک، تلاش برای پی ریزی زمینه های نظری و عملی پیش بینی زلزله با روش احتمالی، حداقل برای رویداد هایی است که ممکن است در آینده با مدل سازی های آماری ما –با روشهای مختلف- هماهنگی خوبی نشان دهند، و امکان پیش بینی احتمالی آنها فراهم باشد. برای این موضوع پروژه های کاربردی تعریف کرده ایم و دانشجویان دکتری را بر روی متدولوژی هایی متمکز کرده ایم که قبلا در دنیا شناخته شده و مقالات معتبر در این زمینه ها در دنیا در ژورنالهای تخصصی به چاپ رسیده است. ما در توسعه بخشی از این دانش در ایران، البته با اهداف ملی برای کشور خودمان می کوشیم. کاری که ما می کنیم، زمینه سازی و انجام فرایند علمی با روشهای شناخته شده و منتشر شده در دنیا و تلاش برای استفاده و مدلسازی بر اساس داده های زلزله های ایران است. این کاری است که موسسات پژوهشی معتبری در دنیا در حدود 4 دهه گذشته به صورت مستمر انجام می دهند و هرگز اعلام اختراع و تولید فناوری نوین (!) نکرده اند و هرگز نیز تاکنون اعلام نکرده اند که زلزله بعدی در کجا رخ می دهد. ولی پیش بینی زلزله را با روش علمی دنبال می کنند. بالاخره وقوع زلزله ریگان با بزرگای گشتاوری 6.5 موجب این پرسش مجدد می شود که مدعیان پیش بینی زلزله –به ویژه در استان کرمان- چرا این زلزله را حتی با وقوع یک زلزله کوچک با بزرگای 3.6 در ساعت 10:06 بامداد همان روز 29 آذر 89 در همان محدوده (اگر بتوان آن را پیشلرزه محسوب کرد) پیش بینی نکردند؟!

5- در هفته های اخیر اخبار مربوط به وضعیت هشدار و اضطرار در آلودگی هوای تهران و چند شهر مهم دیگردر کشور موجب این سوال شده بود که آیا رخداد زلزله اخیر و یا بارندگی در حدود 10 روز قبل در کشور، با این زلزله ریگان مربوط نبوده است؟ پاسخ این سوال هم شبیه همان پاسخی است که در مورد ارتباط یا عدم ارتباط زلزله با فصلها و ماهها سال دادم. هیچ مطالعه مستند، با اندازه گیری مدرن و با روش های علمی شناخته شده که به صورت مدون در آمده و در ژورنالهای معتبر علمی –داخل و خارج از کشور- منتشر شده باشد در این زمینه وجود ندارد. اینکه بعضی انسانها با همزمانی رخداد بعضی رخداد های طبیعی و یا پدیده هایی که انسانها موجبش بوده اند (مثل آلودگی هوا) با وقوع زلزله ها به این همانی بپردازند، ممکن است در تصور و یا تخیلات بعضی از مردم جا داشته باشد، ولی هرگز شاهد ومنطق علمی و فرایند قابل تبیین علمی برای آن وجود ندارد. ضمنا استفاده از باران مصنوعی و پاچیدن آب با هواپیما برای مقابله با آلودگی هوا، یا مقابله با آتش سوزی در جنگلها –صرفنظر از درست و موثر بودن یا نبودن این روشها برای اهدافی که به کار می روند- با هیچ مطالعه علمی معتبر و منتشر شده ای به تحریک وقوع زلزله ها نیانجامیده است.

6- زلزله ریگان نشان از جنبا بودن بخش شرق و جنوب شرقی ناحیه لوت دارد، و یادآوری مهمی –با کمترین تلفات ممکن- برای ماست که اگر همین اتفاق در نزدیکی مناطق جمعیتی ما رخ می داد، بدون شک فاجعه ای شبیه به زلزله بم 1382 در کشورما تکرار می شد. البته این بار به خیر گذشت، ولی همانطور که در زلزله 5 دیماه 82 شاهد بودیم، همواره اینطور نخواهد بود. موضوع کاملا جدی است، و با شوخی هایی شبیه اختراع فناوری و سامانه های پیش بینی زلزله نمی توان در موردش تدبیر کرد. ضمنا این نوع شوخی ها را –اختراع های یاد شده را عرض می کنم! - نیز در حد گفتگوهای روزمره رسانه ای می توان تلقی و تحمل کرد، ولی اصل مساله کاملا جدی است. هم از نظر علمی و هم از نظر پرداختن به موضوع از جنبه آمادگی و مدیریت بحران بسیار پیچیده و جدی است. زلزله ریگان هشدار مهمی بود برای اتفاقهای مخرب بعدی آماده شویم.

گفتگو با خبرگزاری مهر: تصاویر نقشه‌های زلزله استان کرمان/ زلزله دیشب می توانست فاجعه ملی باشد

2010-12-21T23:03:00.001+03:30

گزارش اختصاصی مهر / تصاویر نقشه‌های زلزله استان کرمان/ زلزله دیشب می توانست فاجعه ملی باشد
خبرگزاری مهر - گروه فناوریهای نوین: زلزله فهرج که جزء زلزله های شدید محسوب می شود و بیش از 30 پس لرزه نیز داشته است به گفته معاون پژوهشی پژوهشگاه اگر این زلزله در منطقه ای پر جمعیت تر اتفاق می افتاد می توانست فاجعه ای ملی رخ دهد.
به گزارش خبرنگار مهر، زلزله ای با بزرگای 2/6 ریشتر در ساعت 22 و 12 دقیقه و 2 ثانیه شب گذشته دوشنبه 29 آذرماه رخ داد. این زلزله در شرق استان کرمان در مسیر بم به زاهدان بوده و سه استان سیستان و بلوچستان، کرمان و یزد را لرزانده است.

کانون این زلزله در مرز سیستان و بلوچستان و کرمان بوده و بیشترین خسارات وارده در روستاهای "حسین آباد"، " شهداد شهیکی" و "غلام شهیکی" گزارش شده است. جمعیت این مناطق بیش از پنج هزار نفر تخمین زده می شود.

دکتر مهدی زارع معاون پژوهشی پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله در گفتگو با خبرنگار مهر، عمق این زلزله را 15 کیلومتری زمین دانست و افزود: کانون زلزله در جنوب فهرج و شمال غرب بزمان - جایی که کوه آتشفشان "بزمان" قرار دارد- است.

وی بزگای این زلزله را 2/6 ریشتر اعلام کرد و اظهار داشت: از نظر استانداردهای بین المللی، زلزله هایی که با بزرگای بیش از 6 ریشتر باشد به عنوان زلزله های شدید معرفی می شود. زلزله اخیر در کرمان نیز جزء زلزله های شدید بوده به گونه ای که در کلیه استانهای جنوب شرقی احساس شده است.

معاون پژوهشی پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله با تاکید بر اینکه بر اثر زمین لرزه شب گذشته، علاوه بر استان کرمان، لرزشهایی در استانهای هرمزگان، خراسان جنوبی، هرمزگان، سیستان و بلوچستان و یزد احساس شد به مهر گفت: خوشبختانه این زلزله در مناطق کم جمعیت رخ داد. چنانچه این زلزله در شهرهای بزرگتر اتفاق افتاده بود تبدیل به فاجعه ملی می شد.

اولین لرزش در ساعت 22 شب گذشته

زارع با اشاره ثبت لرزه های زلزله شب گذشته فهرج یادآور شد: اولین لرزشهای این زلزله در ساعت 22 و 20 دقیقه شب گذشته ثبت شده است.

پس لرزه های زلزله کرمان همچنان ادامه دارد

معاون پژوهشی پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله با اشاره به پس لرزه های این زلزله به مهر گفت: بزرگترین پس لرزه های این زلزله در ساعت 1 و 40 دقیقه بامداد امروز سه شنبه 30 آذرماه با بزرگای 7/4 ریشتر ثبت شده است.

وی با تاکید بر اینکه پس لرزه های زلزله فهرج همچنان ادامه دارد، اضافه کرد: تاکنون 30 پس لرزه از این زلزله گزارش شده است.

نقشه های زلزله فهرج

به گزارش مهر، پژوهشگاه زلزله شناسی و مهندسی زلزله نقشه هایی از شدت زلزله، منطقه زلزله و شدت حرکت زمین را تهیه کرده است که در زیر مشاهده می شود:

زلزله 29-9-89 با بزرگای 6.5: در منطقه جنوب شرق نرماشیر و شمال غرب بزمان

2010-12-21T16:08:00.003+03:30

در ساعت ۲۲:۱۲ شب هنگام ۲۹-۹-۸۹، زلزله شدیدی با بزرگای گشتاوری ۶.۵ منطقه جنوب نرماشیر -فهرج- در استان کرمان و شمال غرب بزمان را به لرزه در آورد. خوشبختانه پهنه رومرکزی تقریبا خالی از سکنه بود ولی به هر حال خسارت ها و تلفاتی به روستاهای توابع نرماشیر در جنوب شرق بم وارد آمد. کانون زلزله در استان سیستان و بلوچستان و دست در مرز با استان کرمان واقع است. سازوکار ژرفی امتداد لغز و به احتمال زیاد پهنه گسله - یا گسلی به موازات گسله - کهورک با راستای شمال شرق- جنوب غرب و سازو کار امتداد لغز راستگرد مسبب این رخداد بوده است. به نظر می رسد که با اعلام آمار تلفات ۴ نفر در بخش خبری ساعت ۱۴ تلوزیون، شبکه ۱، و اینکه احتمال تلفات بیش از این نخواهد بود، یک رویداد مخرب که می توانست در صورت نزدیک بودن کانون آن به یک شهر مهم تلفات و خسارات فراوان به بار آورد در این مورد حداقل در منطقه ای تقریبا بسیار کم جمعیت رخ داده و عملا تلفات سنگین به بار نیاورده است که جای شکرش باقی است.
ضمنا نقشه لرزش زمین که در اینجا آمده و روی وب سایت پزوهشگاه هم قرار گرفته کار دانشجوی دکتری من، اقای مهندس شاهوار است که به عنوان تز دکتری اش روی این موضوع مشغول کار است و برای ایجاد این نوع نقشه ها - شدت دستگاهی- از ایشان سپاسگزارم.

Ashoura, Imam Hossein A.S., Ceremony, 2010, Tehran, Narmak, IRAN

2010-12-17T11:55:00.000+03:30

عكسهاي عزاداري عاشوراي 89 در نارمك تهران

2010-12-17T11:26:00.000+03:30

عكسهايي از مراسم عاشوراي ديروز ۲۵-۹-۸۹ در منطقه نارمك تهران گرفته ام بر روي گوگل، پيكاسا، آپلود كرده ام كه مي توانيد در اين لينك ببينيد.

عاشورا، عزاداري شيعيان براي حضرت ابي عبدالله-ع- و يارانش و اهميتش در وحدت اجتماعي

2010-12-16T10:10:00.002+03:30

امروز روز عاشوراست. پرشور ترین تظاهرات ملی و مذهبی بسیاری از ایرانیان و مردم شیعه در کشورهای عراق، لبنان، پاکستان، افغانستان، کشورهای حاشیه خلیج فارس و... در چنین روزی برگزار می شود. عزاداری مردم در این روز یادآوری مصائب سالار شهیدان و سرور آزادگان جهان در سال ۶۱ هجری است، آنکه زیر بار ظلم نرفت و در دفاع از حق و مبارزه با ستم، خون پاک خود، برادانش ، فرزندانش و اصحابش، دشت کربلا را گلون کرد. از نظر تاریخی دهم محرم ۶۱ هجری مصادف با ۲۱ مهرماه سال ۵۹ هجری شمسی، و ۱۳ اکتبر سال ۶۸۰ میلادی بوده است. از نظر وضع هوا ابتدای پائیز در بین النهرین - میانرودان - هوا در طول روز به دمای حدود ۳۵ درجه سانتی گراد می رسد و در حدود ۱۳۰۰ سال قبل نیز دمای هوا در هنگام ظهر به احتمال در همین حدود بوده و در شرایطی که در مقتلها آمده راه دسترسی به آب بر امام حسین و یارانش بسته بودند، همگی در تشنگی و در اوج مظلومیت به شهادت رسیدند. شهادت حضرت ابی عبدالله و یاران با وفایش تنها صحنه خشونت و ظلم تاریخ نبوده ولی اینکه امام -ع- نوه حضرت رسول -ص- بود و نحوه حرکت و شرایط زمان و مکان و نوع خشونتی که دستگاه خلافت ظالم یزد ، سپاهیان ابن سعد به کار بستند، موجب شده که نه تنها در مذهب شیعه این موضوع مهمترین نماد و سمبل مذهب شده است، بلکه بسیاری از غیر شیعه ها و غیر مسلمانان نیز با حرکت و قیام امام حسین در برابر ظلم دستگاه خلافت یزید ، به عنوان نماد قیام بر علیه ظلم و دفاع از حق و حقیقت و مظهر شهادت در طول تاریخ آشنا هستند.

از نظر اجتماعی و ملی، در زمانه مدرن، آن هنگام که مردمان سر به کار معیشت و زندگی خویشند -که البته لازم است باشند- و با گسترش ارتباطات مدرن و گوناگونی نحوه دسترسی به فناوری های جدید، بیم از دور شدن مردم از یکدیگر را موجب شده، و به اصطلاح فردیت روز به روز پر رنگتر می شود، گرامیداشت عاشورا و عزاداری برای حضرت ابی عبدالله-ع-، علاوه بر توسعه روحیه معنوی، بسط معارف دینی، پاسداشت سنت های نیک، و گرامیداشت و یادآوری فرهنگ اجتماعی با هویت اسلامی - ایرانی، به باور نگارنده موجب وحدت و چسبندگی اجتماعی بین مردم است. عوامل مختلفی در روزگار مدرن می توانند مردم را دسته دسته، و از هم جدا کند و در مقابل یکدیگر قرار دهد. گرامیداشتی از نوع مراسم عاشورا، مردم را از گروهها و دسته های مختلف اجتماعی با هر درجه از دانش، ثروت، تمول و هر نوع گرایش سیاسی، قومی، فرهنگی و هر زبان و لهجه محلی، می تواند به گرد هم آورد و ایجاد وحدت و همبستگی اجتماعی کند.

و چه زیباست که این مراسم عزاداری که مردمان خود و بر مبنای علاقه خویش، و با سلیقه و میل خود به آن می پردازند، رسم ها و آئین های نیکی از نوع همیاری، کمک به مظلومان و محرومان، اهدای خون، کمک و دعا به جان بیماران، اطعام نزدیکان و به ویژه نیازمندان، دعا و نیایش به درگاه خداوند متعال برای سعادت ملت، سلامت نزدیکان و همکارای و همفکری و تلاش جمعی -در جهت تقویت نهاد های مدنی، مردمی و اجتماعی- را به همراه دارد. فرهنگ و شعائر اسلامی که مردم در مراسم عاشورا به گرامیداشت آن می پردازند، به همراه یادآوری دفاع از حق، و ایستادگی در برابر ظلم و ستم و گرامیداشت خاندان رسول خدا -ص-، است، حاوی جلوه های زیبایی از فرهنگ والای اسلامی، نزد شیعیان است، فرهنگی که حاوی کمک و نوعدوستی، وحدت، دعا، نیایش و زیارت، و تقبیح خشونت است.

امروز در ابتدای دهه دوم از قرن بیست و یکم، ما به عنوان انسانهای ایرانی، با گرامیداشت عاشورا، و شهادت حضرت ابی عبدالله -ع-، غنای فرهنگی پاک و ارزشهای والای معنوی و انسانی را به نمایش می گزاریم. همزمان با پاسداشت فرهنگ عاشورا، وحدت اجتماعی و همدلی و همیاری بین مردمان بیش از هر زمان دیگر است. عزاداری عاشورا، گرامیداشت سنتهای نیک و فرهنگ والای نیاکان ماست، و همزمان یادآوری ارزشهای بزرگی چون دفاع از حق و پایداری در برابر ظلم. عاشورا برای ما تنها سالروز شهادت امام حسین -ع- و یارانش نیست، سالروز گرامیداشت ارزشهای والای فرهنگی، اجتماعی و انسانی ماست.

در دفاع از این ارزشها، هر چه ممکن است، با تاکید بر جنبه های نیک و خیرخواهانه و انسانی این روز بزرگ، برای وحدت و همدلی میان ملت ایران و همدردی با تمام مردمان مظلوم جهان و همنوایی فرهنگی با تمام شیعیان و آنها که به هر دلیل و با هر زبان، فرهنگ حسینی را پاس می دارند، بکوشیم.

از همه عزادان امام حسین بن علی -ع- التماس دعا دارم. برای سعادت و وحدت ملت ایران، و همچنین شفای مریضان و نیکروزی محرومان، یتیمان و فراموش شدگان دعا کنیم و در کمک به هم نوع هر چه می توانیم در این ایام بکوشیم.

مطلب من در مورد ميزباني قطر براي جام جهاني در ويژه نامه شرق

2010-12-13T07:59:00.000+03:30

مطلب من در مورد ميزباني قطر براي جام جهاني ۲۰۲۲ در ويژه نامه شنبه ۲۰-۹-۸۹ روزنامه شرق در اين آدرس آمده است.

گزارش ششمين گردهمايي انجمن نوريهاي مقيم تهران - آذر 89

2010-12-06T10:38:00.000+03:30

بعد از ظهر جمعه گذشته ۱۲/۹/۸۹ ، ششمین گردهمایی انجمن نوریهای مقیم تهران در تالار معلم در خیابان ولیعصر، بالاتر از میدان ونک برگزار شد. در این برنامه بر جنبه های فرهنگی و اجتماعی شهرستان نور تاکید ویژه شد. ضمن اجرای برنامه موسیقی سنتی توسط گروه موسیقی سنتی پارپیرار از شهر نور، برنامه شعر خوانی از سوی شاعران نوری، به ویژه آقای افشین علا، شاعر شناخته شده کودک اجرا شد. ضمنا به یاد خواننده بزرگ موسیقی سنتی ایران ، زنده یاد غلامحسین بنان - شخصیت شناخته شده و به یاد مانندی نوری، در عالم هنر ایران- که بیست و نه سال قبل درگذشت، از همسر ایشان که در مراسم حاضر بودند تجلیل به عمل آمد. در این برنامه آقایان مهندس نواب و اباصلت بینایی از مدیران انجمن نوریها گزارشی از وضعیت انجمن ارائه کردند و آقای محسنی از پیشکسوتان هنر طراحی فرش ایران و عضو انجمن، طی سخنانی از جایگاه فرهنگی و اجتماعی و تاریخی منطقه نور سخن گفتند. چند بارهم در مراسم از زنده یاد علی اسفندیاری - نیما یوشیج - که به حق به عنوان پدر شعر نو ایران شناخته می شود یاد شد و قسمتهایی از شعرهای این شاعر بزرگ سرزمین ما توسط شاعران حاضر در مراسم قرائت شد. در پایان نیز برنامه تجلیل و قدردانی یه ویژه از فارغ التحصیلان دوره های دکتری در ایران ، که از منطقه نور بودند و همچینن از مهندس صادقی معاون محیط بانی منطقه نور که برای حفاظت از محیط زیست نور، در ماههای گذشته با به خطر انداختن جان خود یه مقابله با سارقان و قاچاقچیان جنگل پرداخته بود و به شدت نیز مجروح شده بود، اجرا شد. به طور کلی مراسم بسیار خوبی بود و نوریها از تهران و حتی از نور - شهر ها و روستاهای مختلف، آنها که خبر شده بودند - در آن شرکت کردند.

فايل صوتي برنامه راديو ايران، مانور زلزله و ايمني - 8 آذر 89

2010-12-03T09:31:00.000+03:30

فايل برنامه زنده راديو ايران به مناسبت مانور زلزله و ايمني در روز ۸ آذر ۸۹ را در اينجا قراردادم. مجري اين برنامه آقاي ناصر خيرخواه و كارشناس بخش عمده اي از برنامه نيز خودم بوده ام.

چگونه قطر براي ميزباني جام جهاني 2022 پذيرفته شد؟

2010-12-03T09:11:00.000+03:30

دیشب دوم دسامبر ۲۰۱۰ ، ۱۱ آذر ۸۹ ، پس از دو روز رقابت هیئت های نمایندگی از کشور های مختلف در مقر فیفا در زوریخ سوئیس، روسیه به میزبانی جام جهانی فوتبال ۲۰۱۸ و قطر به میزبانی جام جهانی ۲۰۲۲ انتخاب شد. اگر انتخاب روسیه به میزبانی جام جهانی ۲۰۱۸ خیلی دور از دهن نبود و البته روسیه در این رقابت رقبای مهمی نظیر انگلیس، و اسپانیا-پرتقال و ... را پشت سر گذاشتند، ولی قبول میزبانی قطر برای جام جهانی ۲۰۲۲ به نظرم خیلی عجیب بود.

در اینکه قطر کشور بسیار کوچک و البته ثروتمندی در حاشیه جنوبی خلیج فارس -با منابع گسترده نفت و به ویژه گاز- است که با پول ظاهرا هر کاری بخواهد می کند، تقریبا کسی شک ندارد، قطر کشوری است که با ۱۱۴۳۷ کیلومتر مربع که در ۱۸ دسامبر سال ۱۹۷۱- ۱۳۵۰ هجری شمسی - از مستعمرات انگلیس به استقلال رسید. این کشور از بدو استقلال تحت حکومت آل خلیفه اداره می شود. بر اساس آنچه در سایت ویکیپدیا آمده جمعیت آن در سال ۲۰۱۰ - امسال - ۱۶۹۵۵۶۳ نفر یعنی زیر دو میلیون نفر است. منابع آب تقریبا ندارد و تولید ناخالص داخلی آن در سال ۲۰۰۹ حدود ۸۳ میلیارد دلار و میانگین تولید ناخالص داخلی به اعضای هر نفر حدود ۶۹ هزار دلار است. در مالکیت میدان گازی پارس در خلیج فارس با کشور ما مشترک است و البته بسیار زودتر از ما دست به بهره برداری از این میدان گازی زده است.

قطر در سال ۲۰۰۶ - ۱۳۸۵ هجری شمسی - میزبان پانزدهمین دوره بازیهای آسیایی بود. از موارد دیگری که این شبه جزیره جنوب خلیج فارس را در دو دهه اخیر در دنیا معروف کرده است، یکی شبکه تلوزیونی الجزیره است و دیگری شرکت هواپیمای قطر -قطر ایرویز- که هر دو سعی کرده اند تا جنبه های هر چه بیشتر مثبتی برای کشور قطر باشند.

آنچه در تعیین میزبان جام جهانی در سالهای اخیر به عنوان معیار مطرح شده است، داشتن جمعیت مشتاق و فعال در امر فوتبال، ترجیحا حضور قبلی کشور کاندید میزبانی در جام های جهانی قبلی فوتبال، امکان رشد بعدی فوتبال در آن کشور، داشتن یا امکان احداث زیر ساخت مناسب برای میزبانی (از ورزشگاه گرفته تا امکان تردد، گردشگری و ...) آب و هوای مناسب در زمان برگزاری جام جهانی (معمولا خرداد ماه و تیرماه) و برقراری آرامش کافی در آن کشور، برگزاری نوبتی جام جهانی در قاره های مختلف و... بوده است . توجه کنید که از این ملاکهای مشهور، کشور قطر غیر از امکانات وسیع مالی و بنابراین شانس خوب برای توسعه زیر ساخت مناسب، ایجاد تصویری جهانی آرام و رو به رشد، عملا هیچ کدام از ملاکهای دیگر را ندارد! یعنی نه جمعیت انبوه فعال در ورزش فوتبال دارد، نه آب و هوای مناسب در هنگام جام جهانی -دمای قطر در خرداد و تیر به حدود ۴۵ تا ۵۰ درجه سانتی گراد می رسد-، نه زیر ساخت مناسب، نه سابقه حضور در جام جهانی و نه هیچ گونه افتخار قبلی قاره ای در زمینه قوتبال. اینکه قطر در سالهای اخیر توسعه خوبی یافته و به لطف وجود منابع وسیع مالی و برنامه ریزی و اجرای مناسب و منظم، در زمینه رسانه ای و ایجاد شرکت هواپیمایی مشهور در منطقه بسیار موفق عمل کرده است، شکی نیست. در این نیز تردید نیست که کشور های جنوب خلیج فارس در مسیر توسعه با داشتن طرح جامع -مستر پلن- برای توسعه خود گامهای خوبی برداشته اند. به خاطر داشته باشیم که این کشور ها به ویژه امارات متحده عربی و قطر روابط گسترده ای با ایالات متحده و انگلیس داشته و البته از این نظر رقیب یکدیگر هم محسوب می شوند.

ولی واقعا در مقرر فیفا چه می گذرد که از میان ایالات متحده ، با سابقه میزبانی جام جهانی، استرالیا، کره جنوبی -که این یکی هم سابقه میزبانی و البته سابقه ای درخشان حداقل در آسیا در زمینه فوتبال دارد-، ژاپن و قطر، این کشور کوچک قطر است که به عنوان میزبان جام جهانی ۲۰۲۲ انتخاب می شود؟ اگر سابقه فوتبالی را در نظر بگیریم، یا جمعیت، یا توسعه یافتگی، یا جمعیت مناسب و قابلیت رشد آینده فوتبال در آن کشور ها و اب و هوای مناسب، هر یک از کشور های دیگر رقیب قطر، مزیتهای متعددی نسبت به قطر داشته اند. در خبر های دیشب آمده بود که تیم قطری که برای میزبانی تلاش می کرد، حدود دویست و پنجاه میلیون دلار در این راه هزینه کرده است. ضمنا در رقابت برای کسب میزبانی قول داده است که بین ۳۰ تا ۴۰ میلیارد دلار برای توسعه زیر ساخت مناسب برای برگزاری جام جهانی هزینه کند. ضمنا خبر های دیگری در روزنامه های اروپایی مطرح بود مبنی بر اینکه اعضای تصمیم گیر در فیفا ممکن است تحت تاثیر حمایتهای گوناگون و تطمیع هیئت های میزبانهای مختلف قرار گفته و غیر شفاف عمل کرده باشند.

به هرحال اینکه یک شبه جزیره کوچک در جنوب خلیج فارس، به طور نقطه ای بسیار توسعه یافته و علاوه بر منابع مالی، برنامه ریزی، طرح جامع و پیشرفت خوبی هم به ویژه در دو دهه گذشته داشته، و البته در تعاملات بین المللی نیز در جهت ایجاد یک چهره طرفدار ایالات متحده از خود عمل کرده است، همگی می فهمیم، ولی نمی فهمیم که چطور این کشور می تواند در گرمای حدود ۵۰ درجه ظهر های خرداد ماه ۱۴۰۱ هجری شمسی میزبانی جام جهانی را به عهده بگیرد؟ خودشان گفته اند که در محیط ۱۲ استادیومی که خواهند ساخت، دمای هوا را در حدود ۲۵ درجه سانتی گراد حفظ خواهند کرد، که البته استفاده جالبی از علم و فناوری - با هزینه بسیار زیاد- خواهد بود. به نظر همه چیز در فیفا حالت تجاری -بیزینس- به خود گرفته است، چرا که پس از انجام جام جهانی ۲۰۲۲، چه ملتی می خواهد در این ورزشگاهها - ظاهرا ۱۲ ورزشگاه سوپر مدرن- به توسعه فوتبال در منطقه کمک کند؟ البته متوجه می شوم که بالاخره لیگ های مختلفی و مسابقات متفاوتی ملی و بین المللی خواهند داشت. از نظر خود قطری ها یک نقطه هدف -بنچ مارک- خوب و مهم برای ۱۲ سال دیگر ایجاد شده و می توانند و باید برای توسعه همه جانبه و مدرن کردن همه چیز و البته رشد اقتصادی هرچه بیشتر و ... تلاش همه جانبه کنند. ولی این توسعه نقطه ای چه حسنی برای ملتهای متطقه خواهد داشت؟ البته عده زیادی -و لابد تعداد بسیار زیادی از هموطنان من- برای تماشای بازیهای ۲۰۱۲، به قطر خواهند رفت و لازم نیست تا راه دوری بروند. ولی همچنان این سوال در ذهنها باقی می ماند که اعضای هیئت رئیسه فیفا توسعه را چطور می بینند و به توسعه فوتبال در جهان و میان ملتها چگونه فکر می کنند؟ اصلا به این می اندیشند که به غیر از داشتن زیر ساخت، و حامیان مالی مناسب و امکان عالی برای بیزینس بین المللی-که اکنون و در ۱۲ سال آینده در جایی مانند قطر به خوبی اماده و فراهم است-، آیا امکان رشد و توسعه فوتبال، و اساسا توسعه اقتصادی و همه جانبه از طریق دادن میزبانی حداقل به کشور هایی که در زمینه فوتبال سابقه داشته و زمینه خوبی دارند، نمی توان عادلانه تر رفتار کرد؟!

البته از نظر فوتبال ملی ما، برای ۱۲ سال آینده تکلیف میزبانی معلوم شده است، خوب است فوتبال ما هم برای ۱۲ سال آینده و حضور در جامهای جهانی ۲۰۱۴ برزیل، ۲۰۱۸ روسیه و ۲۰۲۲ قطر برنامه ریزی مناسب کند. الان اگر روی نسلی از نخبگان نوجوان در سنین حدود ۱۰ تا ۱۵ سال برنامه ریزی علمی و مدرن کنیم، در سال ۲۰۲۲، نسلی قابل اعتماد از نظر کسب نتیجه از تخبگان ورزشکار در سنین حدود ۲۲ تا ۲۷ سال خواهیم داشت که تیم ملی ما را شکل خواهند داد. استفاده از علم و فناوری در دنیای امروز و بهر گیری از تجربه های علمی/ورزشی کشور های دیگر به همین کار می آید.

احسان حدادی ، قهرمان پرتاب دیسک بازیهای آسیایی : فریاد برو! برو! برای دیسک در حال پرواز

2010-11-26T10:19:00.001+03:30

شانزدهمین دوره بازیهای آسیایی در گوانگ ژو چین به روز های آخر خود رسیده و همچنان با عملکرد خوب کاروان اعزامی ایران، ما در مقام چهارم قرار داریم. روز چهارشنبه یک صحنه جالب در مسابقات پرتاب دیسک، نحوه مدال گرفتن و ابراز احساسات احسان حدادی قهرمان ایرانی پرتاب دیسک بود. احسان حدادی قبل از هر پرتاب ، تماشاگران حاضر در استادیوم را تشویق به دست زدن ریتمیک برای شارژ خود می کرد. در پرتاب ماقبل نهایی خود که بهترین پرتاب را انجام داد و دیسک را تا ۶۷.۹۹ متر پرتاب کرد، پس از رها شدن دیسک از دستش و در هنگامی که دیسک با آخرین فشاری که خود آورده بود مسیر یاد شده را طی می کرد، دستش را در حال خطاب به دیسک گرفته بود و فریاد می زد برو! برو! ... انگار که دیسک را تشویق می کند تا هرچه ممکن است طولانی تر برود!!! این صحنه بسیار جالب بود و انگار که قهرمان ما یک فیلم سینمایی ورزشی بسیار زیبا و کوتاه را خودش نوشته، خود کارگردانی می کند، خودش هم به نحو احسن بازی هم می کند! اتفاقا امروز جمعه صبح ۵ آذر ماه دیدم که از این ماجرا بچه های گروه ورزش شبکه سه تلوزیون یک کلیپ حدود ۳ دقیقه ای درست کرده اند و با آهنگی ضربی و مناسب این صحنه ها پحش کردند که جالب بود. صحنه آخر این کلیپ نگاه زیر چشمی، غرور آمیز و چپ چپ احسان حدادی به دوربین تلوزیونی بود که از فاصله نزدیک از او بر روی سکوی دریافت مدال فهرمانی اش فیلم می گرفت!

یادمان نرود که محمد صمیمی قهرمان دیگر ایرانی هم موفق شد در همین ماده مدال برنز بگیرد. واکنش های برادرش که مربی گری او را به عهده داشت و کارگردان تلوزیونی به خوبی پس از هر پرتاب تصویر مربی را هم نشان می داد بسیار جالب بود. هنر پخش تلوزیونی با هنرنمایی ورزشی و نمایشی! ورزشکاران ما بسیار جالب از آب در آمد. از احسان حدادی و محمد صمیمی بسیار متشکرم و امیدوارم به ویژه احسان حدادی در مسابقات جهانی و المپیک بدرخشد.

آيا هوش ايراني با متوسط هوش مردم در جهان متفاوت است -نگاهي به بهره هوشي

2010-11-24T10:49:00.003+03:30

امسال در حاشیه مراسم بزرگداشت و اهدای جوایز چهره¬های ماندگار در تاریخ پنج شنبه 25/8/89، یکی از میهمانان (و نه از برگزیدگان چهره های ماندگار) در مصاحبه با گزارشگر تلویزیون، که در بخش¬های مختلف خبری پخش شد، ذکر کرد که در یک جستجوی اینترنتی در دو سایت کانادائی (که مشخص نکرد که به کدام مؤسسه یا فرد مربوط هستند) دیده است که "هوش ایرانی¬ها یازده برابر هوش متوسط جهانی است"!.
نگارنده بر اساس علاقه شخصی تصمیم گرفت تا در اینترنت و منابع چاپی موجود، از طریق بررسی مستندات، صحت و یا احتمالاً سقم این مسأله را جستجو کند. در پایان این جستجو نتایجی متفاوت با ادعای گوینده این عبارت در مصاحبه تلویزیونی یافت و به همین دلیل تصمیم گرفت تا این چند خط یادداشت را برای علاقه¬مندان احتمالی تنظیم کند.

1- بهره هوشی
Intelligence Quotient
یا
IQ
چیست؟
اگر قرار باشد تا تفاوت هوش انسانها با هم سنجیده شود، لازم است تا پارامتر اندازه گیری به صورت کمّی به عنوان یک مقیاس که قابل کاربرد برای همة گروههای مورد سنجش باشد، تعریف شده و به کار آید. در مورد سنجش هوش انسانها از پارامتری به نام
IQ
(یا بهره هوش) استفاده می¬شود. اما IQ چیست؟ سنجه هوش
(IQ)
عددی است که از یکی از چندین آزمون استاندارد شده نتیجه می¬شود این آزمونها برای تخمین هوش آدمی طراحی شده¬اند. عبارت IQ ابتدا توسط دانشمند روانشناس آلمانی "ویلیام اشترن" در سال 1912 برای سنجش هوش بچه¬ها ابداع شد. روشهای دیگر برای چنین سنجشی در ابتدای سدة بیستم توسط "آلفرد بینه" و "تئودو سیمون" ارائه گردید تا بتوان نسبت بین سن مغزی
mental age
به سن شناسنامه¬ای
chronological age
محاسبه کرد. معمولاً
IQ
در محدوده¬ای عددی بین صفر تا صد (یا کمی بیش از آن) اندازه¬گیری و بیان می¬شود، و انحراف معیاری در حد 15 دارا است.
مقدار بهره هوشی
IQ
البته به طور نسبی با میزان بهداشت، مرگ و میر، شرایط اجتماعی و فرهنگی والدین و در درجه¬ای کمتر به میزان هوش والدین مربوط است. مقداربهره هوشی اندازه¬گیری شده برای جمعیت¬های مختلف از ابتدای دهه بیست میلادی به میزان 3 درجه در هر دهه افزایش نشان می¬دهد و همین موضوع بحث-های گوناگونی را در این مورد برانگیخته است، که آیا این سنجش و روش شناسی متغیر و در حال اصلاح در زمان است که موجب این تفاوت شده است و یا واقعاً میزان بهره هوشی در هر دهه در حال افزایش است. به هر حال این روانشناس آمریکائی "لویس ترمن" بود که اصلاحاتی در مقیاس سنجش هوش بینه- سیمون به عمل آورد و به کار بردن نسبت سن مغزی به سن شناسنامه¬ای که از سوی اشترن به عنوان
IQ
معرفی شده بود، در نهایت با به کار بردن مقیاس استانفورد- بینه در سال 1916، سنجه¬ای برای هوش عمومی وضع نمود. هم اکنون استانداردهای جدید توسعه بسیار یافته و روشهای گوناگونی برای سنجش موجود است. مثلاً به عنوان یکی از شاخص، "توانائی شناختی"
Cognitive Ability
مطرح است.

2- آیا هوش ملتهای مختلف با هم متفاوت است؟
معمولاً در بحث¬های روزمره، بعضی از مردم به دنبال دلایل موفقیت¬ انسانهای دیگر می¬گردند. و چه بسا یکی از اولین پارامترهایی که به ذهنشان می¬رسد، مسأله هوش افراد موفق است. البته دلایل دیگر نیز در این موضوع حائز اهمیت است. مثلاً احساس ملی گرائی افراطی و افسانه¬ای بعضی از مردم در ملیت¬های مختلف (اکثراً توسعه نیافته و دارای احساس تحقیر) را وامی¬دارد تا بر اساس داده¬های ناموجود و شنیده¬های غیرمستند، و یا مثال آوردن از چند نابغه یا انسانهای شاخص که علاوه بر اینکه هموطن خودشان هستند، در عرصه¬های مختلف جهانی (از علم گرفته تا هنر، ادبیات، ورزش و ...) خوش درخشیده¬اند، ملت خود را به عنوان ملت شاخص معرفی کنند که اگر حقشان ضایع نمی¬شد، مثلاً امروزه نباید وضعشان در حد کشورهای جهان سوم یا در حال توسعه می¬بود، و در حقیقت جایگاه و شأن آنها بسیار شایسته¬تر از آن است که امروز می¬بینیم. نگارنده این یادداشت چنین حالاتی را شخصاً علاوه بر مملکت خویش، در کشورهایی نظیر اندونزی، ترکیه و الجزائر نیز مشاهده کرده است. همین حالت در مورد بعضی دانشگاههای (بیشتر خصوصی) که کیفیت¬های استاندارد و مورد قبول (بین المللی و وزارت علوم ایران) را رعایت نمی¬کنند نیز بعضاً دیده می¬شود. به نحوی که هرگاه مورد انتقاد واقع می¬شوند، بلافاصله به چند چهره شاخص به عنوان دانشجوی فارغ التحصیل از مجموعه آن دانشگاه اشاره می¬کند، و بلافاصله نتیجه می¬گیرند که بنابراین، ما دانشگاه موفقی داریم که با انتقادهای ناروا و ظلم مورد واقع شده¬است. بدون اینکه بیان کنند آن تعداد فارغ التحصیل شاخص اساساً چند درصد (یا چند صدم درصد) از کل دانش آموختگان آن دانشگاه را تشکیل می¬دهد. به هر حال این مورد را (که به مقایسه دانشگاه¬ها و تبلیغات بعضی از آنها مربوط است) چون مربوط به موضوع اصلی این مقاله نیست فعلاً وامی¬گذاریم.
در مقاله¬های منتشره در سالهای اخیر بررسی متوسط بهره هوشی
(IQ)
در کشورهای مختلف دنیا پرداخته شده است. مثلاً لین و میسن برگ
(Lynn & Meisenberg, 2010)
در جلد 38، مجله
"هوش"
(Intelligent)
در مقاله خود بهره¬های هوش ملی را برای 108 ملت دنیا مقایسه کرده¬اند. آنها نشان داده¬اند که این سنجش¬های ملی به عنوان یک شاخه جدید از علوم جامعه شناختی مورد استقبال قرار گرفته است، و آنها نسبت¬های شاخص بین تفاوتهای اقتصادی، جمعیت¬شناختی، و همه¬گیری نتیجه ها را در سطح آن کشور توضیح داده اند، البته بعضی از منتقدین سنجه هوش ملی را بی معنی می¬دانند. این محققان دانشگاه آلستر، ایرلند شمالی با بررسی اعتبار بهره هوشی ملی با در نظر گرفتن میزان موفقیت آموزش دانش آموزان در درسهای ریاضیات، علوم و درک مطلب در 108 کشور جهان، نشان دادند که بهره هوش ملی دارای اعتبار علمی کافی است. در بررسی این پژوهشگران سنجش هوش ملی برای ایران 84، ژاپن 105، مالزی 92، الجزائر 83، آرژانتین 93، ارمنستان 92، بحرین 81، آمریکا 98، فرانسه 98، مصر 83 و زیمباوه 72 نشان داده شده است. البته نگارنده یادداشت حاضر از میان 105 کشور معرفی شده توسط لین و میسن برگ، یازده کشور را با تنوع از کشورهای جهان سوم، در حال توسعه و توسعه یافته را به انتخاب خود در اینجا بیان نمود. این بررسیها نشان می¬دهد که بر اساس شاخص مورد استفاده توسط پژوهشگران یاد شده بهره هوش ملی برای ایران در حد متوسط جهانی است و برتری معنی داری را نسبت به سایر کشورها نشان نمی¬دهند و کمابیش با هوش ملی در سایر کشورهای در حال توسعه نزدیک است.

3- خودسنجی و دیگرسنجی چه تأثیری در میزان اعلام IQ دارد
همواره این موضوع مطرح است که اگر هر فرد یا گروهی از سنجشگران به سنجش خود یا هموطنان با هم گروههای جمعیتی خود بپردازند، احتمال برآورد جانبدارانه وجود دارد. فرنهام
(Furnham, 2010)
در مقاله¬ای در مجله علمی "شخصیت و تفاوتهای فردی"
(Personality and Individtel Differences)
نشان داده است که مثلاً مردان همواره در خودسنجی، خود را باهوشتر از زنان ارزیابی می¬کنند! این موضوع نشان می¬دهد که اگر بنابر قضاوت فردی باشد، چه بسا حس خودخواهی افراطی و خیال بافی، موجب قضاوتی گزینشی و جانب دارانه شود و عملاً شخص خود و ملت خود را باهوش¬تر ارزیابی کند.

4- آیا بهره هوشی قابل تغییر است؟
این سؤال همواره مطرح است که آیا بهره هوشی قابل تغییر است یا نه. مطالعات موجود در دهه اول از سده بیست و یکم نشان می¬دهد که عوامل محیطی، خانوادگی، غلط یا جانبدارانه بودن سنجش¬های قبلی و عوامل ژنتیکی همگی از موضوعاتی هستند که می¬توانند به تفاوت در سنجش¬های جدیدتر (نسبت به سنجش های قبلی) بیانجامد، بنابراین بهره¬های هوش قابل تغییر هستند. از سوی دیگر نقش شاخص مهمی نظیر آموزش و تلاش فرد برای یادگیری از مشخصه¬هایی است که می¬تواند به رشد بهره هوشی فرد و بهره هوشی ملی بیانجامد. بنابراین به خاطر داشته باشید که یک کشور در فرآیند توسعة خود می¬تواند به تدریج با رشد بهره هوش ملی مواجه باشد. ضمناً عوامل ژنتیکی در مطالعاتی که در ایالات متحده آمریکا انجام شده در مورد حدود نیمی از کودکان به عنوان عامل مؤثر بر میزان بهره هوشی کودکان خود را نشان می¬دهند. ضمناً یک عامل مهم در میزان بهره هوشی در یک کشور میزان بهره¬مندی آحاد آن کشور از بهداشت و سلامت در آن کشور است. این سلامتی به ویژه از نظر سلامت روان افراد آن کشور اهمیت ویژه می¬یابد.

5- رده¬بندی کشورها از نظر سنجه هوش ملی
(IQ)
در بررسی¬هایی که لین و فانهانن
(Lynn, Vanhanen, 2002)
انجام داده در کتابی تحت عنوان "بهره هوشی و ثروت ملل"
(IQ and Wealth of Nations)
منتشر کردند، به مقایسه تولید ناخالص داخلی
(GDP)
و بهره هوشی ملی
(National IQ)
متوسط درملل مختلف پرداختند. همانطورکه در بخش¬های قبلی این یادداشت آمد، این مقایسه مورد بحث و مناقشه فراوان است و بعضی محققان آن را بی معنی می¬دانند. به هر حال لین و فانهانن، در این کتاب ذکر می¬کنند که متوسط سنجه هوش ملی هر کشور یکی از عوامل ( نه تنها عامل) مؤثر در ثروت ملی و رشد اقتصادی کشورهاست. کتاب بعدی این محققان در سال 2006 با عنوان "سنجه هوش ثروت جهانی" منتشر شد. بر اساس این نظریه برای سنجه هوش رده بندی برای 82 کشور جهان انجام شده است که اولین کشور هنگ کنگ و کشورهای بعدی به ترتیب کره جنوبی، ژاپن، تایوان، سنگاپور، اتریش، آلمان، ایتالیا، هلند، سوئد و سوئیس هستند. کشور اول، هنگ کنگ با بهره هوشی متوسط 107 است و آخرین کشور گینه استوائی با بهره هوشی متوسط 59 است. فرانسه و آمریکا با بهره هوشی متوسط 98 در رده نوزدهم، و ایران با بهره هوشی متوسط 84 در رده پنجاه و چهارم قرار دارد. البته همانطورکه ذکر شد. بحث¬های فراوانی در این مورد وجود دارد، ولی به هر حال اگر این تقسیم بندی لین و فانهانن (2002) را بپذیریم، کشورما در رده¬های میانی بهره هوشی متوسط در میان کشورهای دنیا قرار می¬گیرد. البته میزان و آهنگ رشد اقتصادی هر کشور در این نوع تقسیم بندی از عوامل مؤثر بوده است.

6- هوش فاکتوری نژادی و ملی نیست
بر اساس بررسی مختصر به عمل آمده در یادداشت حاضر مشخص است که بهره هوشی و میزان آن عملاً بر اساس هیچ تقسیم بندی و استاندارد شناخته شده و منتشر شده¬ای بر عوامل نژادی، رنگ پوست، قوم و ملیت مرتبط نیست. گرچه در تمام تقسیم بندی¬های بهره هوشی، یک عامل را توارث و ژنتیک و میزان هوش پدر و مادر در نظر می¬گیرند ولی هم اکنون مشخص شده است که مهمترین عامل برای بالاتر بودن هوش یک ملت، میزان و نحوه و کیفیت آموزش، محیط مناسب، استانداردهای سلامت تن و روان و در نهایت تلاش و کوشش فرد است که می¬تواند به رشد مغزی بیشتری در فرد کمک کند. هیچ قومی و نژادی نمی¬تواند مدعی برتری نژادی و ملی بر اقوام دیگر باشد و انسانها همه با هم برابرند. آنچه که افراد بشر را از نظر هوش متفاوت می¬کند علاوه بر آموزش و شرایط محیطی مناسب و سالم بودن، تلاش خود فرد است. حال اگر در هر قوم و ملتی یک گروه کوچک از جامعه به عنوان نابغه قابل رده¬بندی باشند، به هیچ عنوان نمی¬توان با پر رنگ کردن آن گروه کوچک برتری نژادی و قومی و ملی آن ملت را به رخ دیگران کشید و به تبلیغات بیهوده دست زد. همانطورکه در همه اقوام و ملتها می¬توان درصد کوچکی از مردم را یافت که از بهره هوشی الزاماً پایین (به دلیل مسائل ژنتیکی و توارث) برخوردارند، و ما مجاز نیستم که این گروه کوچک را در آن قوم و ملت پررنگ نشان دهیم و الزاماً آن قوم و ملت را به عنوان مردمانی کم هوش معرفی کنیم. در پایان لازم به یادآوری است که بهره هوشی میانگین و مطلوب در مردم مختلف در حدود بهره هوشی
IQ 100
است و در همین حد نیز بسیاری از روان شناسان معتقدند که در هر زمینه¬ای از علم و فناوری هر فردی –از هر قوم و نژاد و رنگ و ملی- می¬تواند حتی تا حد دکتری تحصیل کند.
در این یادداشت مقصود آن بود که با ارائه اطلاعات درست، از اغراق و بزرگنمایی بیهوده از منابع نامعلوم اینترنتی (نظیر آنکه بهره هوشی ملت ایران یازده برابر متوسط جهانی است!) جلوگیری شود و بدین ترتیب با رجوع به "علم" از شبه علم اجتناب گردد. اینگونه تعریف از ملت ایران بیشتر از اینکه مایه فخر و مباهات باشد، خدای نکرده موجب وهن خواهد بود، چرا که تعریف دروغین فرقی با تهمت زدن ندارد. گرچه این نوع تعریف های غیر واقعی ممکن است به صورت مسکن دردهای تاریخی و هویتی بعضی از مردم جواب دهد و برای لحظاتی آنها را خوشحال کند، ولی هم بی پایه است و هم بر خلاف تعالیم آسمانی ، و اخلاق انسانی است. چنین دیدگاههای خطرناکی می تواند به فجایع بزرگ هم بیانجامد که البته هرگز در مورد ملت ایران هرگز چنین مباد.

بازيهاي آسيائي گوانگ جو- چين: عملكرد خوب ورزشكاران ايراني

2010-11-19T20:14:00.001+03:30

شانزدهمين دوره بازيهاي آسيايي از هفته قبل در گوانگ جو چين آغاز شد. در پابان روز هفتم بازيها، در امروز جمعه بيست و هشت آبانماه، و نوزده نوامبر، ورزشكاران ايراني با هشت طلا، هفت نقره و سيزده برنز در جايگاه چهارم آسيا، بعد از چين ميزيان - كه روزانه حدود ۲۰ مدال طلا ميگيرد!- و كره جنوبي و ژاپن، قرار گرفته است. نكته جالب در ميان هشت مدل طلاي كسب شده، مدال طلا در ووشو -بوكس چيني- توسط خديجه آزادپور بانوي ايراني بود كه كه اولين طلاي كاروان ما به حساب مي آمد، و فكر كنم اين اولين مدال طلاي دختران ايران در بازيهاي آسيايي در سالهاي پس از انقلاب بود. طلاهاي ديگر در وزنه برداري ، تكواندو و ووشو -توسط پسران ايراني- بدست آمده است. تا اين لحظه به نظر مي رسد كه با توجه به جايگاه كسب شده توسط كاروان ايران ، نتايج خوبي بدست آمده، و چون هنوز در كشتي، كاراته، فوتبال، بسكتبال و ... شانس كسب مدال طلا- يا نقره و برنز- وجود دارد، بنابراين چه بسا همين جايگاه چهارمي حفظ شود. البته رسيدن به جايگاه سوم ژاپن -كه تاكنون ۲۴ مدال طلا كسب كرده - بعيد به نظر مي رسد.

در رشته هاي رزمي - مثل ووشو و تكواندو- مدالهاي خوبي توسط ورزشكاران دختر و پسر ايراني بدست آمده كه اتفاقا بيشترشان بچه هاي شهرستانهاي مختلف ايران هستند. اين موضوع اولا نشان از پتانسيلهاي خوب براي سرمايه گذاري هاي بعذي در مسابقات ورزشي در سطح بين المللي دارد. در ثاني نشان مي دهد كه ثروت اصلي كشور ما، جوان هاي ملت ايران هستند كه در جاي جاي مملكت زندگي مي كنند و با مديريت و برنامه ريزي درست مي توان ضمن ميدان دادن به اين جوانان، از اين ثروت ها بهترين بهره را برد. نكته سوم آنكه بالاخره دختران ايران نشان دادند كه علاوه بر حضور مثبت در سالهاي اخير در عرصه علم و فناوري و افزايش حضور دختران در دانشگاهها در سالهاي اخير، در ورزش نيز خوب دارند خودشان را پيدا مي كنند و نشان مي دهند.

بدون شك اين ورزشكاران ماههاي متمادي در اردوهاي سخت آماده سازي و بدور از خانواده خود را براي حضور در بازيهاي آسيايي آماده كرده اند. به همت و تلاش تمام ورزشكاران دختر و پسر كاروان اعزامي بازيهاي آسيايي گوانگ جو، اين فرزندان شايسته ملت ايران درود مي فرستم، و براي آنها در ادامه زندگي شخصي و حرفه اي، بهترين آرزو ها را دارم. ضمنا آرزو دارم تا در رقابتهاي روزهاي بعدي نيز ورزشكاران كاروان اعزامي باز خوش بدرخشند، و نام ايران را پر آوازه كنند. يادمان باشد كه زحمات كارد فني تيمهايي كه خوب نتيجه گرفته اند، در شكل گيري اين موفقيت ها نقش اساسي داشته است كه بايد از اعضاي كادر فني نيز سپاسگزاري شود.

زلزله در غرب درود با بزرگاي 4.7 شنبه 15-8-89

2010-11-06T08:39:00.004+03:30

زلزله با بزرگاي 4.7 در غرب درود ساعت 7:22 بامداد شنبه 15-8-89
رومركز در فروديواره گسل اصلي جوان زاگرس واقع شده و احتمالا مربوط به جنبايي همين گسل يا يكي از گسلهاي رده دوم وابسته با سامانه گسل اصلي جوان زاگرس است

نگاهی به 19 سال فعالیت و انتشار شماره 200 مجله نجوم و اهمیت انتشار مجلات علمی برای ترویج علم- قسمت سوم

2010-10-31T21:26:00.003+03:30

7- ترویج علم نجوم که هدف راهبردی از انتشار مجله نجوم است، در راستای هدف کلی تر "ترویج علم" در ایران صورت می گیرد. برای اهمیت علم و در نتیجه توجیه لزوم ترویج علم نظر های مختلفی در سالهای اخیر مطرح شده است. اولا از نظر اکثر مردم، امر علمی به طور کلی به عنوان یک امر خوب شناخته می شود (علم به عنوان کار خوب)، بعضی نظر های دیگر علم را نماد و مایه اقتدار می داند (علم به عنوان پیش نیاز قدرت ملی)، بعضی دیگر علم را پایه و اساس توسعه آینده ، به ویژه توسعه پایدار، می داند (علم به عنوان پیش نیاز توسعه پایدار)، و بعضی نظر های جدید تر علم را به عنوان حق طبیعی مردم در جوامع مختلف برای آگاهی بهتر از زندگی و تصمیم صحیح برای امروز آینده می دانند (علم به عنوان حق همه مردم از دانستن). البته یک نظر قدیمی تر هم علم را به نفس خود محترم می دارد و علم را به دلیل ماهیت خود (علم بما هو علم ) مهم می داند (علم برای علم). به هر حال توجه به علم و ترویج علم را به هر دلیل و علت درست بدانیم، مهم آن است که بر اهمیت و مثبت بودن نظر نسبت به ترویج علم تردیدی وجود نداد.

8- مجله نجوم در آغاز انتشار تنها مجله (رسانه) کیهان شناسی ایران بود. در اردیبهشت امسان برنامه آسمان شب در شبکه 4 تلوزیون ایران دهمین سال تداوم پخش هفتگی خود را جشن گرفت. تهیه کننده و مجری (بیشتر قسمتهای) این برنامه تلوزیونی سیاوش صفاریان پور است که در تمام این ده سال توانسته این برنامه را با مطالب به روز و جالب برای علاقه مندان نجوم ایران به روی آنتن ببرد. البته از سال گذشته مجله "آسمان شب" که بر خود نام تنها مجله ستاره شناسی خاور میانه گذاشته است نیز منتشر می شود. سایت این مجله نیز در آدرس
http://www.nightsky.ws/
در صورت تداوم انتشار هر دو مجله می توان نتیجه گرفت که جامعه علمی نجوم و نجوم آماتوری ایران شکل گرفته است.

9- مجله نجوم در یک کشور در حال توسعه – میهن ما – منتشر می شود. توجه به ترویج علم و در مورد مجله نجوم، ترویج علم نجوم، در کشور های در حال توسعه زمینه های توسعه را فراهم تر می کند. اگر مفهوم توسعه پایدار (یا هماهنگ) را توجه همزمان و همگانی به تمامی جنبه های توسعه، از جمله توسعه اقتصادی، فرهنگی، انسانی و لحاظ کردن اهمیت محیط زیست و جامعه انسانی در فرایند توسعه بدانیم، به ترویج علم با توجه به مجموعه "علم، فناوری، جامعه و محیط زیست" نیاز داریم. آموزش و پژوهش در این حوزه
(Science, technology, society and environment (STSE))
اخیرا در کشور های در حال توسعه نیز آغاز شده است. این حوزه از مطالعات قبلا در محدوده
علم، فناوری و جامعه
(STS)
محدود می شود. از سال 2008 دوره های دکتری مربوط به حوزه مطالعات علم در بعضی دانشگاههای کشور ترکیه، با توجه به کل مجموعه یاد شده
(STSE)
آغاز شده است. این دوره ها در کشور های توسعه یافته (نظیر آمریکا، کانادا، فرانسه) ازنیمه دهه 1980 با دقت و توجه به توسعه پایدار و نگاه به "علم و فناوری" در کنار "جامعه و محیط زیست" آغاز شده است. به ویژه نگاه به محیط زیست به عنوان یک اولویت در خطر در اثر توسعه ناپایدار در جوامع انسانی (به ویژه کشور های در حال توسعه) در حال حاضر از برنامه هایی است که در صدر اولویت های سرمایه گذاری پژوهشی در اتحادیه اروپا به آن توجه می شود. به این منظور اتحادیه اروپا از سال 2002 یک برنامه 10 ساله برای ترویج علم و ارتقا سواد علمی همه مردم (با تاکید بر دسترسی همه مردم جوامع عضو اتحادیه اروپا به علم ) در کل کشور های عضو اتحادیه اروپا دنبال میکند. این موضوع با الویت بالاتری برای کشور های در حال توسعه مانند ایران و ترکیه و اندوزی مطرح است. به آمار تلفات ناشی از سوانح طبیعی و تشدید تلفات در این کشور ها به ویژه در اثر سرعت گرفتن توسعه ناپایدار توجه کنید . سیل های گرگان، افزایش تلفات جاده ای در ایران و ترکیه در 15 سال اخیر و تشدید از بین رفتن جنگل ها در اندونزی در 10 سال اخیر و همزمان رشد سریع آمار تلفات در همین ده سال در اثر نابودی جنگلها و مراتع اندونزی در سیل ها و زمین لغزش های متعدد این کشور خود گویای اهمیتی است که کشور هایی مانند ایران، اندنزی، ترکیه باید به مصروف ترویج علم کنند، حتی بیش از توجه اتحادیه اروپا به و برنامه سامان یافته برای یک دوره ده ساله در این موضوع.

10- توسعه علم نجوم (و علم به طور کلی) مستلزم همکاری های بین امللی است. اگر در کشوری پیشرفته امکانات برای رصد نجومی وجود داشته باشد، به احتمال زیاد امکان فراهم کردن این امکانات پر هزینه برای همه کشور های دنیا فراهم نیست. واقعیت آن است که در کشور های مختلف - از جمله کشور ما- محققان و منجمان با تخصص بالا و تحصیل کرده در مدرن ترین سامانه های آموزسی دنیا و صاحب تجربه در بهترین لابوراتوار ها و رصدخانه های جهان زندگی و کار می کنند. برای استفاده از امکانات پیشرفته که بعضا به طور انحصاری در کشور های خاصی از جهان موجود است تنها راه، برقاری همکاری های علمی و بین المللی در بهترین و بالاترین سطح است. همین موضوع نمایانگر یکی از اصولی ترین و بهترین پایه ها برای روابط بین کشور های جهان است. با این نوع همکاریهای بین المللی می توان به کم کردن فاصله های شمال-جنوب (ژئوپلتیکی) کمک کرد و از سوی دیگر نیروهای متخصص و منجمان یا کیفیت و تجربه بین المللی را در کشور خود نگاه داریم تا در همین خاک امکان کارو تجربه بیابند و به ایجاد رصدخانه های با کیفیت استاندارد جهانی اقدام کنند.

11- مجله نجوم با همه مدرن و امروزی بودنش، همچنان یک رسانه چاپی است. البته یک وب سایت نیز در آدرس
http://nojum.ir/ یا http://www.nojumnews.com/
بسیاری از مطالب آن قابل دسترسی است. این امکانات دسترسی در اینترنت نشان می دهد که دست اندکاران مجله نجوم به اهمیت حضور در فضای مجازی (وب) علاوه بر فضای چاپی (سنتی) واقفند. دوست گرامی دکتر منصور وصالی عضو محترم هیئت تحریریه مجله نجوم به به نگارنده گفتند که روزانه حدود 600 نفر به به وب سایت مجله نجوم مراجعه می کنند که این خود نشانه ای دلگرم کننده است. ولی الزامات آینده نشانگر ان است که با توسعه شبکه های اجتماعی و انترنت نسل سوم، یاید در نحوه حضور و انتشار مطالب و تازه های مجله نجوم برای نسل فردا، فکر های جدیدی کرد و طرح های جدیدتری (علاوه بر چاپ مجله به صورت سابق) در انداخت. رسانه های نسل بعد تاکید بسیاری برای تعاملی
(Interactive)
بودن دارند و تمام نشریات معتبر علمی (نظیر نیچر و ساینس و بیشتر مجله های تخصصی که مخاطبان گسترده دارند و اکثر انجمن های بین المللی) امروزه در فضای شبکه های اجتماعی حضور دارند و با مخاطبان خود در ارتباط لحظه ای و دائمی و برخط هستند. اینها نیازها و الزامات نسل فردا است که ما نیز در ایران باید از هم اکنون برای آن برنامه ریزی کنیم. ارتباطات علمی، که از قسمتهای مهم جامعه شناسی علم است، برای امروز و فردای دنیا اماکات جدیدی فراهم کرده که حتی تا چند ماه قل امکان تصور آن نیز ممکن نبود واین خود امروز از برکات توسعه علم (از نوع ارتباطات و فناوری اطلاعات) است و البته این هنوز از نتایج سحر است! برای فردا اگر از همین امروز هم به فکر باشیم احتمالا کمی دیر است!.

در پایان برای همه دستاندکاران مجله نجوم و همه آنها که در این راه تا امروز کوشیده اند آرزوی موفقیت دارم و امیدوارم فردای بهتر با تدبیر برای خودشان و مجله دوست داشتنی نجوم در انتظار باشد.