عيد سعيد غدير مبارك باد

امروز عيد سعيد غدير است. اين عيد مبارك را بر تمام شيعيان و پيروان امام علي -ع- و موحدان و پيروان حق و حقيقت، به ويژه خوانندگان سايت خودم، تبريك و تهنيت مي گويم.

پيش بيني زلزله : لزوم همگرايي و عزم جدي

در بررسي هاي پيش بيني زلزله نكته حساس آن است كه چگونه براي مساله اي كاملا پيچيده، كه همانا براورد احتمالي رخداد يك زلزله در آينده اي حتي الامكان نزديك از نظر زماني است، راه حلي پيدا كنيم بر اساس رخداد زلزله هاي گذشته و رصد ساير شواهد زميني كه ممكن است پيش از زلزله از خود شواهدي قابل دنبال كردن و تغييراتي معني دار نشان دهند. البته چنين روالي از زلزله هاي گذشته كه الزاما رابطه معني دار براي رخداد زلزله بعدي نشان بدهند تا كنون و بر اساس قانونمندي هاي ياقته شده در زمين حتي براي همه زلزله ها شديد نيز قابل دنبال كردن نبوده است. در عين حال در بعضي زلزله ها امكان مشاهده تغييراتي معني دار قبل از وقوع يك زلزله موجود بوده و بنابراين خوشبيني براي پيش بيني زلزله هاي بعدي وجود دارد.


از سوي ديگر تمامي گروههاي كه كار پژوهشي جدي در زمينه پيش بيني زلزله مي كنند، متوجه شده اند كه بدون همكاري گروههاي مختلف و تلفيق و تركيب داده هاي گوناگون ، امكان پيش بيني زلزله عملا بسيار كم، و در واقع غير ممكن، است، بنابراين هيچ گروه منفردي بر اساس يك نوع داده خاص نخواهد توانست به راه حل نهايي براي پيش بيني زلزله برسد.



به همين دليل است كه در مركز ملي پيش بيني زلزله تلاش كرده ايم تا هم در داخل مركز و هم در تعامل با گروههاي پژوهشي در بيرون پژوهشگاه، روشي تعاملي و شبكه اي براي هماهنگ كردن و مرتبط كردن داده ها و مطالعات گوناگون با هم برگزينيم. به همين دليل در 5 كارگاه تخصصي و يك همايش عمومي در 13 ماه گذشته به بررسي و تبادل نظر در مورد آخرين برنامه هاي پيش بيني زلزله پرداخته ايم.

از سوي ديگر براي آنكه نقشه راه براي ادامه فعاليت فراهم شود، يك برنامه راهبردي با همكاري مشاوران مركز ملي پيش بيني زلزله پژوهشگاه كه همگي از استادان صاحب نام پژوهشگاهها و دانشگاههاي كشور هستند تهيه كنيم. اين برنامه راهبردي به صورت شفاف بر هدف اين مركز مبني بر تمركز بر پيش بيني كوتاه مدت و تلاش براي پيش بيني زلزله هاي شديد – با بزرگاي 6 يا بيشتر- تاكيد دارد.


ادامه برنامه هاي مركز ملي پيش بيني زلزله بر اساس همين برنامه راهبردي و بر مبناي تعريف پروژه هاي پژوهشي دنبال مي شود. در اين ميان اهميت زيادي براي همكاري هاي بين المللي قائل هستيم و تلاش مي كنيم تا با گروههاي تخصصي كه در اين زمينه صاحب نظر و سابقه مثبت علمي هستند كارهاي مشترك تعريف كنيم.

پيش بيني زلزله در ايران : چالش هاي يك شاخه علمي

در ايران همواره در نياز به آگاهي و پيش آگاهي از رخداد زمينلرزه – در صورت امكان – از آرزو هاي مهم است. البته در بسياري از زلزله ها كه در تاريخ رخ داده اند چنين اتفاقي به ندرت رخ داده كه انسانها پيشاپيش در يك منطقه شهري يا روستايي به وسيله اي از رخداد زلزله خبر شوند. در زلزله 1875 ميلادي كوهبنان، زرند كرمان پيش از زلزله جانواران شكاري از كوههاي اطراف كوهبنان به داخل شهر آمدند و مردم كه براي بيرون كردن حيوانان از روستا بيرون رفتند، از ويراني هاي در اثر زلزله 1875 به ويژه در روستاي جور در امان ماندند! هميشه چنين نيست كه حيوانات مردم را زودتر خبر كنند ولي در زلزله 1875 چنين اتفاق خوبي رخ داده است.

يازدهمين مانور سراسري زلزله و ايمني امروز برگزار شد

امروز يازدهمين مانور سراسري زلزله و ايمني برگزار شد. اين از كارهاي خوبي است كه همكاران من در پژوهشگاه در حدود 12 سال قبل بنا گذاشته اند و امروزه با تمام كاستي ها و مشكلاتي كه وجود دارد، به صورت سراسري با همكاري صدا و سيما - به ويژه راديو - و وزارت خانه هاي آموزش و پرورش و كشور و هلال احمر و شهرداري ها و سارمان آتش نشاني ها و با حدود 14 ميليون مخاطب و در حدود يكصد و چهل هزار مدرسه برگزار مي شود. امروز به مدرسه دخترانه امام رضا در منطقه 4 در شمال شرق شهر تهران رفتيم و مراسم مانور در آنجا برگزار شد. نقش من بيشتر در حضور در استوديو سيار راديو ايران در همين مدرسه و ارائه توضيح در مورد مانور و آموزش همگاني و لرزه خيزي ايران و ... به همراه همكارم دكتر سروقد مقدم به مردم و از طريق برنامه مستقيم راديو ايران بود. نكته جالب آن بود كه در ابتداي برنامه گوينده قديمي راديو سركار خانم وكيلي كه از سال 1350 در راديو ايران برنامه براي كودكان اجرا مي كنند، اجراي برنامه ما را نيز به عهده داشتند. من هم در هنگام پخش زنده به خاطره خودم از صدا و اجراي ايشان در برنامه هاي كودك در زمان كودكي خودم در دهه 50 شمسي اشاره كردم. واقعا برايم جالب بود كه ايشان كه در دهه هفتم زندگي -به نظرم - هستند، به عنوان گزارشگر به ميان كودكان رفتند و از واكنش بچه ها به برگزاري مانور هم گزارش گرفتند كه به طور مستقيم پخش شد! واقعا درود به همت اين هنرمند قديمي كه حضور در ميدان كار و تهيه گزارش را حتي در سن بالا براي خود عيب نمي داند. ضمنا قسمت بعدي برنامه نيز با اجراي آقاي ناصر خيرخواه برگزار شد و البته بسيار خوب اجرا مي كرد. به هر حال اين روز با موفقيت برگزار شد ولي در بعضي مدرسه ها از جمله مدرسه پسرانه پسر خودم، اين برنامه به صورت كامل و با اجراي آژير زمان مانور برگزار نشده است و از اين نظر بعضي مدرسه ها - ظاهرا بعضي مدارس غير انتفاعي - در اين مورد خيلي جدي نيستند كه لازم است از سوي اولياي اين مدارس و همچنين از سوي وزارت آموزش و پرورش به اين مساله به طور جدي توجه شده و بازنگري شود.

گرم شدن زمین و تغییر آب و هوا

این روزها بحث گرم شدن زمین در جهان مطرح است. عدم توجه کشورهای توسعه یافته و همچنین شتاب کشورهای در حال توسعه که بودن توجه به محیط زیست در راه توسعه ناپایدار کشورهای خود و کل کره زمین می کوشند، موجب شده که مسائل مختلفی از آلودگی هوا و محیط زیست تا نابوده گونه های گیاهی و جانوری گوناگون در زمین شده است. توجه به مساله کاهش گاز سی.او.2 در تمام کشورها به ویژه در شهرهای بزرگ باید جدی تلقی شود. در کشور ما به ویژه در شهرهای بزرگ مثل تهران، اصفهان، تبریز ، مشهد، قزوین و اراک که شهرهای صنعتی در نزدیکی خود دارند، توجه به گازهای گلخانه ای برای سلامتی مردم ساکن در این کلانشهرها و توسعه پایدار در کل کشور اهمیت ویژه دارد.

عید قربان

امروز عید قربان است. این عید را مسلمانان جهان بزرگترین عید اسلامی می دانند. این عید سعید را که با پایان مراسم حج تمتع نیز هممراه است به تمامی مومنان و مسلمانان و خوانندگان سایت خود تبریک و تهنیت می گویم.

سمینار زلزله پادانگ در پژوهشگاه

امروز بعد از ظهر سمینار زلزله پادانگ – 30 سپامبر 2009- سوماترا، اندونزی – با بزرگای 7.6- در سالن همایش پژوهشگاه با حضور علاقه مندان برگزار شد. در این سمینار نتلیج بازدید شناسایی از منطقه زلزله زده پادانگ که در طی روزهای بیست تا بیست و هفت آبانماه گذشته از سوی پژوهشگاه انجام دادیم، ارائه شد. ابتدا من در مورد معرفی رویداد زلزله پادانگ و ویژگیهای زلزله شناختی آن صحبت کردم . این زلزله در اثر جنبایی یک روند فرعی در پهنه فرورانش سوماترا در ژرفای حدود 80 کیلومتری و در فاصله سطحی حدود 70 کیلومتری غرب ساحل پادانگ، در غرب جزیره سوماترای اندونزی ، رخ داد. به نظر می رسد که علارغم بزرگای آن که در محدوده زلزله های اصلی قرار می گیرد، ولی ژرفای زیاد و فاصله کانونی حدود یکصد کیلومتری از نزدیکترین محدوده های مسکونی موجب محدود ماندن خسارتها گردید. به هر حال به دلیل اثرهای ساختگاه، به نظر می رسد که خسارتهای شدیدی در پادانگ به دلیل تشدید در اثر قرارگیری شهر بر روی نهشته های ساحلی و خاکهای نرم ایجاد شده باشد.

در این زلزله سونامی رخ نداد ولی سامانه هشدار سونامی اندونری بلافاصله هشدار لازم را در مورد یک سونامی احتمالی ارسال داشت .

پس از من دکتر حق شناس در مورد ویژگیهای ژئوتکنیکی و به ویژه مشخصات زمینلغزشهای این زمینلرزه در منطقه تاندیکت در شمال پادانگ پرداخت ، رویدادی که حدود یک سوم از تلفات 1100 نفری آن به مدفون شدن اهالی سه روستا زیر نهشته های جابه جا شده در اثر زمینلغزش مرتبط بود. در نهایت نیز دکتر کلانتری در مورد انواع خرابی های حاصله ، و آسیبهای سازه ها و ساختمانها مطالب خود را ارائه نمود. قرار است تا خلاصه این مطالب را به سرعت برای قرار گرفتن روی وب سایت پژوهشگاه آماده کنیم، و در نهایت مطالب مربوط به این بازدید شناسایی به صورت یک گزارش کامل توسط پژوهشگاه منتشر شود.


از ویژگیهای این زلزله که در حدود 5 بعداز ظهر به وقت محلی رخ داد ، تلفات در میان کودکان مدارس منطقه به دلیل خرابی مدارس، تخریب بعضی از بیمارستانها به ویژه در پادانگ و در نهایت، امداد و حمایت بین المللی بویژه از سوی کشورهای چین، ایتالیا، ترکیه ، آمریکا و ژاپن بود. کمکهای بین المللی فنی به اندونزی به ویژه در توسعه سامانه های هشدار پیش هنگام سونامی در این کشور و در سطح منطقه پیرامون اقیانوس هند بسیار موثر بوده است. هم اکنون در اندونزی 180 ایستگاه لرزه نگاری باند پهن وجود دارد. این مساله به ویژه با توجه به لرزه خیزی بالا در محدوده این کشور و رخداد حدود بیست درصد از زلزله های سالانه جهان در این کشور حائز اهمیت فراوان است.

مدلهاي آماري

با خبرگزاري مهر در ماه گذشته گفتگويي داشتم كه در سايت اين خبرگزاري آمده و در زير آن را با ويرايش اندكي مي آورم :

معاون پژوهشي پژوهشگاه زلزله با اشاره به بخشي از طرحهاي پژوهشي كه در زمينه هاي زلزله شناسي در اين پژوهشگاه مطرح است گفت: طرح توسعه مدل هاي كاهندگي امواج زلزله توسط محققان كشورمان در حال انجام است.
دكتر مهدي زارع در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: پژوهش هايي كه در پژوهشگاه زلزله انجام مي شود در زمينه هاي متعددي از جمله پژوهش هاي زمين شناسي، زلزله شناسي و ژئوپليتيك است و در اين راه هر كدام از 40 عضو هيئت علمي در موضوعات متعدد كار مي كنند.

وي با اشاره به اين نكته كه ممكن است نتيجه همه پژوهش هايي كه در زمينه زلزله شناسي صورت مي گيرد به طور مستقيم قابل بيان نباشد، اضافه كرد: پروژه هاي تحقيقاتي متعدد در زمينه زلزله شناسي مي تواند به دقت در پروژه هاي اقتصادي كمك كند.

زارع با اشاره به يكي از جديدترين تحقيقات پژوهشگاه زلزله يادآور شد: توسعه مدل هاي كاهندگي امواج زلزله در ايران يكي از جديدترين تحقيقات در اين زمينه است كه براي اين كار مدل هاي جديدي درست كرده ايم با اين هدف كه بتوانيم به سرعت به كانون اصلي زلزله برسيم.

وي اضافه كرد: وقتي از كانون زلزله دور مي شويم شدت زلزله كم مي شود، اين موضوع تابع يك قانون فيزيكي است و اين مدلها در پيدا كردن سريع كانون زلزله مهم است.

معاون پژوهشگاه زلزله يادآور شد: اين مدل ها به ويژه براي طراحي و مهندسي زلزله اهميت دارند تا پارامترهاي دقيق تري در زمان زلزله گزارش شوند.

وي گفت: در زمينه پيش بيني زلزله هم در تهيه مدل هاي لرزه خيزي كارهايي انجام شده است كه با اين كار مي توان مدل هاي احتمالي لرزه خيزي را تشريح كرد.

زارع خاطرنشان كرد: همچنين توانسته ايم مدل هاي آماري زلزله را تهيه كنيم كه البته اين كار نيازمند اطلاعات بيشتر و دقيق تر است. در گامهاي اوليه تطبيق اطلاعات موجود با زلزله هايي كه رخ داده صورت گرفته است و در مرحله بعدي اين مدلهاي آماري را با داده هاي زمين شناسي تطبيق مي دهيم.

وي تاكيد كرد: زمينه هاي متعدد كارهاي پژوهشي نيازمند سرمايه گذاري اوليه است و در اين راه به طور مثال وقتي نقشه گسلها تهيه مي شود بايد اين نقشه را با ديگر بخش هايي زمين شناسي و طرح هاي زلزله شناسي تطبيق داد به همين علت اگر بخواهيم مطالعات دقيقي در زمينه زلزله شناسي انجام دهيم بايد انواع آزمايشها را با تحقيقات جديد هماهنگ كنيم

دست آنری و حذف ایرلند از جام جهانی

دیشب در ورزشگاه استاد دو فرانس پاریس و در مسابقه برگشت پلی آف منطقه اورپا، فرانسه که بازی رفت را در دوبلین ۱-۰ از ایرلند برده بود، با مساوی ۱-۱ ، به عنوان برنده مجموع دو بازی راهی مسابقات دورنهایی جام جهانی ۲۰۱۰ در آفریقای جنوبی شد. ولی مساله ای که از دیشب مورد توجه قرار گرفته آن است که گل مساوی فرانسه در دقیقه ۱۰۳ در وقت اضافی بازی با پاس گلی بدست آمد که تیری آنری پس از دو بار کنترل توپ با دست ارسال کرده بود. این خطای به عمد و آشکار را البته داور ندید و هر چه بازکنان و مربی تیم ملی ایرلند - تراپاتونی - اعتراض کردند اثری نبخشید. البته مطابق قوانین فیفا و فوتبال در دنیا ، نتیجه بازی قابل برگشت نیست و نتیجه همان است که در پایان اعلام شده : فرانسه صعود کرده و ایرلند حذف شده است.

ولی واقعیت آن است که فوتبال فرانسه تحت فشار شدیدی قرار گرفته چراکه از تقلب - آن هم از سوی کاپیتانش- برای پیروزی استفاده کرده است و عملا وقتی آنری پس از بازی گفته که : بله توپ به دستم خورد ولی از قصد نبود، و در تصاویر مشخص است که به عمد مسیر توپ را با دست عوض کرده است، پس به دروغ هم متوصل شده است. و این به نظرم اعتبار حرفه ای آنری را به شدت زیر سوال می برد و به باور من دوران حرفه ای آنری دیشب عملا به پایان رسید، چراکه به طور واضحی بازی جوانمردانه را زیر پا گذاشت، و حاضر نشد تا بلافاصله به داور بگوید که چنین خطای آشکاری کرده است. فوتبال فرانسه هم که یکبار در ۱۹۹۸ قهرمان جام جهانی و بار دیگر در سال ۲۰۰۶ نایب قهرمان جهان شده است، با این بازی که در تاریخ فوتبال فرانسه حتما مثال زدنی و به یادماندنی خواهد شد، با لطمه اعتبار و حیثیت مواجه شده است. اگر آنری آنقدر بزرگواری داشت که بلافاصله به خطای آشکار خود اعتراف می کرد، حتی اگر فرانسه به جام جهانی ۲۰۱۰ صعود نمی کرد، اعتبار و آبروی زیادی نصیب خود و فوتبال فرانسه می کرد، و به کلسیون اعتبارات خود، حرکتی بزرگ و جوانمردانه نیز اضافه می کرد. حیف که چنین نکرد تا حداکثر از او در کنار مارادونا یاد شود که در جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک آن گل معروف را با دست وارد دروازه انگلیس کرد.

پایان سفر اندونزی

دیشب با پایان سفر به اندونزی برای شناسایی مناطق زلزله زده پادانگ اندونزی، به اتفاق دکتر حق شناس و دکتر کلانتری به تهران بازگشتیم. سفری بود که تلاش کردیم تا در حداقل زمان ممکنه بیشترین استفاده را در بازدید و تشخیص وضع مناطق زلزله زده در زلزله ۹/۷/۸۸ پادانگ با بزرگای ۷.۶ ببریم. انصافا همکارانمان در موسسه توسعه علم و فناوری اندونزی که میزبانهای ما بودند ، در حد توانشان همکاری خوبی با ما داشتند و مبنای خوبی برای همکاری های بعدی فراهم شد. هفته آینده روز سه شنبه ۳/۹/۸۸ گزارشی از این بازدید در پژوهشگاه ارائه خواهیم کرد.